Met het aantreden van een nieuw kabinet had Mark Rutte een unieke kans af te rekenen met de politiek van zijn voorgangers. Snelle doelgerichte formatie, check. Achterkamertjes afschaffen, check. Geen vriendjespolitiek, check. Althans, zo zou je het gedroomd kunnen hebben. Ook onze nieuwe jeugdige, frisse premier keert het tij niet en zijn kabinet heeft het plakkaat van vriendjespolitiek al ontvangen. En dat is jammer, want met nieuwe bezems veeg je schoon, en dat is wat we nodig hebben.
Waar de burger al jaren steen en been klaagt over de ‘kloof tussen burger en politiek’ en ‘geloofwaardigheid’ van politici, antwoordt Den Haag dat ze ‘er alles aan doen om de kloof te verkleinen’. In campagnetijd getuigen alle politici dat zij het beste met de burger voorhebben. Mooie woorden die telkens weer veelbelovend en hoopvol klinken. Maar na de campagne? Dan is er niets meer van over en gaat iedereen over tot de orde van de dag. En is het dan gek dat de burger het vertrouwen een keer opgeeft?
Een deel van het probleem is de geloofwaardigheid van politici en in het bijzonder van onze landsbestuurders. Belangrijker dan zeggen dat iets moet, is om het ‘gewoon’ te doen. De geloofwaardigheid zit hem in het vóórleven. En daarvoor is het belangrijk dat er integere bestuurders gekozen worden. Natuurlijk zijn het geen heiligen, maar is iemand die als burgemeester is opgestapt wegens de schijn van misbruik van zijn positie, opeens wel een moreel geloofwaardige minister van ons land? (Gerd Leers) En wat te denken van iemand die als partijvoorzitter er alles aan doet dat zijn partij in het kabinet komt en zelf staatssecretaris wordt? (Henk Bleker) Of die fractievoorzitter die doorschuift naar het kabinet? (Maxime Verhagen) Of twee informateurs die wekenlang sleutelden aan het nieuwe kabinet en daarvoor ‘bedankt’ lijken te worden (Uri Rosenthal & Ivo Opstelten). Of die staatssecretaris die bestuurder was bij een uitgever en daar medeschuldig is bevonden aan wanbeleid? (Ben Knapen)
Juist met een jeugdige frisse premier hadden we mogen verwachten dat er afscheid werd genomen van de aloude politiek en er door een frisse ploeg met fris elan geregeerd zou worden. Helaas hebben velen bij aanvang de schijn van vriendjespolitiek al tegen, en kunnen verschillenden het stempel van immoreel bestuurder nu al ontvangen.
Voor het terugwinnen van het vertrouwen van de burger en het dichten van de kloof tussen burger en politiek heeft Rutte een grote kans laten liggen. De kabinetsploeg zal kritisch gevolgd worden en geen fouten moeten maken. Op integere wijze besturen en geloofwaardigheid vóórleven is nu de grote opgave voor deze landsbestuurders.
Is het zo dat de burger steen en been klaagt over politici? Of zijn politici vooral systematisch verdacht gemaakt door Geert Wilders, die op die manier electoraal succes wilde boeken bij de grote groep mensen voor wie de politiek heel ver weg is? Naar mijn mening moet Rutte vooral bezig met het terugwinnen van vertrouwen omdat er door populisten als Wilders en Fortuyn zo veel wantrouwen is gecreëerd. Politici zijn neergezet als elitaire zakkenvullers, maar zelden stelt iemand de vraag of dat beeld wel klopt.
De burger weet bovendien niet wat hij of zij wil. Nieuwe gezichten in de politiek zijn vaak schietschijven, kijk naar Winnie Sorgdrager en Ella Vogelaar. Politieke onervarenheid kan een groot nadeel zijn. Als ze aftreden is “de burger” ontevreden want dan zit er weer iemand die slecht heeft gepresteerd met veel wachtgeld uit zijn of haar neus te eten. Nu kiest Rutte voor ervaring en is dat een bewijs van vriendjespolitiek.
Ik denk dat de ChristenUnie héél voorzichtig moet zijn met het gebruik van dat soort termen. Of beter nog: er scherpe kritiek op moet leveren. Tegen verdachtmakingen als “vriendjespolitiek” of “vrouwendiscriminatie” valt niet te strijden – maar er wordt geen enkel bewijs aangevoerd om de beschuldiging te staven. Wat zijn “achterkamertjes”? Hoe ziet die “kloof tussen politiek en burger” er precies uit? Je kunt al die dingen kritiekloos voor waar aannemen, maar dan vaar je m.i. teveel mee op de waan van de dag.
Dit alles overigens niet als kritiek specifiek op Roberts stuk.
Het zijn vooral wat gedachten die deze thematiek bij me oproept.
Ik vind niet perse dat poltici die een fout maken nooit meer wat mogen doen, als ze ook bewezen kwaliteiten hebben. En de ervaring van de ministers in Rutte I is juist in deze tijd hard nodig. Ik vind het juist jammer dat ze voor dít kabinet en dít beleid worden ingezet…
Robert, als ik jouw definitie volg is vriendjespolitiek de ChristenUnie ook niet vreemd. (Gezien onze bewindspersonen in het vorige kabinet) Hoe zie jij dit zelf? Waarom ben je geen integer bewindspersoon als je daarvoor fractievoorzitter of partijvoorzitter bent geweest?
@HV, ik snap je opmerking, en ben het ook met je eens. Alleen is het zo belangrijk dat je geloofwaardige politici hebt, die doen wat ze zeggen en zeggen wat ze doen. Ik denk dat leiderschap staat of valt bij authenticiteit. Een tweede kans verdient ieder mens, maar moet dat per se in functie als minister of staatssecretaris van een landsbestuur zijn? Op dat punt zou ik graag nog eens wat discussie zien.
@Remco, ik zou niet willen zeggen dat Fortuyn en Wilders alleen maar wantrouwen hebben gecreëerd. Ik denk dat ze voor een deel durfden te zeggen wat het volk al langer dacht. En dat is juist hun kracht geweest: het volk voelde zich door hen aangesproken en heeft op hen gestemd, zonder dat men het met alle standpunten eens is. Daarom zou ik zo graag zien dat andere politici ook weer authentiek en geloofwaardig te werk gaan, zodat de burger het gevoel heeft dat het ‘hun mensen’ zijn.
Wat betreft het gebruik van de term ‘vriendjespolitiek’ heb je een punt als je zegt dat de bewijsvoering mager is, daarvoor is een column ook te kort. Maar gezien de samenstelling van het kabinet heeft men er ook niets aan gedaan die schijn van zich weg te houden. Maar zoals in de laatste zin gezegd: ze mogen nu aan de slag met de opdracht om op integere wijze te besturen en vóór te leven.
@Rinze, over de CU kan ik in dat opzicht ook wel wat opmerkingen plaatsen, maar zal ik maar niet via deze plaats doen. Je kunt als fractievoorzitter prima integer zijn, maar als je wekenlang voor je partij een kabinetsdeelname uit het vuur sleept en dan op het pluche gaat zitten, hoe kom je dan over bij de burger? Op dat punt maak ik me zorgen. In 2006 is er bewust gekozen om de fractievoorzitters in het kabinet te laten deelnemen, voor het draagvlak van het kabinet. Dit jaar was daar geen sprake van. Maar los van dat, ik denk dat dat een andere discussie is. Laat ik zo afsluiten: besturen is een ander vak dan politicus, dus je moet oppassen niet teveel politici te ‘promoveren’ tot bestuurder, want dan heb je een groot risico dat deze twee functies door elkaar heen gaan lopen.
@Robert Heij: Je kan – met recht – betogen dat je boven elke twijfel verheven moet zijn als bewindspersoon. Zelf kijk ik liever per geval of iets acceptabel is en hem of haar ongeschikt maakt als bewindspersoon. En het kan inderdaad zeer verfrissend werken om niet alleen maar mensen mee te nemen vanuit je politieke vriendenclubje, maar ook vanuit de praktijk…
Hoi robert,
Je hebt gelijk dat er niet “niets” was. Er is altijd afstand van de burger tot de politiek. Het idee dat dit niet zo “hoort” te zijn is in de jaren zestig bedacht en gepropageerd door o.a. D’66 en de Boerenpartij. Na WO II heb je wel meer politici gehad die riepen wat Fortuyn en Wilders riepen resp. roepen. Denk aan boer Koekoek of aan Marcus Bakker. De vraag waarom mensen die anno 21e eeuw hetzelfde roepen, ineens geen 5 of 10, maar 25 zetels scoren is een hele boeiende. Ik denk toch dat je dan komt op de doorwerking van democratisering. Wat D66 heeft gezaaid oogst Wilders nu: democratie is de norm geworden, het volk (en dan liefst nog de domste en meest kortzichtige en ongenuanceerde exponenten van dat volk) heeft altijd gelijk. Het is die krankzinnige gedachte, dat de stem van het volk (whatever that may be – het is meestal de stem van een of andere slimmerik die zich als representant van het volk opwerpt) in parlement en regering moet klinken, die door de christelijke politiek altijd is bestreden. Ik vind dat je in bovenstaande iets teveel meebuigt met die stem. Niet angstwekkend veel, maar wel iets te veel.
Politiek is van nature een elitair bedrijf waar men recht moet doen aan het volk – en dat “recht doen” laat de chr. politiek traditiegetrouw invullen niet door het volk zelf, maar door wat God ons te vertellen heeft.
Zoiets. Of zit ik nu te preken en begrijp ik je gewoon niet?
@Robert Heij: Wellicht is het opnemen van de fractievoorzitter(s) in het kabinet een andere discussie. Je schrijft het wel zelf op als voorbeeld van de zogenaamde vriendjespolitiek van Rutte. Daarom begon ik erover.
Ik maakte de opmerking over de ChristenUnie omdat de kritiek die je uit, hypocriet over kan komen als je de (in jou ogen) eigen fouten niet noemt.
Overigens is het interessant wat je in je reactie schrijft over de fractieleiders (en politiek leiders) die alle drie in het vorige kabinet zitting namen. “Dit was voor het draagvlak”. In mijn ogen was dit een mooi staaltje van framing door de vorige (vice-)premier(s), maar daar mag een ieder natuurlijk in mee gaan.
Ik zie het punt niet zo. Het is volgens mij logisch dat mensen die dicht bij je staan, een belangrijke rol in een kabinet gaan vervullen. Daar heb je mensen voor nodig die je vertrouwt. Het geeft er bovendien blijk van dat iemand (waarschijnlijk) capabel is als bewindspersoon wanneer deze ook de rol van partijvoorzitter of formateur op een goede manier heeft vervuld. Om dat meteen ‘vriendjespolitiek’ te noemen vind ik veel te makkelijk.
En om de hand in eigen boezem te steken, zoals opgemerkt, André Rouvoet is als fractievoorzitter ook het kabinet in gegaan, D. Stellingwerf is burgemeester geworden nadat hij in de gemeenteraad van Ede af moest treden omdat hij de schijn van belangenverstrengeling tegen zich had en Andries Heidema, burgemeester van Deventer, zit er nog steeds als burgemeester, terwijl hij “illegaal” een rondje op de motor reed (voor de duidelijkheid, ik heb daar geen problemen mee).
Als christenen hebben wij een notie dat wij niet van nature geloven in de goedheid van de mens. Heel kort door de bocht, iedereen kan fouten maken, zeker leiders die ook nog eens dag na dag in de schijnwerpers staan. Het geval Gerd Leers valt volgens mij in de categorie “niet heel handig aangepakt”, maar het gaat mij veel te ver om het daarom als immoreel bestuurder neer te zetten.
Ja, ik ben weer terug!
Goed te lezen dat de columnist vindt dat er na een kabinet van CU – CDA nieuwe bezems nodig zijn om schoon te maken. Je kunt je geen voorstelling maken hoe van harte ik deze conclusie steun.
Moraliteit is het onderwerp van de column en dat is toch altijd gevaarlijk te vernemen vanuit CU-kringen. We blikken terug en zien dat Huizinga deze zomer onder druk van politiek en publiek gezwicht is en alsnog de ticket van de prive-jet zelf heeft betaald, Middelkoop de bewindspersoon was die het meeste onjuist had gedeclareerd en Rouvoet die zijn huis langs alle kanten heeft uitgebouwd om nog enigzins comfortabel te wonen met zijn 5 kinderen, maar zijn buurvrouw van destijds 82 het licht in het keukenraam nog niet gunt.
Dan is er een probleem met Maxime Verhagen die als fractievoorzitter naar het kabinet gaat. Dat was dezelfde weg die Andre Rouvoet heeft bewandeld, en lijkt me een juiste. Leers heeft geen regels overtreden en Knapen is (nog) niet veroordeeld. Geen beletselen dus om toe te treden tot een regering. Zelfs Donner is al weer toe aan zijn 2e ministerschap na te zijn afgetreden na het rapport van de schipholbrand.
De immoraliteit die is benoemd in het artikel lijkt me voor het welslagen van dit kabinet irrelevant. Liever een goede ploeg die van wanten weet, dan een moreel zuiver persoon die geen stap weet te zetten. (vaak is een moreel zuiver persoon zo zuiver omdat hij/zij geen stap heeft gezet).
Kortom: ik ben > een jaar weggeweest en ik zie nog steeds die opgestoken vinger naar alles en iedereen, maar de CU is zelf niks beter.
Tot slot: heeft de CU al een balans gemaakt wat regeren heeft opgeleverd? Daarover waren aan het begin van het kabinet Balkenende IV hele grote verwachtingen en beloften. Mijn conclusie is dat het de CU nergens heeft gebracht. De achterban loopt weg, duurzaam jeugdbeleid is er nog steeds niet en meer dan ooit te voren staat immoraliteit van gelovigen in de spotlights. Met dank aan de katholieke vrienden van Maxime!
Ironisch genoeg is het vooral de schrijver van dit artikel zelf die met zijn woordkeus en toonzetting bijdraagt aan het wantrouwen richting politici – zelfs het maken van een overstap van fractievoorzitterschap naar kabinet is voor hem verdacht.
Juist het gebruik van termen als ‘vriendjespolitiek’ en -vooral- het aanduiden van een baan als minister met de negatieve term ‘het pluche’ wekt de verkeerde indruk. Het zijn hondebanen van 100 uur per week die voor een absoluut on-marktconform salaris worden uitgevoerd onder de constante dreiging dat je naar huis wordt gestuurd -niet vanwege inhoudelijk disfunctioneren maar vanwege de stemming van de dag of het politieke gewin van een ander. Is dat ‘pluche’? Is het aanbieden van zo’n baan een ‘vriendendienst’?
Juist dit soort terminologie, beste Robert, doet veel meer kwaad aan de beeldvorming over bestuurders dan alle geraaskal van Wilders bij elkaar. Ik kan het een Joop Wijn of een Hans Wijers niet kwalijk nemen dat ze in zo’n klimaat lekker het bedrijfsleven ingaan. En het land wordt intussen bestuurd door de tweede garnituur die wèl idealistisch of gek genoeg is om zich door dit soort neerbuigende stukjes verdacht te laten maken.
@Alex: Best wel heel erg met je eens Alex. Behalve één of twee opmerkingen. Dat Robert in een Opunie-stukje meegaat in deze terminologie maakt niet dat hij meer kwaad doet dan alle geraaskal van Wilders bij elkaar. Wilders is namelijk de meest intensieve gebruiker van die termen, en krijgt daarvoor niet alleen bij Opunie een podium.
Tweede puntje is dat ik me afvraag of het bedrijfsleven een zo veel beter imago heeft. “Daar zitten de échte zakkenvullers” hoor ik nog wel eens, als het aan de borreltafel gaat over politiek versus bedrijfsleven. Ik hoor ook wel eens respect voor mensen die het bedrijfsleven verlaten om als Kamerlid of minister de publieke zaak te dienen. Men weet heus wel dat politiek minder goed verdient dan bedrijfsleven.
Maar verder: helemaal mee eens.
Remco, mijn aanduiding ‘meer dan alle geraaskal van Wilders bij elkaar’ was een hyperbool – zal dat er de volgende keer duidelijker bij vermelden.
Ik bedoelde ook niet te zeggen dat het bedrijfsleven een beter imago heeft – mijn punt was slechts om aan te tonen dat het dienen van het land in een bestuursrol allerminst een hobbybaantje is.
Wel zie je inderdaad richting bedrijfsleven een zelfde soort wantrouwen ontstaan – ‘zakkenvullers’- wat meestal evenzeer onterecht is, excessen daargelaten. Het is deel van een algehele tendens om iedereen die enigszins boven het maaiveld uitsteekt met jaloezie te bekijken – precies de tendens die dit land de nek gaat omdraaien in de strijd met de Aziatische tijgers waar je best doen nog wel wordt gewaardeerd.
Btw, mijn stelling was ook niet dat dit stukje van Robert meer kwaad doet dan alle geraaskal van Wilders bij elkaar, mijn stelling was dat ‘het gebruik van dit soort terminologie’ dat doet. Vooral types als Femke Halsema (zie formatiedebat met Verhagen) beschuldigen continu anderen van een ‘hang naar het pluche’. Dit is exact hetzelfde anti-politieke, anti-establishment argument dat men Wilders altijd verwijt. Geen enkele politicus zou zo’n argument naar z’n collegae moeten gebruiken – het ondermijnt het vertrouwen in het vak als geheel. En da’s wel een andere rode draad in veel Wilders-gerelateerde discussies: aanhangers van andere partijen zijn vaak blind voor het feit dat ze zelf dezelfde technieken hanteren.
Toch vreemd als ik dit soort berichten dan lees: Het CDA en de VVD hebben er verstandig aan gedaan samen in een coalitie (met gedoogsteun van de PVV) te stappen. Dit blijkt uit de donderdag gepubliceerde politieke barometer van bureau Synovate http://www.onzestem.com/2010/10/22/cda-en-vvd-doen-het-goed/
@Simcha: Helemaal mee eens. Heerlijk nuchter. Daar fleurt een gereformeerde Groninger weer van op.
Fotogebruik alleen toegestaan met volledige credits naam +licentie fotograaf zie de voorwaarden bij de foto
RoelWijnants CC2.0