Achter ons huis ligt een plaatsje, de makelaar noemt het een stadstuin. Voordeel is dat zo’n ‘tuin’ erg snel winterklaar is. Het stelt allemaal niet zo veel voor. Voor de eigenaars van een groter oppervlak is echter een belangrijke tijd aangebroken, het is snoeitijd. Snoeien is belangrijk, het komt de plant of boom ten goede. Goed snoeien moet je leren.

Deze weken wordt op veel plekken de begroting voor 2011 behandeld. Zowel in de Kamer voor de verschillende ministeries, als in de provincies en de gemeenten. Bij die begrotingen is één ding zeer duidelijk: er moet bezuinigd worden. In overheidsland worden dan vaak mooie woorden gebruikt, die het wat verhullen, zoals: ombuigen, herprioriteren, faseren en optimaliseren. De conclusie is echter: we gaan bezuinigen. In groentermen: we gaan snoeien.

Juist in de christelijke politiek, die rentmeesterschap als kernwaarde heeft, moet de snoeigids op orde zijn. Ter inspiratie wat overwegingen:

1. We moeten ons allereerst bepalen bij de kern van de overheidstaken. Op welke punten heeft de samenleving de overheid nodig? Nu de overheidskas kleiner is, moeten er keuzes gemaakt worden. Niet alles kan worden voortgezet, sommige zaken kan de samenleving prima zelf oppakken, andere juist niet. Veel wordt dan bepaald door de visie die men heeft op de samenleving en de overheid. De ChristenUnie kiest daarbij niet voor een nachtwakersstaat, ze gelooft echter ook niet in de maakbaarheid van een complete samenleving. In de christelijk sociale politiek zijn globaal vier verantwoordelijkheden[1] voor de overheid te noemen:

a. Zorg dragen voor recht en veiligheid
b. Omzien en versterken van hen die kwetsbaar zijn of dat wat kwetsbaar is
c. Het brengen van orde en scheppen van voorwaarden om goede initiatieven in de samenleving de mogelijkheid te geven tot bloei te komen
d. Als er zaken in de samenleving blijven liggen, dan kan de overheid tijdelijk daarin een rol vervullen

2. Als je een stapje terug doet, als iets minder wordt, dan is dat niet per definitie verlies. In de natuur zie je daar schitterende voorbeelden van. Wie goed snoeit, plukt daar een volgend jaar de vruchten van. Voor politici een wijze les om in gedachten te houden. Juist als de bloei van een land je opdracht is, moet je durven snoeien. Om een concreet beeld te geven van succesvolle snoei, een klein voorbeeld uit Utrecht, waar ik gemeenteraadslid ben. Hier werd bezuinigd op welzijnswerk, waardoor in een bepaalde wijk minder cursussen gesubsidieerd konden worden. Juist zulke cursussen kunnen bijdragen aan een stukje binding in de wijk, u kunt de kritiek al invullen… Maar de vrees van een kaalslag in cursusland werd totaal niet bewaarheid. Er zijn meer cursussen dan eerder. Mensen gingen zélf aan de slag, zonder subsidie gebeurde er méér. De verantwoordelijkheid kwam weer in de wijk zelf te liggen.

3. Zoals eerder opgemerkt, zijn er taken die de overheid tijdelijk op zich kan nemen. Het gevaar is dat we de tijdelijkheid na een poosje vergeten. De samenleving went er aan dat het de overheid is, die de gaten blijft vullen. Het project ‘Krachtwijken’ in de verschillende steden, kent bijvoorbeeld deze valkuil. Het afgelopen kabinet heeft (terecht!) stevig ingezet op de aanpak van veertig wijken met een forse achterstand. Gemeenten en woningbouwcorporaties hebben hier ook veel geld en tijd ingestoken. Vooraf was al duidelijk dat de fikse problematiek van de krachtwijken niet in een jaar verholpen is. Maar het komt er wel op aan om de kracht van de wijk zelf weer te benutten. Zodat op het moment dat de geldkraan dicht gaat, de wijk op een beter niveau is en blijft. Het is de vraag in hoeverre dat de afgelopen jaren is gebeurd. In het regeerakkoord van het Kabinet-Rutte wordt deze wijkenaanpak niet meer genoemd. Het is te betreuren als plotsklaps de stekker er uit getrokken wordt, dan komen investeringen niet tot hun recht. Andersom moet wel bedacht worden dat de aanpak tijdelijk is en moeten maatregelen daarop gericht zijn.

Bezuinigen betekent dat je moet minderen. Het is daarbij evident dat het ook pijn doet, je stopt soms met dingen die mooi en waardevol zijn. Daar moet je eerlijk over zijn. Toch is dat niet het hele verhaal, het biedt ook de mogelijkheid om de boel op orde te brengen. Het is weinig mensen gegeven om minder geld uit te geven als hun inkomen stijgt. De overheid blijkt daarin weinig anders te boekhouden dan het gemiddelde huishoudboekje. Nu de inkomsten dalen, is bezuinigen onvermijdelijk. Een goede snoeigids is daarbij van belang.

Wat mij betreft is zo’n gids gericht op een gezonde overheid en een bloeiende samenleving. Dat is iets anders dan iedereen te vriend willen houden of juist alleen maar kijken naar bezuinigingsdoelstellingen. Het sluit meer aan bij het Bijbelse principe van vrucht dragen. Het is duurzaam, gericht op God en de ander.