Eens in de zoveel tijd is het weer raak. Gisteren op de radio hoorde ik het weer bij een item over de Limburgse kledingbank: “Het is schandalig, 2011.” Het zou in deze tijd niet meer nodig mogen zijn om spullen weg te geven aan mensen die het nodig hebben. Mijn stelling: het blijft altijd nodig om te geven, kledingbanken mogen niet verdwijnen.
Het noemen van het aanstaande jaartal door deze Limburgse weldoener zegt al genoeg. Ieder jaar zou er een stukje minder armoede moeten zijn. In 2011 zouden we er onderhand vanaf moeten zijn. De les die ik trek uit de geschiedenis van de afgelopen paar duizend jaar is dat er veel vooruitgang is, maar dat er ook altijd mensen blijven die gebrek hebben. Hierin ligt een uitdaging voor onze samenleving.
Er zijn in ieder geval twee dingen die niet zouden mogen gebeuren.
1. Het wegzetten van mensen die gebrek hebben als een gevaar.
Lange tijd is armoede beschouwd als belangrijkste oorzaak van criminaliteit. Sinds Edwin Sutherland in 1939 het begrip white collar crime introduceerde, weten we wel beter. Er zijn ook rijke dieven. Arme mensen zijn geen ‘slechtere mensen’. Ze kunnen hulp gebruiken.
2. De politiek alles op laten lossen.
Ondanks de miljarden die politici in Den Haag te besteden hebben, staan ze niet echt bekend als problemenoplossers. Sinds het mislukken van het communisme in de vorige eeuw moeten we leren leven met welvaartverschillen. Het geld uit Den Haag kan wel zorgen dat dit binnen een acceptabele bandbreedte blijft, maar verwacht niet teveel.
Kledingbanken zijn een perfect voorbeeld van hoe je op een goed manier betrokken kunt zijn bij het gebrek van de medemens. Het zet mensen niet weg als een gevaar en helpt in het hier en nu. Dit soort hulp blijft altijd nodig, ook in 2011.
En toch kan ik me wel vinden in de uitspraak dat anno 2011 er geen zaken als voedselbanken en kledingbanken nodig zouden moeten zijn.
Nederland is een van de welvarendste landen in de Westerse Wereld en toch leven grofweg 65.000 onder de armoedegrens om welke reden dan ook. In het geval van een van mijn buren is het omdat men 7 kinderen heeft, de moeder thuisblijft ondanks een goede opleiding en de vader werkt die vrijwel geen opleiding heeft (en dus fysiek werk tegen het minimuminkomen heeft). En zo zijn er nog talloze oorzaken te bedenken waardoor mensen een laag inkomen hebben, al dan niet door hun eigen schuld.
Feitelijk had de overheid, die de PLICHT heeft zorg te dragen voor voldoende inkomen voor alle inwoners in ons land (lees zowel de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens en het Europees Verdrag ter Bescherming van de Rechten van de Mens er maar eens op na), er allang voor moeten zorgen dat de 65.000 huishoudens die onder de armoedegrens zitten daar niet meer onder zaten. Dat is nuttiger dan meedoen in een JSF-project, politieagentje spelen in Afghanistan of geld storten in de bodemloze put die EU heet. Van de 6 miljard die Nederland jaarlijks netto betaald aan de EU hadden deze 65.000 huishoudens ruim geholpen kunnen worden.
Is het hebben van kledingbanken dan slecht? Nee, volgens mij niet. Als ik zie wat mijn partner aan kleding in de kast heeft hangen, word ik niet goed. Sommige zaken heeft hij eenmaal (of zelfs dat niet) aangehad en daarna nooit meer. Eenmaal per 6 maanden trek ik de kast open en gooi ik al die kleding op het bed met de boodschap dat hij de rest van de dag heeft om uit te zoeken wat hij wil houden en wat niet. Tegenwoordig stel ik ook vast hoeveel er weg moet want anders gaan er 3 t-shirts weg en de rest terug in de kast. Deze kleding, allemaal duur spul van goede kwaliteit, verdient een tweede leven. Het is doodzonde als dat de vuilverbranding op zou gaan terwijl het zo weinig gedragen is en het spaart het milieu ook als deze kleding wordt gerecycled. Vanuit dat oogpunt vind ik kledingbanken niet verkeerd.
Vanuit het oogpunt dat kledingbanken nodig zijn omdat anders ouders hun kinderen niet kunnen kleden vanwege financiële problemen vind ik dat Den Haag eerst maar eens moet zorgen dat dat niet meer nodig is voordat we landen als Griekenland of Ierland uit de schulden gaan helpen.
Het is uiteraard op de eerste plaats de plicht en verantwoordelijkheid van mensen zelf om in hun eigen levensonderhoud te voorzien en natuurlijk niet, zoals Edward stelt, de plicht van de overheid om te zorgen voor voldoende inkomen. Dat leidt slechts tot de neerwaartse spiraal van de afhankelijkheid.
Degenen die niet in hun eigen levensonderhoud (kunnen) voorzien, vallen in twee categorieën: zij die daartoe absoluut niet in staat zijn of zullen zijn (bijv. door handicap) en zij die geestelijk/lichamelijk wel in staat zijn, in hun levensonderhoud te voorzien.
Voor die eerste categorie moet je als samenleving zorgen. Dat hoeft ook niet uiterst sober te zijn.
Die tweede categorie moet zo snel mogelijk (weer) zelf in het eigen levensonderhoud voorzien en slechts in die gevallen, dat iemand daartoe om redenen aantoonbare buiten zijn schuld niet in staat is, is het – uit maatschappelijk oogpunt – nuttig om hen daarbij van staatswege te helpen, maar niet meer dan nodig is (doelmatig). en altijd met als doel de zelfstandige inkomensverwerving door degene die het betreft (doeltreffend). Die zal daaraan ook uiterst actief dienen mee te werken; doet hij dat niet, dient alle hulp acuut te worden gestaakt en zoekt men het maar uit.
Ik denk dat we afmoeten van het idee dat iedereen ‘recht’ heeft op van alles en nog wat. Hulp van de staat dient slechts in eerste levensbehoeften te voorzien: onderdak, eten, kleding. De rest zijn verworvenheden waarvoor iedereen zelf moet werken.
Particuliere hulpinitiatieven (voedselbank, kledingbank) zijn prima, maar dienen particulier te blijven en niet uiteindelijk, direct of indirect (bijv. via subsidie) toch de verantwoordelijkheid van de overheid te worden.
Liefdadigheid en hulpverlening uit morele overwegingen zijn ieders persoonlijke zaak en horen niet via de staat door zelfverklaarde moreel superieure figuren aan iedereen te worden opgelegd.
@ Kelele Nyingi:
Nogmaals, lees beide mensenrechtenverdragen er eens op na. In beide verdragen wordt de overheid als eerste verantwoordelijke genoemd en niet de persoon zelf. Verder noemen beide verdragen ook geen voorwaarden wanneer de overheid wel of niet verantwoordelijk is. Beide verdragen spreken van de verantwoordelijkheid van de overheid, punt. Het is niet voor niets dat diverse mensenrechtenorganisaties bezig zijn de gang naar o.a. het Europees Hof voor te bereiden als Rutte I de bezuinigingen op sociale zaken doorzet.
Huisvesting, eten en kleding, ofwel: inkomen.
Verder vind ik dat de overheid sowieso te makkelijk onder zijn verantwoordelijkheid uitkomt. Het ontstaan van voedselbanken is voor een groot deel aan de overheid te danken. Balkenende I, II en III hebben zo fors bezuinigd dat huishoudens die te nauwernood het hoofd boven water konden houden ineens kopje onder gingen. Bovendien heeft de overheid gefaald in haar toezichtfunctie op de financiële instellingen wat ons de kredietcrisis heeft opgeleverd, om later nog eens nat te gaan in de landencrisis waar opnieuw bleek dat de overheden hun verplichtingen hadden verzaakt. Wat mij betreft worden alle bewindslieden hoofdelijk aansprakelijk gesteld voor iedere steek die ze in de aanloop naar beide economische neergangen hebben laten vallen. Kunnen ze eens voelen hoe het is om in de schuldsanering te zitten en afhankelijk te zijn van de voedselbanken, zoals zoveel van hun slachtoffers.
Edward, we zullen zien wat daarvan komt. Volgens mij heeft de overheid een inspanningsverplichting en niet een prestatieverplichting. En niet eens zozeer om mensen een inkomen te garanderen, maar veeleer om zo goed mogelijke voorwaarden te scheppen om mensen in staat te stellen zelf in hun levensonderhoud te voorzien.
@edward zegt dat hij de kleding van zijn mannelijke echtgenoot weg wil doen. Wie wil dat nog dragen?
Van Dam, lig niet te zeiken en geef nou maar gewoon je maat door aan Edward.
Voedsel- en kledingbanken zijn een zeer goed initiatief. We zullen het door bezuinigingen wat minder van de overheid verwachten in zake de verzorgingsstaat en daarom is het ook erg belangrijk dat mensen hun eigen verantwoordelijkheid weer gaan oppakken en zelf voor de behoeftigen gaan zorgen.