Onze buren hebben onlangs hun huis weten te verkopen. Mooi voor hen, jammer voor ons. Het zijn sympathieke mensen die straks ons straatje gaan verlaten. We wisselen regelmatig babyfoons uit of we verzorgen elkaars planten en katten tijdens vakanties. Het zou mooi zijn als we met de nieuwe bewoners ook zo goed zullen kunnen opschieten, maar het is ongebruikelijk en ongepast om hier invloed op proberen uit te oefenen. Geen strategische praatjes gemaakt dus met de vele kijkers die de afgelopen maanden kwamen bezichtigen. Je buren kies je nu eenmaal niet; je hebt het te doen met wie je het te doen hebt.

In de wereld van de internationale betrekkingen werkt dit kennelijk anders. Met verbazing en enige irritatie volgde ik de afgelopen weken de met name Westerse reacties op de ontwikkelingen in Tunesië en Egypte. Obama wilde snel ‘betekenisvolle hervormingen’ in Egypte en Rutte wilde een ‘vreedzame machtsoverdracht’. Vraagt u zich net als ik wel eens af waar ‘we’ ons in het Westen mee bemoeien?

Als het democratie is dat we willen prediken, dan dringt zich de vraag op waarom we deze staten hier nooit eerder serieus hebben aangesproken (en dat bij vergelijkbare regimes nog steeds niet echt doen). Bovendien is het – geloof ik – de vraag of ‘we’ wel per se een democratie willen daar: we willen immers niet dat de in Egypte niet impopulaire ‘moslimfundamentalisten’ het voor het zeggen krijgen (de ChristenUnie denkt daarbij wellicht ook aan de mogelijke gevolgen hiervan voor Israël).  Ook willen we niet dat handelsbelangen of belangrijke doorvaarroutes in gevaar zullen komen.

Maar hier wringt precies de schoen bij de internationale reacties op het revolutionaire klimaat in de Arabische wereld: het gaat niet om het belang of de noden van een bevolking die gebukt gaan onder corruptie, nee - het eigenbelang druipt van de reacties uit het Westen af. En dat wekt een wrange indruk van opportunisme, juist gezien het feit dat de verdreven regimes als bondgenoten hebben gefungeerd voor het Westen, en dientengevolge zelfs werden en worden ondersteund. Het maakt iedere pretentie van bevordering van mensenrechten en universele rechtvaardigheid leeg en hypocriet.

Nu weet ik wel dat internationale betrekkingen nu eenmaal naar hun aard worden gekenmerkt door eigenbelang. Het systeem van onafhankelijke staten zonder wereldregering daarboven is daarvan de oorzaak. Is het dus naïef om vanuit een christelijk-politieke motivatie aan te dringen op een ander soort internationale politiek? Heiligt het doel hier – bij wijze van uitzondering – wel de middelen? Ik hoop dat de ChristenUnie een meer onderscheidende christelijk geiïnspireerde lijn kan ontwikkelen die ook op het gebied van internationale betrekkingen zal kunnen ontwikkelen en uitdragen. Eén waar rechtvaardigheid en integriteit prinicipieel boven eigenbelang zullen gaan.  Concreet denk ik dat denk dat de huidige polieke crisis in de Arabische wereld ons ons leert dat bondgenootschappen vanuit eigenbelang prima kunnen zijn, maar dat gebrek aan kritiek op corruptie en onrecht onze eigen integriteit en geloofwaardigheid op de lange duur aantast. En daarbij geldt, net als bij buren en vrienden: hoe nauwer de band, hoe kritischer de toon kan en moet zijn. Dat geldt dus richting goede Arabische bondgenoten, maar wellicht dus sterker richting Westerse bondgenoten als de VS en Israël. Wie zijn beste vriend de waarheid niet durft te zeggen tast zijn eigen integriteit aan maar helpt ook zijn bondgenoot niet verder.