Afgelopen dinsdag plaatste Remco van Mulligen een artikel over ontwikkelingssamenwerking waarin hij beargumenteerde dat flink uitdunnen van OS wel eens effectiever kan zijn dan er zonder duidelijk resultaat geld in te blijven pompen.
Op een heel aantal punten sloeg hij wat mij betreft de spijker op zijn kop. Zo noemde hij het voorbeeld van een goedbedoelde 3FM actie die weinig aansloot op de belevingswereld van Afrikanen, het massaal verstrekken van klamboes. Ook ging hij in op een overmaat aan steun aan een donor darling als Tanzania. Dit zijn goede voorbeelden van misstanden binnen de OS die genoemd mogen worden. In dit artikel zal ik echter niet ingaan op misstanden binnen de OS, daar wordt al genoeg aandacht aan besteed, ik zal beargumenteren waarom nu korten op OS geen goed besluit is. Kritiek op OS is nodig maar laten we nooit vergeten dat we het over mensenlevens hebben wanneer we besluiten te korten op het budget.
Laat ik voorop stellen dat het doel van OS is zichzelf overbodig te maken en niet zichzelf in stand te houden. OS zou niet meer dan een duwtje in de rug moeten zijn of bijspringen in geval van nood. Je kunt echter niet van de een op de andere dag besluiten dat mensen in ontwikkelingslanden het nu toch echt maar eens zelf moeten gaan rooien terwijl zij nog in belangrijke mate op steun leunen. Als je hier in Nederland de term NGO laat vallen zal niet iedereen direct begrijpen wat je bedoelt. In Afrika weet men binnen alle lagen van de bevolking wat een NGO is omdat ze werkelijk overal te vinden zijn. Op de Afrikaanse straten zul je heel regelmatig witte auto’s van NGOs tegenkomen en borden zien verschijnen van hulpprojecten. Een groot deel van de sociale voorzieningen in ontwikkelingslanden worden mogelijk gemaakt door NGOs, denk aan onderwijs, gezondheidzorg of landbouw. Die NGOs ontvangen hun fondsen voor een groot deel van multilaterale instituten als de Wereldbank en VN of van nationale regeringen. Dit geldt ook voor de Nederlandse NGOs en hun locale partners. Of dit goed of slecht is valt te betwisten maar het is een feit dat mensen in ontwikkelingslanden nog voor een belangrijke mate steunen op hulp.
De economische crisis heeft diepe sporen achter gelaten in ontwikkelingslanden. De Wereldbank en het IMF hebben berekend dat in 2015 zo’n 53 miljoen mensen extra in extreme armoede zullen leven dan zonder de crisis het geval was geweest. Juist op dit moment besluit de Nederlandse regering dat mensen in ontwikkelingslanden het wel met wat minder kunnen en dat een miljard minder uiteindelijk alleen maar recht zal doen aan de zelfredzaamheid van deze mensen. Dat is een grote misvatting en ik vind het ongelooflijk dat hier zo lichtvaardig over gedacht wordt. In Groot Brittannië, waar net als bij ons een behoorlijk rechtse regering is aangetreden beseft men zich in ieder geval dat nu korten op OS echt veel mensenlevens gaat kosten, daarom besluit die regering dit ook niet te doen. Een miljard aan bezuinigingen betekent heel simpelweg het afbreken van onderwijsprogramma’s, klinieken, voedselzekerheidprogramma’s etc. Dit gaat bovenop de gevolgen van de crisis simpelweg nog meer mensenlevens kosten. Natuurlijk moeten we toe naar zelfredzaamheid maar dat gaat nu eenmaal niet van de een op de andere dag. Juist nu de gevolgen van de crisis in ontwikkelingslanden zo duidelijk zijn is dat steuntje in de rug extra hard nodig. Er bestaat nu eenmaal niet zoiets als rechtvaardig kapitalisme waaraan ontwikkelingslanden op eigen kracht aan deel kunnen nemen. Laten we goed blijven nadenken over verbetering in de sector maar geen onzinnige ‘krachtige’ daden stellen en daarbij over lijken gaan.
Je wekt (wederom) ten onrechte de indruk dat mijn plannen gelijk zijn aan die van de regering.
De regering ziet OS als een tuinplant (ik ga even op de metaforentour als je het niet erg vindt) die teveel ruimte inneemt. Daar moet wat aan gedaan worden, om ruimte te scheppen voor de andere planten. De regering biedt, zoals het er nu naar uitziet, als oplossing hiervoor: we hakken de plant precies door midden en gooien de helft weg. Maakt niet uit welke helft. Of beter gezegd: we hebben geen tijd om te kijken hoe we de plant het beste kunnen snoeien en zagen er dus maar lukraak op los. Als het doel maar bereikt wordt.
Daar ben ik op tegen. Zoals jij al stelt: dit is niet het moment om eventjes te gaan korten op onze hulp aan de allerarmsten. Zelfredzaamheid moet geen excuus worden om te mogen bezuinigen.
Wat ik voorstel is: neem nu eens de tijd om goed te kijken en al het dode hout uit die plant écht weg te snoeien. Jij zegt dat dit al gebeurt, dat men al kritisch kijkt naar die plant. Ik denk dat je er, in dat opzicht, naast zit. Misschien wordt er wel eens gekeken, maar dat dode hout wordt al twintig, dertig jaar lang niet weggesnoeid. Mijn punt was: als je dat dode hout, kortom de projecten en de hulp waar niemand iets aan heeft, wegsnoeit bereik je misschien wel precies diezelfde budgetverlaging die het huidige kabinet wil. Maar dan zonder dat goede OS-projecten daarvan de dupe worden.
Remco,
Je moet dit artikel niet lezen als één groot tegenargument op jouw artikel, zoals vermeld kan ik op een heel aantal punten bij je aansluiten.
Ik vond het echter nodig om ook juist de andere kant van het verhaal eens te belichten, waarom het volgens mij nodig is juist niet te korten op OS, i.i.g. niet nu. Heb kort tijd dus houd het even hier bij.
Zo las ik je artikel ook niet.
Als je met ontwikkelingshulp bedoelt, wat het zou moeten zijn, namelijk hulp die ook werkelijk enig nut heeft voor de mensen die je wilt helpen, dan zijn we het gewoon eens. Mijn stelling is dat je het budget kunt halveren zonder daadwerkelijk te korten op ontwikkelingshulp.