Het onderscheiden van verschillende verantwoordelijkheden van Kerk en staat is een mooie christelijke erfenis voor Europa. De scheiding van bedrijf en staat, ‘werk en staat’, schiet echter schromelijk te kort. Dit heeft geresulteerd in een ongezonde afhankelijkheid van overheden van het bedrijfsleven die ook wordt aangetoond door de crises. Het is de ChristenUnie gezien haar wortels extra aan te rekenen dat zij hier geen groter tegenwicht aan bood.
De Europese eenheid is sterk economisch gefundeerd en er zijn sterke verbanden tussen overheden en bedrijven. Helaas zijn deze nogal onevenwichtig: Overheden zijn afhankelijk van belastinginkomsten van bedrijven voor het bekostigen van hun activiteiten en hun kredietwaardigheid wordt bepaald door het perspectief van de bedrijvigheid binnen hun grenzen. Bedrijven zijn echter steeds minder afhankelijk van overheden, omdat zij door internationale risicospreiding zowel veiligheidsvoorziening als belastingdrukverlichting afdwingen.
Door deze macht van bedrijven over overheden, snoepen zij hun ook verantwoordelijkheden van het brood: onze vrede is te danken aan de internationaal opererende bedrijven en hun moraal is leidend. Zij voorzien in de opium voor het volk dat de straat niet meer op gaat tegen onrecht.
Maar er gloort hoop. Tegelijkertijd gaat dat volk namelijk wel de winkels in tegen onrecht. Daar stemt het elke dag met miljoenen portemonnees. Daaruit wordt vrijwillig belasting betaald aan moreel superieure bedrijven die eerlijke en duurzame producten aanbieden. De bedrijven die daarin de strategische lange termijnwinst proeven zullen innovatief en duurzaam blijken. Hun morele leiderschap betaalt zich uit aan hun aandeelhouders en bestuurders.
En er zijn steeds meer van deze bedrijven die hebben ontdekt dat dit verantwoorde ondernemerschap werkt. Unilever is over 10 jaar helemaal duurzaam. AlbertHeijn verkoopt sinds deze week alleen nog varkensvlees dat door MilieuDefensie is goedgekeurd. AkzoNobel wint prijzen op alle fronten. En ondertussen groeien deze bedrijven door en weg naar Afrika en Azië, terwijl Europa uit alle macht probeert nog wat vat op ze te houden. Er zijn vergaderingen en verhuizingen te betalen.
Als de ChristenUnie relevant wil worden in deze verschuiving, hoeft ze alleen maar onze overheden te doen excelleren in hun kerntaken: veiligheid en vrijheid garanderen. Dat is duurzame dienstbaarheid; daarmee is zij verantwoordelijk voor haar taken en zullen bedrijven dat kunnen worden en blijven voor die van hen.
Het vertrouwen dat deze transitie kost vraagt om morele, verantwoordelijke leiders in zowel overheid als bedrijfsleven. Het zou goed zijn als zij in beide kringen democratisch gekozen worden. Dat dit eng klinkt is logisch gezien de geschiedenis, maar het is wel nodig voor onze toekomst.
Begrijp ik nu goed dat je betoog inhoudt dat er een sterkere scheiding moet komen tussen ‘werk en staat’, en dat je dat wilt bereiken door bestuurders van bedrijven door “het volk” te laten kiezen? Ironisch, want zou de kortste route naar een planeconomie zijn.
Ik ben het wel met je eens dat verduurzaming in het bedrijfsleven momenteel volstrekt onvoldoende door de overheid wordt afgedwongen, maar daar is een andere manier voor, die bovendien nog heel veel andere positieve bijeffecten heeft: de Fair Tax. Door alle belastingheffing te baseren op consumptie ipv belasting te heffen op inkomen (van burgers of bedrijven), zit je als overheid direct aan het stuur: je differentieert gewoon tussen de tarieven voor duurzame en niet-duurzame grondstoffen, waarbij niet alleen zaken als schaarste, maar ook de volledige ‘lifecycle’ van de grondstoffen worden meegewogen (onder het motto ‘Afval bestaat niet’).
Bijeffect is dat sparen wordt aangemoedigd ipv lenen (immers: als je minder consumeert, betaal je minder belasting, en als er geen inkomstenbelasting meer bestaat, is je probleem met hypotheekrenteaftrek ook opgelost), en dat de prijzen zullen dalen (immers: als bedrijven geen winstbelasting hoeven te betalen, hoeven ze die ook niet meer te verdisconteren in hun consumentenprijzen – ‘companies don’t pay taxes, their customers do’).
Zo’n belastingklimaat stimuleert groen ondernemerschap, zonder te verzanden in de socialistische planeconomie die je zult krijgen als de overheid (of haar burgers) het voor het zeggen krijgen in bedrijven.
Met deze analyse ben ik het overigens ook niet helemaal eens:
“De scheiding van bedrijf en staat, ‘werk en staat’, schiet echter schromelijk te kort. Dit heeft geresulteerd in een ongezonde afhankelijkheid van overheden van het bedrijfsleven die ook wordt aangetoond door de crises.”
Het feit dat de overheid zoveel ‘last’ heeft gehad van de crisis, is volledig haar eigen keuze geweest. Onder Balkenende-IV, met steun van de ChristenUnie, zijn we het ineens ‘sociaal’ gaan vinden om de overheid te laten opdraaien voor private risico’s die door spaarders werden genomen. Zo werd de garantstelling opgetrokken van 20K naar 100K euro, waarmee de belastingbetaler met enorme risico’s werd opgezadeld. Er was geen enkele reden voor de overheid om dit te doen: spaarders kunnen prima zelf hun tegoeden spreiden over meerdere banken, en mensen met meerdere tienduizenden euro’s spaargeld hebben sowieso de solidariteit van de belastingbetaler niet nodig.
Als de crisis iets heeft aangetoond, is het juist dat de overheid zichzèlf teveel heeft ingelaten met schulden in de private sector. Zie de huidige crises in Ierland en Portugal: de eurozone bouwt een enorme schuldbubbel op omdat de overheid ieders private risico wil dragen van belastinggeld. Dat vraagt dus niet om een mentaliteitsverandering binnen bedrijven, maar binnen overheden.
Alex, ten eerste hoeven leiders/managers in het bedrijfsleven niet door “het volk” gekozen te worden; we leven God zij dank niet in een directe democratie – maar hun ondergeschikten kunnen best een meer bepalende rol spelen waar mogelijk. Ik verwacht daardoor een positief effect op integriteit.
Ten tweede is jouw verhaal waarin de overheid geen loon- maar consumeerbelasting heft, een verrassend goed voorbeeld van de scheiding tussen werk en staat die ik bepleit.
De overheid bemoeit zich dan namelijk niet direct met werk en het bedrijfsleven. In plaats daarvan wordt belasting geheven in ‘dezelfde machtsverhouding’ als waarin vertegenwoordiging gekozen wordt. Interessant nieuw perspectief wat mij betreft.
Ten derde ben ik het weer zeer oneens met je analyse. Hét argument voor de overheid om banken te redden, was namelijk hun afhankelijkheid ervan. Overheden kozen namelijk niet vrij, maar voelden zich gedwongen tot deze keuze om totale ineenstorting te voorkomen. De ongezonde afhankelijkheid was van het gezicht van toenmalig premier Balkenende af te lezen. Zijn begroting en beleid waren namelijk afhankelijk van de banen en belastingen van de wankelende marktspelers.
@ Simon-Frans,
Mooi dat je de Fair Tax ook ziet als een mogelijk instrument tot verduurzaming.
Ik had niet begrepen dat je met ‘democratisch gekozen’ bedoelde ‘gekozen door werknemers’ ipv ‘gekozen door het volk’. Ik denk inderdaad dat dit een positieve invloed op ‘integriteit’ kan hebben. Ik vrees alleen ook dat het een nog veel grotere negatieve invloed op deskundigheid zal hebben, en dat het zal leiden tot vriendjespolitiek binnen het bedrijf, en vermijden van moeilijke maatregelen.
Om te kijken wat voor niveau je krijgt als je medewerkers hun eigen vertegenwoordigers laat kiezen, hoef je alleen maar te kijken naar de gemiddelde ondernemingsraad of kaderleden van de vakbonden – behoud van verworven rechten wordt dan het speerpunt, zal niet veel meer van innovatie komen. Kijk maar eens naar huidige TNT soap: desnoods legt men het hele bedrijf plat om het rare en volstrekt onduurzame verschijnsel nog een paar jaar in stand te houden dat wij versneden bomen fysiek distribueren tot in de brievenbus ipv alles duurzaam online te doen.
Alex, ik snap je relaas niet. Je maakt een stroman van een proefballonnetje in de marge van m’n blogje. Laten we het liever hebben over de scheiding van werk en staat.
Het wetsvoorstel Flexibel Werken dat CDA en GL (!) samen indienden is m.i. een interessante casus. Ik vind flexibel werken een heel goed idee waar ik als werknemer minstens een dag per week dankbaar gebruik van maak. Toch vind ik het absurd als de overheid het werkgevers op zou leggen. Kilometerheffing zou de spitsspreiding veel eerlijker bewerken.
Boeiend om na te denken over de scheiding van verantwoordelijkheden tussen overheid en bedrijven.
De zorg die bij mij opkomt is deze: Er zijn steeds meer bedrijven die verantwoord ondernemen. Echter gaat dit enkel per gratie dat ze dat ook economische groei op levert. Ze stellen dan ‘duurzaam is de innovatierichting van ons bedrijf’. Zodra deze economische groei stokt, waaien de normen en waarden weer dan het raam weer uit? Het is dus een fragiele constructie, waar de aandeelhouders het zwaard van Damocles vasthouden.
Vraag is dus: Levert maatschappelijk verantwoord ondernemen tijdelijke of structurele groei op?
Johan, ik heb hier thuis het proefschrift van een collega waarin de stelling verdedigd wordt dat CSR een ‘key driver’ is voor innovatie. Een andere stelling is dat ‘imposing demands’ aan leveranciers op het gebied van CSR niet altijd goed is voor een bedrijf.
Allemaal statistisch verantwoord en razend interessante modelletjes. Volgende week vrijdag is de publieke verdediging aan de TU/e.
Wat betreft je zorg heb ik het vermoeden dat je ‘duurzaam’ niet goed gedefinieerd hebt. Of dat de bedrijven in jouw voorbeeld die met die term dwepen dat oneigenlijk doen; niet als bijvoeglijk naamwoord.
Ik zou de stelling die jij namens hen poneert ook op grond van het onderzoek van m’n collega dus willen verdraaien en aldus durven verdedigen: ‘Maatschappelijk verantwoord ondernemen is een duurzame innovatierichting van ons bedrijf.’
En dan terug naar de stelling van dit blogje: Als bedrijven de samenleving aldus bewuster dienen, zullen overheden zich ook beter met hUn kerntaken kunnen bezighouden.
Het is natuurlijk chiquer als de overheid de eer aan zichzelf houdt en daarmee begint: weg loonbelasting En btw; consumeerbelasting – ook wel ‘belastingbelasting’ – kom maar door!
@Simon Frans,
Was eerlijk niet de bedoeling een ‘stroman’ te maken van een ‘proefballonnetje in de marge’ van je betoog. Het kwam op mij over alsof onderstaande zin het hoofdpunt was waar je naartoe werkte – kan niet ontdekken wat anders het concrete punt was. Dus no ill intended.
“Het vertrouwen dat deze transitie kost vraagt om morele, verantwoordelijke leiders in zowel overheid als bedrijfsleven. Het zou goed zijn als zij in beide kringen democratisch gekozen worden.”
Ik zou voorstander zijn van het zo ver mogelijk doortrekken van consumeerbelasting. Inclusief naar het stellen van eisen aan een productieproces: spreek met een sector maar een carbon footprint af en laat ze zelf uitvogelen of ze dat bereiken door te snijden in autokilometers of door iets anders wat in hún keten gemakkelijker realiseerbaar is.
Het grote euvel van zaken als kilometerheffing of wettelijk recht op thuiswerken blijft namelijk dat je precies die werknemers of bedrijven straft die het meest echt vastzitten aan bepaalde tijden of aan fysieke aanwezigheid. Voorbeeld: in het bedrijf waar ik werk maakt het voor veel stafmedewerkers niet zoveel uit hoe laat ze beginnen. Een normale werkdag is voor mij en vele collega’s dan ook inmiddels 9:30-18 u, omdat iedereen buiten de files omrijdt. Wie het kan, doet het al, en de rest moet je niet straffen. Maar elders in de keten is wellicht nog veel uitstoot te besparen, en daarvan wordt de urgentie misschien wel minder gevoeld. Daarom moet de overheid mi sturen op output en niet op het proces. Convenant met supermarkten (Voordewind) is daarvan mi een mooi voorbeeld – specifiek gericht op huismerken omdat de sector dat het beste kan sturen.
Goeie punten Alex. eerlijkesupermarkten.nl is inderdaad superinitiatief. Alleen jammer dat het CU-logo er zo tussendoor moet zieken; voorbeeldje van dwaze co-branding. En vermenging van werk en staat..
Sidenote: op dit moment live crowd sourcing als voorbereiding op de verdediging van eerder genoemd proefschrift, van Mirjam Kibbeling:
https://docs.google.com/document/d/1FC7NQd58fzM5WlblmFxmVlHkwzULZWSOeTY0GKUeKlw/edit?hl=en&pli=1#
IJWTS wow! Why can’t I think of tihgns like that?
tyJ3iE , [url=http://qiywbxowgunk.com/]qiywbxowgunk[/url], [link=http://boxmnplnjxqt.com/]boxmnplnjxqt[/link], http://glcgslugnzmz.com/
KSxyqs kmjqopkbpllc
pi1FD5 , [url=http://oisltctxtxqv.com/]oisltctxtxqv[/url], [link=http://myotqkfxkcly.com/]myotqkfxkcly[/link], http://djollkhqdtzq.com/