Na ruim 4 maanden onderhandelen is het dan zover, het kabinet CDA en VVD, gedoogd door de PVV is uit de startblokken. Daar stonden ze vorige week donderdag op het bordes, fier naast de koningin. Gepaste trots en overtuiging spatte er, op het plaatje, vanaf. Maar zal dit kabinet werkelijk zo deugdelijk zijn als ze beloofd heeft en uitstraalt? Zal ze haar enthousiasme werkelijk kunnen omzetten in leiderschap en verbinding?

Een inhoudelijke analyse naar het fundament onder dit kabinet zal mogelijk als wegwijzer kunnen dienen. En dan kan ons slechts een weinig rooskleurig beeld worden geschetst. Zo valt op dat er binnen de coalitie een fundamenteel verschil van mening bestaat over de aarde van de islam. De gevonden sleutel ‘we agree to disagree’ lost dit ideologische verschil van mening niet op, maar parkeert het slechts. En elke keer opnieuw zal deze goocheltruc opnieuw verkocht moeten worden. Veder staat binnen de verschillende fracties zelf de boel ook al op scherp.

Zo leidden de bekende meningsverschillen over samenwerking met de PVV binnen het CDA tot een opgestapte prominent, een tot op het bot verdeelde fractie met twee dissidenten en kleven vermeende dreigementen aan bezwaarde politici de partij aan. De geboden oplossing in de vorm van het partijcongres parkeerde ook hier slechts het diep emotionele debat. Ook binnen de VVD bestaat deze frictie, waar tot op heden deze strijd nog niet in die heftige mate ontbrandt is. Zelfs binnen de PVV rommelt het: een progressief deel binnen de partij strijdt namelijk voor verdere democratisering, terwijl het conservatieve deel deze tendens afwijst. De werkelijke strijd zou ook hier nog maar eens binnen afzienbare tijd aan de oppervlakte kunnen komen.

Maar naast diepe, scherpe verschillen van meningen binnen de fracties en tussen de coalitiepartners, krijgen we in Rutte I ook nog te maken met een geheel nieuwe vorm van regeren. Waar de politieke geschiedenis van Nederland voornamelijk gekenmerkt wordt door meerderheidsregeringen, staat Mark Rutte met een gedoogconstructie voor een nieuwe politieke formule.

Ten slotte zien we ook dat het sentiment dat van dit kabinet uitgaat belabberd is. Dit kabinet leeft immers vanwege de steun van Geert Wilders, juist de persoon die in deze tijd wordt berecht vanwege het mogelijk aanzetten tot haat en groepsdiscriminatie. Een aanzienlijk deel van de Nederlandse bevolking distantieert zich van deze uitspraak en zal zich allerminst gerepresenteerd voelen door dit huidige kabinet.

Optellend en concluderend kom ik tot een somber eind oordeel. De fracties verschillen diep, emotioneel en scherp van mening over fundamentele zaken. Maar ook binnen de coalitie staan de overtuigingen onder het beleid lijnrecht tegenover elkaar. Daarbij komt dat de politieke samenwerking op een bijzondere manier plaatsvindt, namelijk via een gedoogconstructie. Tel daarbij de representatie problemen van Rutte I op en duidelijk wordt dat de tijdbom onder Rutte I langzaam weg tikt.

© foto  Sebastiaan ter Burg