De woningmarkt zit op slot, voor modale inkomens is het extreem lastig een geschikte woning te bemachtigen, wachtlijsten voor huurwoningen zijn lang, studentenkamers zijn veel te duur. Zo ongeveer iedereen vindt dat er wat moet gebeuren in de woningmarkt. Iedereen, behalve het kabinet. De eerste kamer riep het kabinet in een motie van CU-senator De boer op om met een visie te komen voor de totale woningmarkt. En dat is hard nodig, het huidige beleid vergroot de problemen, in plaats van deze te verminderen. Dat terwijl de kosten, door onder andere de hypotheekrenteaftrek, groot zijn.
Al in 2007 schreef de VROM-raad in de studie ‘Tijd voor Keuzes’ dat er fundamentele problemen zijn op de woningmarkt. Een van de belangrijkste knelpunten is de grote kloof tussen huur- en koopwoningen. Huurwoningen zijn er vooral voor de lage inkomensgroepen, terwijl koopwoningen alleen bereikbaar zijn voor de hogere inkomensgroepen. Door het huidige beleid wordt dit naar twee kanten op versterkt.
Door de hypotheekrente wordt een koopwoning vooral gestimuleerd voor rijke huishoudens. Immers, hoe hoger de hypotheek, hoe meer profijt van de aftrek. Daarnaast heeft de hypotheekrenteaftrek een prijsopdrijvend effect gehad, waardoor het voor starters en modale inkomens steeds moeilijker is om een woning te kopen. Aan de nadere kant wordt het huren van een woning door de huursubsidie het meest aantrekkelijke alternatief gemaakt voor lagere inkomensgroepen. Er is, mede door dit beleid, een kloof ontstaan met aan de ene kant goedkope woningen in de huursector en aan de andere kant duurdere woningen in de koopsector. Duurdere huurwoningen en goedkope koopwoningen zijn er bijna niet. Het overheidsbeleid zorgt dus voor een toenemende ongelijkheid en een zeer beperkte keuzevrijheid.
In de afgelopen weken bleek steeds meer dat een grote groep in de kloof dreigt te vallen en bijna niet meer aan een huis kan komen. Onder andere door de crisis wordt het voor starters steeds moeilijker om een hypotheek te krijgen en daarmee een huis te kopen. Het probleem wordt nog groter en urgenter door Brusselse wetgeving. Die bepaalt dat woningcorporaties nog maar tien procent van hun woningen mogen verhuren aan gezinnen met een jaarinkomen van boven de 33.614 euro. Modale inkomens kunnen dus niet meer bij de corporatie terecht en zijn aangewezen op de particuliere huurmarkt.
De commerciële verhuurders laten echter weten dat ze niet van plan zijn om huurwoningen te bouwen voor huurders met een modaal inkomen. Dit is niet rendabel genoeg. Dat wordt onder andere veroorzaakt door, daar is die weer, de hypotheekrenteaftrek. Particuliere verhuurders moeten immers voor hun vastgoed concurreren met huiseigenaren die meer kunnen betalen door ondersteuning van de aftrek. Hierdoor stijgen de prijzen van vastgoed, wat automatisch zorgt voor een stijging van de huurprijs.
Het huidige beleid heeft dus veel negatieve gevolgen. Dit terwijl er miljarden in verdwijnen. Het is onbegrijpelijk dat het kabinet hier niks aan wil veranderen. Het is hoog tijd voor een nieuwe integrale visie waarin de totale woningmarkt in al zijn samenhang behandelt wordt. Het is duidelijk dat het beleid dan simpeler, beter en goedkoper kan.
© foto bezembinder
Een goede discussie over de hypotheekrente is prima, maar dit soort artikelen vind ik altijd wat twijfelachtig eerlijk gezegd. Het lijkt net alsof de hypotheekrenteaftrek dé oorzaak van de problemen op de huizenmarkt is. Dat is op zijn minst discutabel. Ik wil een paar punten noemen:
Je stelt dat de hypotheekrenteaftrek er de oorzaak van is dat de hoge inkomens het meest profiteren. Je zou daar tegenin kunnen brengen dat dit juist veroorzaakt wordt door ons belastingstelsel. Hoge inkomens betalen namelijk ook heel veel meer belasting dan de lagere inkomens. Niet alleen absoluut maar ook procentueel. En aftrekposten zijn nu eenmaal gekoppeld aan die percentages. Het is eenzijdig om de oplossing van problemen alleen maar aan één kant van de vergelijking te zoeken. Wijzigingen in de hypotheerenteaftrek kan alleen maar als je ook bereid bent om het belastingstelsel te wijzigen.
Een andere vraag die je kunt stellen is of het waar is dat mensen geen huis kunnen kopen. ‘Vroeger’ was het normaal om klein en eenvoudig te beginnen. Ik kan me niet aan de indruk ontrekken dat veel mensen nu heel snel in een heel mooi huis willen wonen.
Verder is het zo dat in heel veel gemeentes de opbrengst van grond wordt gebruikt voor de financiering van nieuwe projecten. Hoe meer de grond opbrengt hoe beter. Met als gevolg dat veel percelen voor veel geld worden verkocht aan projectontwikkelaars die er dure huizen en appartementen op bouwen. Gemeentes zouden veel meer moeten sturen in de woningmarkt dan ze nu doen. Ze kijken teveel naar de opbrengsten en te weinig naar de behoefte.
En die regel uit Brussel is natuurlijk belachelijk. Die moeten we koste wat het kost bestrijden en aan onze laars lappen. Gezinnen met een inkomen van 34000 per jaar hebben het echt niet breed en die moeten alle vrijheid hebben om goedkoop te huren als ze dat zelf willen. Ook mensen met een hoog inkomen moeten goedkoop kunnen huren als ze dat willen. Iedereen mag toch zijn eigen financiële keuzes maken? Als iemand met een hoog inkomen sober wil leven met een goedkope huurwoning, een kleine auto en een lage levensstandaard om zo bijvoorbeeld meer geld over te houden om goede dingen te doen voor de naaste, waarom zou dat niet mogen?
De hypotheekrente mag best beperkt worden om met name de excessen te voorkomen. Maar vergeet niet dat het ooit een instrument was om ook modale gezinnen aan een koophuis te helpen. En dat heeft goed gewerkt. Het is een illusie om te denken dat je met het afschaffen de problemen op de woningmarkt kunt oplossen.
@Rolf
Mooie reactie, een groot deel van je punten ben ik het mee eens. Een paar opmerkingen.
Ik zeg niet dat het afschaffen van de hypotheekrente de oplossing is. Eenzijdig afschaffen werkt niet, het moet integraal gebeuren, met een complete visie op het functioneren van de woningmarkt. De problemen worden inderdaad niet alleen door de hypotheekrenteaftrek veroorzaakt, die levert echter wel een bijdrage hieraan.
Je opmerking over het grondbeleid van de gemeente ben ik het helemaal mee eens. Ook dat moet veranderen.
Je kunt je afvragen of die regel uit Brussel zo belachelijk is. Het huren van een corporatie is een vorm van staatssteun. Er gaat veel belastinggeld naar de corporaties zodat die goedkoop kunnen verhuren. Het lijkt me reeël als mensen met een hoog inkomen daar niet van profiteren (het zogenaamde scheefwonen), maar dat gesubsidieerde goedkope huurwoningen bij lage inkomens terecht moeten komen.
Die regel uit Brussel aan je laars lappen kan daarnaast natuurlijk ook niet zomaar. Misschien goed om te weten, die regel is er onder andere gekomen doordat particuliere verhuurders geklaagd hadden over staatssteun aan corporaties.
@ Rolf:
Het probleem is dat er niet veel “klein en eenvoudig” meer te vinden is. Klein wel, eenvoudig niet. In de Randstad betaal je voor 80 vierkante meter een kapitaal (en dan heb ik het niet eens over Amsterdam, Rotterdam of Utrecht).
Het is een feit dat het merendeel van het werk zich in de Randstad bevindt en dus ook dat er in de Randstad woonruimte gezocht en gevonden dient te worden. De mensen die in de loop der jaren naar Almere vertrokken vanuit Amsterdam kunnen zichzelf regelmatig voor de kop slaan. De A6 is compleet inadequaat en ook de spoorverbinding met Almere is om te huilen. Hetzelfde kan gezegd worden over Zaandam, Purmerend en Halfweg. Binnen de Randstad is wonen waar je werkt bijna een voorwaarde geworden.
Het laatste wat we in de Randstad (en in andere delen van ons land) nodig hebben, zijn acties zoals in de Bijlmer en Amsterdam-West en de Haagse Schilderswijk plaatsvinden: gewone appartementen slopen en er luxe appartementen voor in de plaats bouwen. De eerste nieuwe appartementen in de Bijlmermeer gaan zelfs mijn salaris als arts te boven, laat staan voor de normale Amsterdammers waarvoor de Bijlmer in de jaren 60 en 70 werd ingericht.
Waar we verder ook eens mee moeten gaan stoppen, is de bouw van nog meer kantoren en hotels. De Amsterdamse Zuidas staat voor 21% leeg, de hotels in de grote steden hebben een slechtere dekkingsgraad dan de meeste pensioenfondsen en in Rotterdam koop je bedrijfsruimte voor een appel en een ei per hectare.
In een ding ben ik het helemaal met zowel Rolf als Aldert eens: we hoeven van een VVD-kabinet, zeker als het gesteund wordt door een extreemrechtse boevenclub en een krachteloos gedecimeerd partijtje, niets te verwachten om dit probleem op te lossen. de VVD heeft slechts 1 doel: de rijken rijker en de armen armer, zelfs als men daarvoor ons land kapot moet maken.
Terwijl kabinet Balkenende II wel wat aan het woningmarktbeleid wilde doen. VVD-minister Dekker wilde 20% aller huurwoningen van woningcorporaties liberaliseren om zo meer geld vrij te krijgen voor extra woningbouw.
De hypotheekrente weer op 9 % zoals in 1974 toen ik mijn huis kocht.
En dan weer dezelfde zware eisen als toen golden.
Waarom moet men direct al in het duurste en grootste huis wonen?
Kan het een beetje minder?
Of blijft dat uitsluitend bij mooie woorden zoals duurzaamheid?