Historicus George Harinck deelt graag speldenprikjes uit naar de ChristenUnie. Dat was vandaag weer het geval in het Nederlands Dagblad: in een ingezonden stuk probeert hij de ChristenUnie een ‘probleem’ aan te praten, waar ik toch vooral de indruk heb dat Harincks eigen CDA een probleem heeft.
Het probleem zou zijn, dat de ChristenUnie terug wil naar de periode van voor de jaren zestig, en daarmee de christelijke politiek irrelevant maakt. Harinck wil zich niet storten in berekeningen welke partij zich het beste heeft aangepast. Die som pakt vooral voor het CDA bijzonder negatief uit. Die partij ging van pakweg de helft van de Kamerzetels in de jaren vijftig, naar een tiende van de zetels in de peilingen van vandaag. De SGP bleef stabiel. De ChristenUnie en haar voorlopers hebben een langzame groei doorgemaakt: van 1 zetel in de jaren zestig, naar 2 à 3 zetels in de jaren tachtig en 5 à 6 zetels anno nu. Als er ergens sprake is van crisis en erosie van het denken, dan is dat bij het CDA.
Is het dan allemaal ‘projectie’ wat Harinck schrijft? De ChristenUnie staat ferm op de rails en is in haar denken goed bij de tijd (zie bijvoorbeeld de vorming van een visie op de islam door het Wetenschappelijk Instituut). Steen des aanstoots voor Harinck was dat CU-senator Roel Kuiper onlangs stelde dat het voor de integratie van de moslims in onze maatschappij goed zou zijn als zij eigen (politieke) organisaties oprichten. Dat heeft immers voor de jaren zestig de antirevolutionairen en katholieken ook goed geholpen.
Je kunt zeggen dat het ook na de jaren zestig bij de vorming van een ‘EO/ CU-zuil’ ook effectief heeft gewerkt. In 2011 staat er een zelfbewust, modern en orthodox protestants volksdeel. Ondertussen slaan orthodoxe katholieken, die zich de laatste vijftig jaar niet hebben georganiseerd in een politieke partij of omroep, elkaar continu de hersens in. Alles wat na een halve eeuw secularisatie van de katholieke orthodoxie over is, is een stel wereldvreemde lui die tegen elkaar in staan te schreeuwen en die inderdaad vooral terugverlangen naar het Rijke Roomse Leven. Kortom, het idee dat organisatie (en dat is wat anders dan isolement!) kan helpen bij de integratie, identiteitsvorming én modernisering, is allerminst achterhaald.
Ik ben geen groot liefhebber van de islam. Liefst zou ik zien dat iedereen in ons land weer netjes katholiek wordt, zoals het een paar eeuwen geleden ook was. Lekker overzichtelijk. Zelfstandige organisatie versterkt niet alleen de integratie, maar ook het wij-gevoel, de identiteit. Echter gegeven het feit dat onze moslimgemeenschap sociaal achterblijft en zich miskent voelt, is de noodzaak om deze mensen te integreren groter dan het nadelige ‘bijeffect’ van de versterking van de islamitische identiteit. Ik zie liever een zelfbewuste, moderne, verwesterde islam dan de gettovorming die we nu hebben.
Overigens, meer dan een ‘ach, dat is toch niet van deze tijd!’ voert Harinck niet aan, om te beargumenteren dat Kuipers plan onverstandig is. Ook zijn stelling dat de ChristenUnie een probleem heeft onderbouwt hij slecht. De christelijke kiezer stemt al een halve eeuw links of rechts, maar groepeert zich niet meer op basis van geloof, zegt Harinck. De achterliggende redenatie is hier dus: christelijke politiek heeft alleen zin en bestaansrecht, als er een volgzame kudde is die blind op christelijke partijen wil stemmen. Alle partijen hebben te maken met zwevende kiezers, maar de CU zou dit dan blijkbaar niet aankunnen. De partij is moderner dan hij denkt: zij kan zich al elf jaar prima handhaven in een land waar ook voor de eigen doelgroep een stem op een christelijke partij niet vanzelfsprekend is.
Vals dilemma
Niet de moslims, maar de CU heeft een probleem. Of de partij moet de politiek en de stemmer argumenten geven om terug te keren naar de tijd van voor 1960, óf de partij moet de bezinning openen over de vraag of de christelijke politieke partijorganisatie nog wel een goed antwoord is op de problemen van vandaag en nog wel past bij het huidige politieke landschap.
Dat is het dilemma dat George Harinck ons voorhoudt en het is een vals dilemma. De kiezer heeft geen nostalgische gevoelens nodig om op de ChristenUnie te willen stemmen. De partij zal voornamelijk christenen trekken zoals de SP vooral socialisten aanspreekt. Daar doe je niks aan, tenzij je zoals het CDA de C in de naam van je partij handhaaft, maar in feite je ideologische veren afschudt. De CU zal niet snel een grote partij worden, maar als partij waarin de moderne christen zich kan vinden heeft zij wel degelijk bestaansrecht.
De tweede optie die Harinck voorlegt is een merkwaardige: een CDA’er die beweert dat de ChristenUnie een probleem heeft omdat christelijke partijorganisatie niet meer past bij het huidige politieke landschap… Je kunt die vraag trouwens stellen voor elke ideologie: is er nog wel basis voor ideologisch liberalisme? In deze wereld stemmen mensen niet meer op basis van affiniteit met één van die grote drie ideologieën (socialisme, liberalisme, confessionalisme). Ze switchen voortdurend. Daar heeft niet alleen de christelijke politiek mee te maken. Toch stelt Harinck deze vraag alleen aan christelijke partijen. Of nee, specifieker nog: hij stelt de vraag alleen aan de ChristenUnie. Het CDA, waarin niemand meer weet wie de leider is en wat de partijkoers, dat in het kabinet-Rutte nagenoeg onzichtbaar is en dat op 2 maart weer een kwart van haar aanhang gaat verliezen, laat hij gek genoeg ongemoeid.
Van Kuyper naar Kuiper
George Harinck houdt ervan om te kietelen en ik kietel graag terug. Ik ben actief voor de ChristenUnie en dat ben ik uit overtuiging. Ik geloof dat de wijsheid die God geeft altijd te actualiseren is. Zeker, dat kan ook bij GroenLinks en zelfs bij het CDA, maar ik vind dat de ChristenUnie daar veruit het beste invulling aan geeft. En op een moderne manier: door mensen hun verantwoordelijkheid te geven, zonder de zwaksten in de steek te laten.
Ik ben het met Harinck eens dat Abraham Kuyper actualisering nodig heeft. Ik heb dat onlangs ook bepleit op Protestant.nl: behandel Kuyper als Augustinus en probeer niet terug te gaan naar de negentiende eeuw, zoals ook niemand terug wil naar de nadagen van het Romeinse Rijk. De maatschappij is in 130 jaar onherkenbaar veranderd, maar ‘Abraham de Geweldige’ is niet betekenisloos geworden. Ook al is er in de hedendaagse complexe maatschappij wellicht een iets grotere overheid nodig, toch zit er in het ‘soevereiniteit in eigen kring’ nog altijd veel wijsheid. Die wijsheid moet geactualiseerd worden, dat ben ik geheel met Harinck eens. Dat komt bij de ChristenUnie wel goed. Maar weten ze bij het CDA nog wel wie Kuyper was?
Ook de directeur van het Wetenschappelijk Instituut van de ChristenUnie, Gert-Jan Segers, is op het artikel van Harinck ingegaan. Vandaag in Dit is de Dag op Radio 1 in een debat: http://bit.ly/e93YG4
Stemmen uit overtuiging
Roel Kuiper, lijsttrekker van de Eerste Kamerfractie van de ChristenUnie, heeft de tongen losgemaakt met zijn oproep onlangs aan islamieten een eigen politieke partij op te richten. De historicus George Harinck krijgt voor zijn reactie zelfs een hele pagina in het ND van 21 februari jl. De directeur van het Wetenschappelijk Instituut van de ChristenUnie, de heer Gert Jan Segers, schilde een appeltje met George Harinck over dit onderwerp op 22 februari in het radioprogramma ‘Dit is de dag’ van de Evangelische Omroep. Ook de website van de ChristenUnie Opunie reageert met een hoofdartikel op het ND-artikel van George Harinck. Volgens Harinck herinnert de wens van Roel Kuiper dat de moslims zich politiek zelfstandig organiseren aan de historische wortels van de christelijke politiek in Nederland van voor 1960. Kuiper zou met zijn wens van de moslims verlangen dat ze pre-1960 moeten gaan denken, omdat volgens Harinck de meeste christenen gewoon ‘links en rechts’ stemmen. Volgens Harinck legt de wens van Kuiper het probleem van de ChristenUnie bloot.
Ten eerste vind ik het indelen van de politiek in een eenvoudig schema van links en rechts sterk achterhaald en dus onwerkelijk. Is christelijk sociaal stemmen links of rechts, wie het weet mag het zeggen. Is het steunen van een politiemissie naar Kunduz in Afghanistan door zowel GroenLinks als door de VVD links of rechts?
Daarenboven: is gewoon links en rechts stemmen iets anders is dan stemmen vanuit een christelijke levensovertuiging? Als links de staat zou zijn en rechts het autonome individu, dan heb je voor sommige vraagstukken de staat nodig, bijvoorbeeld voor de gehandicapten en voor sommige andere vraagstukken moet een beroep worden gedaan op de verantwoordelijkheid van het individu.
In het appeltje schillen van Segers in het radioprogramma waren Segers en Harinck met elkaar telefonisch in gesprek. Segers vond in deze zaak een probleem bij het CDA in plaats van bij de ChristenUnie. Hij vergeleek de getalsmatig negatieve ontwikkelingen in de afgelopen jaren van het CDA met de groei van de ChristenUnie en de stabiliteit van de SGP. Vooral een electorale analyse dus.
Ik zou in mijn reactie op Harinck daar graag meer kwalitatieve argumenten aan willen toevoegen. Mensbeelden zoals ze in de samenleving een rol spelen zijn nooit strikt objectief of wetenschappelijk. De gedachte dat levensbeschouwelijke elementen die met waarden te maken hebben geen invloed zouden mogen hebben op de samenleving, is onrealistisch of misleidend. Impliciet zit in de wetten een bepaald mensbeeld: de mens is verhevener dan het dier, over de speciale vaardigheden van elke mens, zelfs van misdadigers, over de verhouding tussen de geslachten, tussen kinderen en volwassenen. Denken dat democratische wetten ideologisch neutraal en universeel zijn, kan alleen maar omdat men oppervlakkig kijkt of zich op slechts enkele wetten concentreert. En dus heeft links en rechts alles te maken met levensovertuiging.
Harinck zal met zijn achtergrond als geen ander weten dat geloven individueel is, maar dat je het niet alleen kunt. Geloven, maar ook andere levensovertuigingen vereisen naar mijn mening geloofsgemeenschappen, het geloof vereist dus een zekere structuur als middel. Geloof of een andere levensovertuiging is niet te beschouwen als een betreurenswaardig incident, dat overblijfsel van een ouderwets (=verzuild) régime. Het is zeker ook niet te beschouwen als op keuze of smaak gebaseerde privé-gevoeligheden. Met geloof en andere overtuigingen komen voor velen de ware aard van het politieke samenleven aan de oppervlakte. Het kan naar mijn mening niet zo zijn dat geloof alleen wordt ervaren bijvoorbeeld op zondag in kerkelijk verband. Een overtuiging heb je gedurende 24 uur en dus ook op maandag en dus ook in het politieke debat. En dat bepaalde groepen mensen zich dan op de noemer van een vergelijkbare overtuiging politiek organiseren anno 2011 is niet ouderwets van voor 1960 maar is actueler dan ooit. Ik noem nog een laatste kwalitatief argument.
In de mate waarin overtuigingen en daaraan gekoppelde waardepatronen in de samenleving expliciet aanwezig zijn, meer gedifferentieerd en gewaardeerd zijn, zullen burgers meer in staat zijn reëel tolerant te zijn, d.w.z. anti-intolerant te zijn, ten aanzien van zaken die zij niet begrijpen of zelfs verafschuwen en zich niettemin willen houden aan wetten, die zij geen goede wetten vinden zoals aan bepaalde wetten bijvoorbeeld op de zondagsrust of in verband met drugsgebruik.
De verschillende overtuigingen, christelijke, islamitische of anderszins, vereisen dialoog, ook en wellicht juist in het parlement, wat mij betreft bij voorkeur niet als individu maar als min of meer gelijk gestemden georganiseerd in een politieke beweging. Ik stem vanuit mijn levensbeschouwelijke overtuiging.
Peter van Duijvenbode,
Een overtuigd Cu-stemmer
Remco: Wat bedoel je met “moderne christenen”? Als dat de doelgroep van de CU is dan lijkt het mij goed om die term verder uit te werken. Ik heb namelijk het gevoel dat je met die term je eigen verhaal onderuit haalt en in zekere zin Harinck gelijk geeft. De CU is er blijkbaar alleen maar voor een bepaald soort christen. En hoe dat bepaalde soort christen eruit ziet geef jij aan met het woord “modern”. Het lijkt me niet meer dan logisch om dat verder uit te werken.
Is ook de CU bij de laatste verkiezingen niet bijna 20% van de aanhang kwijt geraakt? Zou het niet zo kunnen zijn dat juist moderne christenen met het grootste gemak weer overstappen naar Groen Links, het CDA of de PvdA? En hoe duiden we die hele grote groep die thuis is gebleven en waarvan we de motivatie om dat te doen niet eens kennen? Is dat niet precies wat Harinck bedoelt?
De Christen Unie wordt weggevaagd bij e verkiezingen. De kiezers rennen gillend weg naar de PVV. Maar de CU heeft geen probleem. Oogjes dicht, oren verstopt en knevel in de mond. Waarom zou jein hemelsnaam nog op de CU stemmen wanneer je weet dat die stem terecht komt bij de PvdA en de Islam ? De top heeft geen enkele binding meer met de achterban. En inderdaad dat geld/gold ook voor het CDA. Althans de prominenten. Zelfs nu nog krijst een Koppejan dat het CDA linksaf moet. Yeah right. Ze verliezen meer dan de helft van hun stemmers aan de VVD en PVV en Koppejan concludeert dat dat komt omdat ze een te rechts beleid hebben gevoerd. Koppejan en de radicaal linkse Rouvoet, een fraai duo.