Het is meestal de moeite van het luisteren waard als Frits Bolkestein van zich doet spreken. Zo ook toen hij samen met Hala Naoum Nehme, opkwam voor vervolgde christenen in het Midden-Oosten. Daarmee laat Bolkestein zien dat veel liberalen een betrouwbare bondgenoot zijn in de strijd voor godsdienstvrijheid voor vervolgde christenen.
Maar een pleidooi voor vrijheid dáár, is alleen geloofwaardig als het hand in hand gaat met een pleidooi voor vrijheid hier. De vrijheid van godsdienst en levensovertuiging is de koningin van de vrijheden. Als het slecht gesteld is met deze vrijheid, is er altijd meer aan de hand. Beperkte godsdienstvrijheid is een indicatie van een gebrekkige democratie, beknotting van het vrije woord en inperking van de academische vrijheid. Een religieuze overtuiging zelf blijft ook niet beperkt tot een particuliere mening en een persoonlijk gebed. Geloof raakt alle aspecten van het leven. De grondwettelijk verankerde vrijheid van godsdienst en levensovertuiging laat zich daarom niet vervangen door een combinatie van vrijheid van meningsuiting en vrijheid van vergadering, zoals Jeanine Hennis-Plasschaert onlangs suggereerde.
De discussie over het ritueel slachten laat goed zien dat de vrijheid voor joodse rituelen – waar Bolkestein terecht voor opkwam – door geen enkele andere in de Grondwet vastgelegde vrijheid verdedigd wordt. Daarom geldt dat waar aan de vrijheid van godsdienst en levensovertuiging wordt getornd, de beschaving op het spel staat. Het is een groot onrecht dat overheden in islamitische landen treden in de meest persoonlijke keus die een mens kan maken, namelijk de keus tussen geloof en ongeloof. En het is onacceptabel dat diezelfde overheden onder meer christenen het leven zuur maken en hen verhinderen hun geloof in het openbaar te belijden en te beleven. Daarom kwam de ChristenUnie op voor de Afghaanse christen Said Musa die inmiddels vrij is, en komen we op voor Asia Bibi die vanwege de absurde blasfemiewet nog altijd in een Pakistaanse cel zit. In de strijd tegen dit hemeltergende onrecht staan de meeste liberalen en christenen schouder aan schouder en we hopen dat dit een solide bondgenootschap blijft.
Tegelijk steken we de hand uit richting liberalen, als Bolkestein en Rutte, om ook hier in Nederland de vrijheid te verdedigen om uiting te kunnen geven aan je diepste overtuiging. Zo staat de vrijheid onder druk om geloof en onderwijs met elkaar te verbinden. Een initiatief-wetsvoorstel van D66’er Van der Ham, mede ondertekend door de VVD, wil bovendien een inperking van de vrijheid van levensbeschouwelijke organisaties om hun eigen personeelsbeleid te voeren. Dat zou betekenen dat organisaties als Leger des Heils en Youth for Christ niet meer van hun personeel mogen vragen om met de christelijke grondslag in te stemmen. Om nog maar te zwijgen van de door de Amsterdamse VVD-fractie ingediende motie die een verbod wilde op subsidiëring van religieuze organisaties. En de pluriformiteit van het publieke omroepbestel komt ook steeds meer onder druk te staan, terwijl het bestel juist is ontworpen om ook via gekleurde omroepen – of het nu christelijke zijn, socialistische of liberale mainstream – je hart te kunnen laten spreken.
Het Midden-Oosten heeft de laatste decennia sterk aan veelkleurigheid ingeboet. Een cultuur waarin soennieten, kopten, Armeniërs, Grieken, Druzen, sjiieten, Koerden, Maronieten samenleefden, is in toenemende mate een islamitische monocultuur aan het worden. De overmacht van de islamitische meerderheid beperkt steeds meer de vrijheid van minderheden en het is een teken aan de wand. Zover is het in ons land nog lang niet. Maar ook hier is de ruimte die de (seculiere) meerderheid laat aan de minderheid de lakmoesproef voor vrijheid. Ruimte voor culturele en religieuze veelkleurigheid is geen gunst, maar een kwestie van beschaving. We staan graag schouder aan schouder met liberalen voor meer vrijheid daar en voor het behoud van vrijheid hier. En juist omdat we op dat punt meer van de VVD dan van D66 hebben te verwachten, kan de VVD zo laten zien wie hier de ware liberale partij is.
Dit stuk is ook geplaats in de Volkskrant van 10 juni 2011.
© foto BasBoerman
fijn stuk!! zo kennen we elkaar weer op opunie!
Laten we zo wakker blijven bij de ChristenUnie
Eens natuurlijk met een pleidooi voor godsdienstvrijheid. Aparte ontwikkeling in het christelijk denken om dit als de koningin van de vrijheden te zien. Historisch gezien is dat toch wel een transformatie van het Nederlandse orthodoxe protestantisme. Wel kan ik me voorstellen dat mensen het nogal ver vinden gaan om het in de gevangenis smijten van christenen omdat ze christen zijn te vergelijken met een mogelijk verbod in Nederland voor christenen om op basis van hun overtuiging anderen te discrimineren. Ik vind de reactie van Thijs Kleinpaste een irrationele tirade waar de gemiddelde godsdienstfanaticus bij verbleekt (en juist daarom weer onthullend en fascinerend), maar ik snap wel dat er mensen zijn die deze parallel stuitend vinden.
Remco van Mulligen heeft moeite met het stuk en Ben Kok is het er roerend mee eens: hoezo geen verrechtsing?
@Ewout ? ‘ben’ op Opunie is zeker niet de ‘joods-chr pastor Ben Kok’.
@Ewout: Beste Ewout, wat is nu precies je boodschap? Twee reacties bevestigen blijkbaar je vooroordeel? Voor een kleine correctie van links naar het midden moet je inderdaad rechtsaf. Een klein stukje maar. Dat is niet hetzelfde als ‘verrechtsing’.
Dit is een uitstekend artikel. Van mensen als Bolkestein hebben we idd meer te verwachten dan van welke D66-er ook. Het doet goed om dat weer eens uit de mond van ChristenUnie leiders te horen.
Segers en Slob hebben een goed onderbouwd en genuanceerd artikel geschreven. Hulde.
@Ewout: ging het over mij? Mijn naam schrijf ik zelf al decennia niet meer met een hoofdletter, zoals ik ook mijzelf met mijn handtekening niet onderstreep. [wel een punt er achter, was dat ook niet iets kalligrafisch psychologisch?] Daarnaast is mijnheer Kok voorganger en ik bouwvakker in ruste, zoals ik mij in mijn beperking heel vaak bekend maak, wat ook niet hetzelfde is, toch?
Edoch, er is iets meer aan de hand met jouw voor mij zo domme opmerking. Het is zoals Rolf zegt, we bemerken wellicht een kleine correctie van links naar het midden.
Maar vraag ik jou, van welk links? Van een sociale instelling vandaan? Als dat waar zou zijn, ben je ons nog een nadere uitleg schuldig! Want daar zien wij niets van.
Of zou het van het domme wat ik altijd noem foutlinks wegkijken zijn? Is het dom ontkennen van feiten, duidelijk waarneembare feiten, wat je bij de hoogst geleerde prof. dr. ir.’s in onze gelederen zelfs kon vinden, links?, sociaal?, of slechts oneerlijk? Dom oneerlijk?
En dan nog iets: hoe oneerlijk was het dat de heer Segers ooit mee moest doen aan een schrijven met onze E.S., waarvan iedereen die weet had van de Midden-Oosten-ervaring van Gert-Jan wist, dat hij veel meer van het leven snapte, als wat daar ontkennend tot uitdrukking kwam?
Vind je vrije meningsuiting niet toch wel hoog tijd worden bij de ChristenUnie?
Heb jij nooit geleerd dat zwijgen waar gesproken zou moeten worden, veelzeggender kan zijn dan gewoon eerlijk uitspreken?
Daarom ben ik trots op de ruimte bij de CU, welke deze column mogelijk maakte!
En vergeet dat domme links-rechts denken, maar heb de waarheid van De Waarheid lief!!
Hoewel weer onnavolgbaar geformuleerd denk ik dat ik het met Ben voor een deel wel eens ben.
@Klei: wanneer ga je net zo kritisch naar je eigen D66 kijken, als je naar de CU doet?
citaat: ’ een mogelijk verbod in Nederland voor christenen om op basis van hun overtuiging anderen te discrimineren.’
Hoe vaak ben ik die rare weerstand tegen eerlijk kiezen en maatschappelijke orde nu al niet tegen gekomen?
Op de bouw ben ik nog nooit in al die jaren iemand tegen gekomen, die iemand anders om zijn geloof of niet geloof discrimineerde. Dat is daar immers totaal niet relevant?
Maar in het bijzonder onderwijs vind ik het alleen maar duivels [en ik weet dat het dat ook is!!!] als er lieden moeten worden aangenomen welke niet met overtuiging de les kunnen draaien welke van hen verwacht wordt. Ik zou ook niet op een islamitische school hun cultuur uit kunnen dragen, zonder verknipt te zijn. [wel toezicht op het werk van hun verbouwing kunnen houden dus. En ik vind ook wellicht conciërge moeten kunnen zijn, zoals ook andersom ]
Omgekeerd is het net zo duivels als met het oog op het voorgaande irreëel, als ik vanuit een christelijke organisatie geen gesubsidieerde medische en humanitaire zorg aan mensen zou mogen geven, als seculieren die subsidie wel krijgen. [als die moslim-metselaar door de moskee wordt uitgezonden naar onze bouw, is dat toch niet anders voor ons, als gestuurd door zijn schoonmoeder?]
Houdt er rekening mee dat de leugenaar van den beginne net zo gemakkelijk de boel naar de ene kant toe belazert [voor het lapje houdt, voor onze voorzitter van de KV] als naar de andere kant hoor! Waarom zou de duivel, in casu zijn onderhorigen consequent het zelfde zijn in zijn valse spel?
@Remco: scherp merkt u op dat het een aparte [hier zou ik een ander woord voor hebben gekozen] ontwikkeling in het christelijk denken is om zo voor godsdienstvrijheid te pleiten. Maar u erkent toch wel dat het leidend willen houden van een cultuur welke door ¾ van de bevolking wordt gedragen, zoals destijds het orthodox protestantisme, een logische zaak was? Ook uw geloofsgenoten stonden ooit [willen we verder vergeten] naar ons immers geen godsdienstvrijheid toe. Zij ondersteunden dat zelfs met brandstapels, leerde ik op ons bijzonder onderwijs, [wat u misschien liever niet uit zou willen moeten dragen.]
Van de moslims weten we [bent u ook lid van Open Doors? Zij organiseren eerstdaags weer de nacht van gebed voor de vervolgde Kerk, waar ik vanwege de overmaat aan misselijk makende informatie, het reeds na max. twee uur af moet laten weten] dat het kromzwaard daarbij als een dienstbaar attribuut kan worden aangewend. [En ook dat moeten we die moslims m.i. maar liever niet op onze christelijke scholen willen laten onderwijzen, toch? Wetende overigens, dat ze dat in hun school wel doen!]
Het artikel van Arie en Gert-Jan zou doen vermoeden dat het bar en boos is gesteld in Nederland. In vergelijking tot de voorbeelden in het buitenland is er werkelijk alle ruimte in Nederland om je geloof te belijden.
Het recht en geloof viel vroeger samen, maar inmiddels bepaalt de kerk niet meer wat goed en fout is. Dat maatschappelijk besef wijzigt niet heel sterk, maar religie begint daarmee inmiddels steeds meer te schuren. Ik vind het wat simpel gebracht om dan het vrije recht op religie in te roepen.
Er is geen absolute vrijheid geweest. Natuurlijk worden er voorbeelden genoemd die in het voordeel van geloof uitvallen, maar vrouwenbesnijdenis is strafbaar in Nederland, ongeacht de intentie waarmee het is aangebracht.
Als er grenzen zijn aan de wijze waarop een godsdienst kan worden beleefd, dan kunnen grenzen ook opschuiven, zonder dat de principiëele vrijheid wordt beperkt. Die was er voor de wijziging en die is er nog steeds.
Ik zie het als een verschuiving van de aarde. Nu weer een kleine aardbeving rondom het slachten, maar niemand zal zeggen dat de wereld er anders uit gaat zien. Toch weten we dat de aarde beweegt en ook welke richting: de nevenschikking van de grondrechten staat ter discussie. Vrijheid van discriminatie wordt als een belangrijker grondrecht gezien als vrijheid van religie.
Je mag van een liberaal niet vragen om op te komen voor de vrijheid van religie, als dat die vrijheid wordt gebruikt om anderen te discrimineren.
@Remco
Ik begrijp jouw begrip voor Kleinpaste, maar let wel, wij komen zelf met de disclaimer dat daar (MO) en hier niet vergelijkbaar zijn. Wat wel vergelijkbaar is, is de schijnbaar onbedwingbare behoefte van elke meerderheid om haar wil tot wet te verheffen, ook in zaken waar ruimte voor verschil zou moeten zijn. Omgang met minderheden is de lakmoesproef voor de beschaving van iedere meerderheid.
@Gert-Jan: Geheel eens. Probleem is dat hier beide groepen (ook Kleinpastes D66) opkomen voor een minderheid. Wij als CU zijn logischerwijs scherp op de positie van de orthodox-christelijke minderheid. D66 let met wat meer nadruk dan normaal op de homoseksuele minderheid. De vraag of een beschaving een minderheid de vrijheid moet geven om een andere minderheid te discrimineren, is voor mij nog niet beslist. Ik snap wel dat Amsterdam twijfelt of ze subsidie wil geven aan Youth for Christ. En ik snap dat de in Staphorst geen subsidie willen geven aan de NVSH. Net als ik snap dat in een land waar wettelijk is bepaald dat het huwelijk een verbintenis is tussen twee mensen, ongeacht het geslacht, men ook van ambtenaren eist dat zij die wet uitvoeren. Hard voor christenen? Zeker. Maar het probleem is de wet, niet het feit dat men van ambtenaren vraagt zich daaraan te houden. Dat laatste is logisch, anders ondergraaf je je eigen wetgeving.
@Remco
Bij trouwambtenaren lijkt het me minimaal gerechtvaardigd om een beetje ontspannen om te gaan met de ambtenaren die door een wetswijziging opeens gewetensbezwaren werden.
Het wat je dilemma betreft, gun de samenleving vooral keuzevrijheid en maatwerk (openbaar en bijzonder onderwijs, zorg met en zonder christelijke identiteit). En wat mogelijke discriminatie door levensbeschouwelijke organisaties betreft, Jan van der Stoep heeft daar een helder verhaal over geschreven in onze Vrijheidsbundel. Maar die heb je vast al uit