De huidige Arabische lente toont het failliet van Realpolitik aan. Nederland heeft dictators gesteund omdat het goed uitkwam gezien onze economische en geopolitieke belangen. Mensenrechten van burgers die leden onder deze dictators moesten daarvoor wijken. De Nederlandse politiek heeft hier als geheel gefaald. Het is nu tijd om het buitenland beleid bij te stellen. Het wordt tijd dat de ware liberaal in minister Rosenthal opstaat, voor een liberale herziening van het beleid met de focus op mensenrechten.

Minister Rosenthal heeft zich geprofileerd als realist in de internationale betrekkingen, wat aansluit bij zijn beleid dat allereerst gericht is op nationale economische belangen. Dit is een trendbreuk met het vroegere buitenland beleid wat evenzeer gericht was op het bevorderen van de internationale rechtsorde. In het regeerakkoord staat eigenbelang voorop, in plaats van mondiale belangen.

Nederland kan juist een grote rol spelen om de internationale rechtsorde te bevorderen. Luis Moreno Ocampo, de aanklager van het Internationaal Strafhof, heeft gezegd dat de positie van kleine landen om de internationale rechtsorde te bevorderen niet moet worden onderschat. Kleine landen kunnen dictators oproepen zich te houden aan het internationale recht en hun misdaden benoemen. En ja, de reputatieschade die daardoor ontstaat raakt dictators. Ook kunnen kleine landen de grote landen aanspreken om hen druk te laten uitoefenen op schurkenstaten. Verhagen nam binnen de EU vaak een unieke positie in waar het ging om mensenrechten. Nederland heeft bijvoorbeeld een belangrijke rol gespeeld in de politieke druk op Servië om mee te werken met het Joegoslavië-tribunaal. Rosenthal zou zich, net als zijn ambtsvoorganger Verhagen, ook als minister van Mensenrechten moeten profileren.

Ook in het ontwikkelingsbeleid zien we de ontwikkeling naar een beleid vanuit eigenbelang. Staatssecretaris Knapen (Ontwikkelingssamenwerking) kon het niet duidelijker zeggen: ‘Wat we daar doen, moet ook gunstig zijn voor ons’. Altruïsme lijkt niet meer te mogen en een wereldwijde visie is niet meer van belang. Terwijl mensen over de hele wereld juist steeds meer met elkaar verbonden zijn, gaat het kabinet terug naar het nationale denken.

Vanuit de liberale opvatting van internationale betrekkingen, waarbij het bevorderen van de rechtsstaat over de hele wereld voorop staat, moet er stelling worden genomen tegen een nationalistische ontwikkeling in het buitenland beleid. Met dit minderheidskabinet zijn er ook mogelijkheden voor ChristenUnie, GroenLinks, PvdA en D66 om hier flink op in te zetten. Economische zaken zijn van belang maar verdienen niet altijd prioriteit.

Met de aangenomen motie Pechtold/Timmermans, die oproept om niet langer met de rug naar de Arabieren te blijven staan, dwingt de kamer het kabinet om werk te maken van mensenrechten in de Arabische regio. Dat is mooi. Het momentum is er om van de failliete Realpolitik af te stappen. Niet op een naïeve wijze, waardoor we mogelijk steun verlenen aan extremistische groeperingen. Maar laten we nu ook stoppen met de nog naïevere steun aan dictators waardoor wij denken onze belangen te dienen. Het is nu tijd voor een liberale aanpak in het buitenland beleid, die zich allereerst richt op de rule of law. Laat de ware liberaal in minister Rosenthal opstaan!