Vandaag presenteerde de Commissie De Wit haar rapport over ABN Amro en de totstandkoming van de financiële crisis. Als er al iemand was die vernieuwende inzichten had verwacht, die kwamen er niet. De les die getrokken kan worden is een hele taaie: we hebben er allemaal bij staan kijken en vonden het wel best.
Tijdens een recent Kamerdebat maakte Alexander Pechtold de kachel aan met het kabinetsvoornemen om door middel van ambtelijke werkgroepen een paar maanden te gaan bedenken wat zoal de mogelijke hervormingsopties zouden zijn. Volgens de, toen nog, oppositieleider, kon men volstaan met het slaan van een nietje door het verzameld werk van alle commissies en werkgroepen van de afgelopen jaren. En hoewel André Rouvoet deze suggestie onlangs wat vilein aan de kant schoof (“Toen Pechtold zijn stukje aan het instuderen was over het inslaan van nietjes in rapporten waren wij de banken en het spaargeld van de mensen aan het redden”) had hij echt wel een punt. We weten best wat ons te doen staat, het komt nu alleen aan op keuzes maken en doorbijten.
Iets vergelijkbaars is wat mij betreft aan de hand met de bevindingen van Commissie De Wit. Goed om het nog eens op te schrijven, maar echt nieuwe inzichten hebben de verhoren toch niet opgeleverd. De conclusie over het te slappe optreden van DNB ten aanzien van Icesave is feitelijk het enige nieuwswaardige. Bij de verhoren zelf heb ik niemand met het zweet op het voorhoofd zien zitten, tenminste niet bij de mensen die verhoord werden.
Welke conclusies kunnen we dan wel trekken? Het toezicht moet beter bewapend worden en bovendien internationaal gebundeld. Met name dat laatste lijkt me een zinvolle suggestie, hoewel niet nieuw. Door een goede toezichthouder die gewapend is met de nodige bevoegdheden kan er hopelijk eerder en beter worden ingegrepen.
Ik ben echter vooral bang dat we vooral bezig zijn en blijven met het bestrijden van de vorige crisis. Want de feiten kenden we al jaren voordat het crisis werd. De betalingsbalans in de Verenigde Staten was al jaren bekend. Dat Griekenland niet helemaal eerlijk was over haar huishoudboekje was ook bijna spreekwoordelijk. En goede risicomodellen over systeemrisico kunnen pas nu worden gemaakt, achteraf.
Het belangrijkste gevaar is in mijn ogen een algemeen menselijk probleem. Zo lang het goed gaat lijkt er niets aan de hand, als de muziek nog speelt profiteert iedereen. En wee degene die daar tegenin gaat, als toezichthouder, politicus of in welke hoedanigheid dan ook. Die heeft ‘het niet begrepen’. En dat lijkt ook te kloppen, want het werkt toch nog steeds? Het is geen boosaardig complot van politici, bankiers en andere boeven, we zijn allemaal gewoon bang om de financiële boot te missen.
Het is makkelijk om een paar zondebokken te kiezen, zoals bankiers (die meestal niets illegaals deden, maar instrumenteel voor de hebzuchtig van ons allemaal) of toezichthouders (omzichtig opererend zonder bevoegdheden of draagvlak), maar laten we vooral zelf nagaan of we met minder genoegen willen nemen.
