Het boek De nieuwe machtselite, van Alvin Toffler, dat ik ooit gelezen heb houdt mij al jaren bezig. De verschuiving die hij beschrijft is iets wat ik in deze periode zie gebeuren. Ik zal daar niet teveel over uitweiden, maar me even beperken tot datgene wat er volgens mij in de politiek aan de hand is.
De mens heeft van nature de neiging om zaken te willen benoemen, om duidelijkheid te krijgen, om tegenstrijdigheden te willen. Het maakt de wereld begrijpbaar. Vroeger noemde je dat het hokjesdenken. Door iets te kunnen positioneren, kan ik er een oordeel over hebben en kan ik bepalen of ik het ermee eens of oneens ben. Mijn oordeel is dan weer bepalend voor hoe ik denk over hetgeen ik in het hokje heb geplaatst. De huidige politiek leent zich echter niet meer voor dit hokjesdenken.
In het boek beschrijft Toffler de periode waarin de links – rechts verschillen niet meer de belangrijkste zijn. Hoewel dit boek al in 1990 geschreven is, is het juist de laatste tijd bijzonder actueel geworden. In de politiek zie je dat mensen (de media voorop) steeds meer moeite hebben om politieke partijen in de “zuilen” links – rechts, progressief – conservatief in te delen. Het vraagt om een nieuw kader.
Mensen zijn daarentegen volop bezig om zich te organiseren. Je ziet dat er via het internet diverse groepen “vrienden” ontstaan. Mensen met gemeenschappelijke belangen. Vroeger zou je dergelijke groeperingen terugzien in de lobby, maar de lobby is zich aan het verplaatsen dichter naar de mensen toe. Deze belangengroepen kennen een veel informeler karakter dan de oorspronkelijke lobby bewegingen. Toch hebben zij een behoorlijke impact in het bewustwordingsproces van de samenleving. Mensen die van nature geen stem hebben of die niet gebruiken, maken nu gebruik van nieuwe sociale media om wel een stem te krijgen. Ze bloggen, twitteren, facebooken en linken om te laten horen wat zij vinden.
Aan de ene kant zien we dan een politiek die los lijkt te komen van hun oude hokje, doordat zij veel meer hun programma bepalen op basis van kwesties die de achterban en de samenleving bezighouden. Aan de andere kant zien we dat mensen zich organiseren en daardoor hun geluid kunnen laten horen. De politiek is hier nog niet klaar voor. Daardoor krijg je een hyperig overkomend politiek spel. Het lijkt of de politiek te snel wil inspelen op gevoelens, kwesties die in de samenleving spelen. Toch is dit wel de kant die het op zou moeten gaan met de politiek. Partijen die de politieke belangen behartigen van groeperingen uit de samenleving. Hierdoor wordt de politieke kleuring steeds onbelangrijker en kunnen ook samenwerkingsverbanden ontstaan tussen partijen die in het links – rechts, progressief – conservatief denken lijnrecht tegenover zouden moeten staan. Natuurlijk gebeurde dit in het verleden ook al, maar er was nog altijd het politieke vliegen afvangen, het zoeken van spijkers op laag water en het slaan van piketpaaltjes.
Ik denk dat er nu partijen aan het ontstaan zijn die het traditionele denken in tegenstellingen van zich af zullen schudden en die gaan zoeken naar hun unieke mozaïek. Door hierbij contacten te zoeken met die nieuwe vormen van belangengroeperingen, zal er een dynamische politiek ontstaan. Vanuit die gedachte moeten we kijken of ons politieke stelsel in zijn totaliteit klaar is voor deze verandering. Van een afstand kijkend naar de huidige politiek, zie ik dat de verandering al is ingezet, maar nog niet overal wordt opgepakt.
De ChristenUnie heeft de gelegenheid om juist op dit moment dat verschil te maken. Wij kunnen de verbinding maken met onze achterban. Als Unie van Christenen hebben we een gemeenschappelijke bron en de woorden van Christus die het navolgen meer dan waard zijn. Christenen zijn van oudsher betrokken op de samenleving, betrokken op de naaste, betrokken op de mensen zonder helper, betrokken op de schepping. Deze houding van betrokkenheid kan nu op een nieuwe manier gestalte krijgen. In de nabije toekomst wordt de politiek niet dichter bij de burger gebracht, maar brengt de burger zichzelf dichter bij de politiek. Een kans voor Christenen en een Unie van Christenen.
@ Johan
“In de politiek zie je dat mensen (de media voorop) steeds meer moeite hebben om politieke partijen in de “zuilen” links – rechts, progressief – conservatief in te delen.”
Volgens mij is hier de wens de vader van de gedachte. Het zijn vooral de politici zelf die dit roepen en vervolgens vragen om een nieuw kader. Ik zie ook in dit artikel geen enkele onderbouwing van de stelling.
Het tegendeel zou wel eens veel meer waar kunnen zijn, namelijk dat de tegenstelling links rechts weer heel erg actueel is. Dat zie je vooral als je kijkt naar de rol die de overheid krijgt van de verschillende partijen bij het oplossen van bepaalde problemen. Ook de tegenstelling progressief/conservatief is weer erg actueel. Het probleem is dat door bepaalde politici de term conservatief als negatief wordt ervaren. Daar willen ze niet bijhoren. Terwijl het gewoon een neutrale term zou moeten zijn.
De samenleving is juist heel erg gediend met deze klassieke tegenstellingen. Politici die een rookgordijn proberen aan te leggen door voortdurend te roepen dat ze niet ingedeeld willen worden in links/rechts bewijzen de kiezers daarmee geen dienst.
Je pleidooi voor politiek gebaseerd op belangengroeperingen is niets anders dan een eufemisme voor populisme. Ik hoop niet dat de ChristenUnie die kant op gaat.
@Rolf:
Ik denk dat de media, de politieke partijen zelf en alle inwoners van Nederland wel degelijk moeite hebben met het indelen van de politieke partijen in verhoudingen die links – rechts, conservatief – progressief zijn. Dit heeft te maken met een verschuiving van een compleet programma naar issues. Dit kun je dan weer zien als een beweging naar een “populistische” politiek. Politieke partijen zijn nu veel meer Links – Rechts, Progressief – Conservatief op kwesties, op issues die in de samenleving leven. Daardoor is de kwestie op zich wel in een hokje te plaatsen, maar de totale partij vaak niet. Als je dan de optelsom aan links-rechts verhoudingen bepalend laat zijn voor het beeld dat er neergeset wordt van een partij, dan doe je geen recht aan die partij. Kijk in dit voorbeeld ook maar naar de moeite die er is om de PVV in een bepaald hokje te plaatsen.
Een eufemisme voor populisme…. die laat ik graag even op me inwerken. Ik wil zeker niet dat de ChristenUnie een partij wordt die populistische politiek gaat bedrijven. Ik denk dat de beweging in samenleving er één is die steeds dichter op de politiek gaat zitten. In het verleden zijn juist Christenen de mensen geweest die groepen op hebben gericht waar zij zagen dat er een nood, een tekort, een belang was. Door de organisatie die een groep christenen hebben (kerk, gemeente) en de belangen die zij vaak al hadden, waren christenen in de gelegenheid snel in te spelen op maatschappelijke kwesties. Dit inspelen op is wat ik hier bedoel. Vanuit een betrokkenheid, dat is niet populistich, dat is betrokken uit overtuiging.
Dat de politiek aan het veranderen is en dat de positie van de burger daarin is gewijzigd, moet toch iets zijn wat we dagelijks zien. Dit is echter niet alleen iets voor de politiek, maar ook voor de totale samenleving. De politiek kan hier echter wel op inspelen, hoop ik.
@BladZeide: Dat de PVV niet in een hokje is te plaatsen komt omdat het een populistische one-issue partij is. Zonder integratie/islam problemen hou je zo goed als niets over. De links/rechts indeling is juist heel handig, bijvoorbeeld om aan te tonen dat de PVV op sociaal-economisch gebied gewoon links is en dat er daarom zo gemakkelijk verschuivingen plaatsvinden tussen SP en PVV.
Ik denk dat er nog steeds heel veel mensen zijn die goed begrijpen dat politiek bedrijven meer is of zou moeten zijn dan het inspelen op actuele issues. Daardoor ontstaat de hyperigheid. Verstandige politici en bestuurders laten zich hopenlijk niet leiden door de waan van de dag, en hebben meer inhoud dan de 140 tekens van een twitter bericht.
@Rolf:
Ik ben dit zeker met je eens. Je moet waken voor hyperigheid, populisme. Toch zijn de verschuivingen in stemgedrag niet meer te verklaren door links – rechts, conservatief – progressief tegenstellingen. Terwijl juist velen dat wel willen doen geloven. Er zit meer achter en ik denk dat dit die verschuiving is. Je noemt daarin terecht de PVV die op issues links, rechts, progressief, conservatief scoort. En of we dat nu kwesties, issues of gebieden noemen, het maakt het totale beeld van een partij er niet makkelijker op.
Als je dan gaat kijken naar de samenleveing, dan zie je daar een beweging van een mondiger wordende burger. Een burger die de dialoog opzoekt (ja, inderdaad soms in maar 140 klarakters en soms met veel handgebaren), maar dit zoeken van de dialoog brengt mensen in direct contact met elkaar. Daarbij vervagen soms de grenzen die er vroeger waren. De burger kan de politiek direct bevragen, direct beinvloeden, direct confronteren, etc.. Die verschuiving maakt dat de politiek daar hyperig op gaat reageren. Ik bepleit juist dat dit niet nodig zou moeten zijn. Veel Christenen zijn van oudsher al de vinger aan de pols van de samenleving. Door die rol op te pakken en goed te kijken hoe staan we in bepaalde kwesties, wat is onze mening op bepaalde beleidsterreinen, niet hyperig, niet populistisch, maar met onderbouwing, staan wij dienend in de samenleving.
Dat de politiek daarnaast sneller in moet spelen op brandende issues is, volgens mij, geen nieuws. Door de huidige politieke structuren, komt dat helaas hyperig en springerig over. Dat is dan ook het “pleidooi” voor een andere indeling van de politiek, maar dat is in mijn boodschap bijzaak. Dat de burger dichter bij de politiek komt, is daarentegen mijn boodschap voor iets wat de politiek al jaren aan het proberen is, maar wat nu vanaf de andere kant op gang gebracht wordt. Dat deze rol in het veleden juist was weggelegd voor christenen is wel iets wat ik signaleer en niet meer dan signaleer.
Ik ben het daarom met je eens. Niet hyperig, niet door de waan van de dag, maar met de juiste argumenten, op het juiste fundament, maar wel het belang dienend van een “vragende” samenleving.
Kunnen we geen boete bedingen op schelden op het forum?
Links, rechts, progressief, conservatief, populist [daar wordt ik helemaal onpasselijk van!]
Ik heb nog nóóit één van die woorden positief gebruikt zien worden door de tegenpartij! Wie wel? Wijs eens een voorbeeld aan in de miljoenen letters op het forum?!!
……………………doodse stilte weer?………………………
@ben: Volgens mij ligt dat echt helemaal aan jezelf en aan sommige politici die termen gebruiken als ‘linkse kerk’ (Wilders) of ‘rechtse kilheid’ (Rouvoet).
Voor mij zijn de termen links en rechts neutraal. Links staat voor een bepaalde visie op de rol van de overheid en de economie en rechts staat voor een visie die daar op een heel andere manier over denkt. Neem bijvoorbeeld duurzaamheid en milieu. Dat waren ‘vroeger’ vooral linkse thema’s. Nu absoluut niet meer. Maar links en rechts verschillen nog steeds fundamenteel met elkaar van mening over de vraag hoe je het milieu beschermt, en dan met name over de rol van de overheid en de manier waarop alles gefinancierd wordt.
Voor progressief en conservatief geldt precies hetzelfde. Zoek het op in wikipedia en je ziet de normale neutrale beschrijving van wat het betekent. Google even op ‘andre krouwel’ en je vindt een prachtige wetenschappelijke indeling van de politieke partijen. Zonder ook maar één waardeoordeel.
Ik ben het wel met je eens dat de politici zelf de schuld zijn van de negatieve lading van die termen. En vervolgens roepen ze dat die termen niet meer bruikbaar zijn. Beetje dom.
Rolf, ik had net het artikel van Harmjan Vedder zitten lezen: ‘Over rechts: Geen rechtstatelijk gevaar, maar een morele blunder.’ [alleen de titel al!] Lees dat ook maar eens, het gaat weer tegen de partij welke zoveel steun van kiezers krijgt. De partij van zoveel méér stemgerechtigden dan de onze. De partij welke ALTIJD uitgescholden wordt, maar nóóit weerlegd. Nooit wordt aangetoond dat ze het zo fout hebben en waarom dan. Slechts wordt hun gelijk ontkend d.m.v. scheldkanonnades. Daar wordt ik zo onpasselijk van. Maar ik ben het nooit beter tegengekomen, nou misschien één keer een klein beetje van Koos de Geest op het andere forum. Maar over hield dat ook niet, want na mijn repliek viel hij ook slechts terug in ordinair schelden.
Een paar citaten van Vedder:
‘Want als er één ding gevaarlijk is aan Wilders, dan is het niet zijn feitelijk macht, maar dan zijn het zijn idealen. Zijn visie op religie, mensen en misplaatst nationalisme zijn op termijn schadelijk voor ons land. Het vergroot de verdeeldheid in onze samenleving en wekt de suggestie dat je problemen kunt oplossen door de rechten van een minderheid in te perken. Afin, het is een bekend verhaal…’
Overigens, WIE vergroot hier nu de verdeeldheid in onze samenleving?
Nog eentje:
‘Op zichzelf mag Wilders die ideeën uitten, laat daar geen misverstand over bestaan. Maar door een partij met een dergelijk ideële grondslag te verbinden aan een kabinet, legitimeer je haar ideeën. En dat ideeën er toe doen heeft de geschiedenis bewezen.’
Zo gaat het vrijwel altijd op het forum!
Het is voor mij nu te laat om Andre Krouwel nog op te gaan zitten zoeken [goed voorstel overigens!] maar wat jij zegt: ‘zonder ook maar één waardeoordeel’, dat is wat ik bedoel.
In schelden zit een niet onderbouwd waardeoordeel, bijv.: ‘misplaatst nationalisme’, ‘schadelijk voor ons land’, ‘wekt suggestie’, ‘afin, het is een bekend verhaal’ [dat vind ik helemaal een misselijke]
Voorts: ’een dergelijk ideële grondslag’. En alle andere geuite minachting in de zinnen, waarvan het recht om dat zo te zeggen niet aangetoond wordt.
[gisterenavond zat ik voor een CU-vriend op een hoorzitting tegenover een advocaat welke steeds de onzinnigste vooronderstellingen en insinuaties uitte. Wat ben je dan toch een glibber, dacht ik. Maar als ik zo op het forum over iemand spreek, moet ik dat krachtig onderbouwen. Dat zal ik op dit uur daarover maar niet meer doen, het heeft immers ook niks met mozaïekdemocratie te maken]
Zou bij mozaïekdemocratie dat ongenuanceerd afkraken niet meer gedaan worden? Dragen we dan weer gewoon harde feiten aan, waarop onze keuzen kunnen stoelen? Dáár wil ik graag heen!