De opstand in Libië kwam voor iedereen als een verrassing. Westerse landen laten op dit moment echter een grote kans liggen door niet in te grijpen. Zij zou de opstandelingen – bijvoorbeeld in NAVO-verband – militair moeten steunen, op dit moment vooral door luchtsteun te bieden. Anders wint Khaddafi de oorlog en blijft Libië onder zijn leiding – en later zijn zonen – een dictatuur.
Tot aan het begin van de jaren negentig was het belangrijkste criterium om militair in te grijpen eigenbelang. Oorlogen als in Korea en Vietnam vallen goed binnen dat plaatje. Vanaf de jaren negentig is het idee verder gegroeid dat gewapend ingrijpen ook gerechtvaardigd mag zijn op grond van de aard van regime. Het brengen van mensenrechten en democratie is dan niet zo zeer een gelegenheidsargument, zoals het bijvoorbeeld bij de Irakoorlog werd gebruikt (“o ja, het is ook fijn voor het volk als er democratie komt”), maar is in de kern de reden voor militair ingrijpen.
Het westen, met de Verenigde Staten voorop, heeft de afgelopen decennia verschillend gereageerd op interne gewapende conflicten. Bij verschillende oorlogen, zoals Kongo en Georgië, heeft het westen niet gereageerd. In andere gevallen besloot zij wel naar de wapens te grijpen. NAVO-landen vielen Servische troepen in Kosovo aan, Groot-Brittannië viel Sierra Leone binnen om een einde te maken aan een militaire coup en de Verenigde Staten deed aan het begin van de jaren negentig tenminste een poging om een einde te maken aan een burgeroorlog in Somalië.
Tony Blair gaat in zijn memoires in op de vraag wanneer militair ingrijpen gerechtvaardigd zou zijn. Hij noemt de vijf belangrijkste vragen die bij het overwegen van interventie gesteld moeten worden. Dat zijn: zijn we zeker van onze zaak?; zijn alle diplomatieke mogelijkheden uitputtend onderzocht?; zijn er op basis van praktische beoordeling van de situatie militaire acties mogelijk die verstandig en zorgvuldig kunnen uitvoeren?; zijn we voorbereid voor de lange termijn?; en tenslotte, staan er nationale belangen op het spel?
Een probleem met de opstand in Libië is dat er niet heel veel tijd is voor bezinning op deze vragen. De troepen van Khaddafi lijken langzaam de overhand te krijgen op de rebellen. Ondanks dat er weinig tijd is voor bezinning zou het westen moeten ingrijpen. We weten namelijk waar Khaddafi toe in staat is. Dat heeft hij in het verleden laten zien en nu weer. De opstandelingen hebben onze steun nodig, want Khaddafi zal niet vanzelf opstappen. Iemand die geweld gebruikt zal alles willen doen om aan de macht te blijven.
President Obama lijkt zijn buik voorlopig vol te hebben vanwege de eerdere militaire interventies in Irak en Afghanistan, maar de omstandigheden zijn nu anders. De omstandigheden zijn gunstiger. Het verzet komt uit de bevolking zelf en ook de Arabische wereld staat positiever tegen een aanval. Ook is bevolking van Libië beter ontwikkeld dan de bevolking van Afghanistan en is het land minder onherbergzaam.
Het alternatief is altijd minder. Ten eerste zal dat betekenen dat Khaddafi de oorlog wint en Libië de komende decennia gebukt blijft gaan onder de dictatuur van Khaddafi, en later zijn zonen. Ten tweede kan dit ook nadelig uitpakken voor het westen. De Libische dictator heeft in het verleden vaker laten zien onberekenbaar te zijn en terrorisme niet te schuwen. Niemand weet wat precies de gevolgen zullen zijn van een militaire interventie, maar het zal altijd beter worden dan dat het was.
Hoe kan een christelijke partij voor geweld zijn?
Het probleem is dat er nu geen gezamelijke vijand is, maar daarna zijn er evenveel mensen als meningen. Daar kan een toekomstig bewind niet stabiel op functioneren. Daarom zit niemand te wachten om in te grijpen en de gezamelijke vijand weg te nemen, omdat dat de volgende burgeroorlog dreigt. Dan moet de westerse wereld gaan kiezen en voor je het weet is de westerse wereld de vijand.
Ik vind bovenstaand artikel wel erg kortzichtig opgesteld en niet getuigen van enige langdurige visie op de Arabische wereld op de langere termijn.
Heeft Simcha wellicht nog niet eerder van Irak gehoord? Daar is Amerika ook zo populair. Obama is geen ezel!
er moet natuurlijk staan:
Er is nu één gezamelijke vijand….
Ik heb nog steeds moeite met dit standpunt. Het uitgangspunt is hier een maakbaarheidsideaal dat ik niet deel. Er zitten teveel risico’s aan. Zeker in een land als Libië is de situatie ontzettend complex. Het zijn diverse etnische groepen die blijkbaar nog niet in staat zijn om zodanig samen een vuist te maken dat Kadaffi verjaagd wordt – zoals bij Ben Ali en Mubarak wel lukte. Dat heeft niet alleen te maken met Kadaffi’s wreedheid, maar ook met verdeeldheid onder de “oppositie” zou ik zo denken. Het risico op anarchie (Irak) is groot – ook in Egypte is het reëel als ik de berichten goed begrijp. De beste garantie voor een goede nieuwe situatie is, helaas, toch gewoon een volk dat bereid is tot het gaatje te gaan om die Kadaffi eruit te schoppen. De ontwikkeling die je omschrijft, naar een neiging om democratie te exporteren, vind ik een gevaarlijke, omdat er eigenlijk gewoon het oude koloniale denken (wij weten wel wat goed is voor u) achter zit. Het is een dilemma, want ik bid dat alle onderdrukte mensen snel de geestelijke vrijheid mogen genieten die wij hier hebben. Maar ik ben er alles behalve van overtuigd dat dit de weg is.
@Bird. Dat is de wat dieper liggende discussie of een christen wel of niet kan instemmen met geweld. Deze discussie wil ik hier even laten voor wat het is. Laat ik het zo zeggen dat de ChristenUnie een partij is die niet altijd geweld afwijst. In het recente verleden is bijvoorbeeld ingestemd met de oorlog in Irak en Afghanistan. Soms is een kwaad nog om een groter kwaad te voorkomen. Daar zijn allemaal interessante theorietjes over onder kopjes als “rechtvaardige oorlog”.
Verder heb ik mijn artikel ook wel aangegeven wat de verschillen zijn met de oorlog in Irak. Er is een hele sterke roep vanuit de Libische bevolking zelf. Interessant is dat dit weekend de Arabische Liga zich ook achter een vliegverbod heeft geschaard, dus ik denk dat die reactie uit de Arabische wereld wel mee valt. Er woedt overigens nu al een burgeroorlog. Ik heb geen ideale routemap naar vrede neergelegd, maar het lijkt er wel op dat alle belangrijke voorwaarden voor de opbouw van een stabiele democratie aanwezig zijn. Daarbij is het altijd beter dan het alternatief, namelijk dat Khaddafi nog een lange tijd aan de macht blijft.
@ Remco. Als de Libische bevolking het zelf zou willen opknappen, dan gaat het ze niet lukken. Ik denk niet dat dat kolonialistisch denken is. Het kolonialisme draaide er trouwens om om voor zoveel mogelijk mensen te bepalen wat goed voor hun was, dit draait er om om mensen zelf die keuze te geven. Het is het idee dat vrijheid een belangrijk recht is, niet alleen voor de mensen in het westen, maar overal. En dat dat zoveel mogelijk gestimuleerd moet worden. Uiteraard, of misschien zelfs helaas, is het daarbij wel belangrijk om realistisch en pragmatisch te zijn. Dit is dus geen pleidooi om China aan te vallen.
Vanochtend in de auto uitgebreid geluisterd naar verschillende analyses over Libië. Daar bekroop mij plotseling het gevoel dat verschillende van dezelfde specialisten waar ik naar zat te luisteren eerder kritiek hadden op de inval in Irak en de missie in Afghanistan (Kunduz) en nu pleiten voor ingrijpen in Libië en zelfs de VS oproepen om mee te doen. Ligt dat aan mij of is dat inconsequent? En waar zitten dan de verschillen?
Ik ben het erg eens met Remco. Het is zo’n complexe situatie dat ingrijpen zeer risicovol is, ook voor de Libische bevolking. Dat vrijheid een belangrijk recht is mag waar zijn, maar betekent dat ook altijd het zo snel mogelijk invoeren van een democratisch systeem dat vanuit het westen geïmporteerd is? Eerlijk gezegd twijfel ik daar wel eens aan. Belangrijke vrijheden in ons land (zoals de vrijheid van godsdienst) vinden ook hun oosprong in een tijd dat er nog geen democratie was. Ik pleit echt niet voor een totalitair systeem, maar wel voor ruimte voor die landen om hun eigen weg te vinden in de zoektocht naar vrijheid.