Terecht maakte PerspectieF op het Uniecongres van 15 mei een punt van de zogeheten ‘langstudeerdersboete’, de regeling die met terugwerkende kracht studenten treft die de normale duur van hun studie fors overschrijden. De spelregels mogen niet tijdens het spel veranderd worden, aldus Robert Heij. Hoe goed het ook is dat het congres deze resolutie van de jongeren steunde, het blijft zo dat er achter het onderwijsbeleid al decennialang weinig visie zit. Hoe zou een christelijk-sociaal politicus naar het hoger onderwijs kijken?
Op het toppunt van de Nederlandse welvaartsstaat kon je eeuwig studeren en kreeg je ook nog eens een royale studiefinanciering. De laatste dertig jaar wordt dat systeem beetje bij beetje afgebroken. Afhankelijk van de coalitie die er zit gaat het dan over het inperken van de geldigheid van de OV-studentenkaart, het verhogen van collegegelden, het verlagen van de studiefinanciering of het verkorten van periode waarin men recht heeft op studiefinanciering. Een diepere gedachte zit er zelden achter het beleid. Het gaat er vooral om, om geld bij elkaar te schrapen en zo de begroting rond te krijgen. Dat is jammer.
Een christelijk-sociale overheid moet waken over de kwaliteit en toegankelijkheid van het onderwijs. Dan heeft iedereen, ongeacht de rijkdom van zijn ouders, de mogelijkheid om zijn of haar van God gegeven talent te ontplooien. Uitgangspunt moet dan liggen bij diegenen in ons land, die relatief het minst bevoorrecht zijn. Ik zie om die reden een sociaal leenstelsel niet zitten: zo’n systeem schrikt de lagere inkomensgroepen af. Als de studiebeurs geen gift maar een lening is, heb je aan het eind van je studie al snel een schuld van honderdduizend euro. Heeft je partner ook gestudeerd, dan is je studieschuld wellicht net zo hoog als de hypotheek van je huis. Als afgestudeerde zit je dan met een enorme schuld en dit zal vooral mensen ontmoedigen die opgevoed zijn in een gezin waar elk dubbeltje omgedraaid wordt.
Het meest sociaal is om de basisbeurs zoals die er nu is (als gift) alleen nog te handhaven voor studenten met ouders die onder een bepaalde inkomensgrens zitten. Vanaf een bepaald inkomen (van de ouders) wordt de basisbeurs geleidelijk afgebouwd naar 0. Elke student kan daar bovenop aanvullend inkomen verwerven door geld te lenen bij de DUO/ IB-groep of een bijbaantje te nemen.
Ten tweede kunnen de regels om recht te hebben op een basisbeurs voor uitwonenden, worden aangescherpt. Thuiswonenden krijgen nu 95 euro per maand, uitwonenden 266 euro. Dit kan worden versoberd zonder dat de toegankelijkheid van het onderwijs gevaar loopt. Allereerst via de bovengenoemde methode om de zaak afhankelijk te maken van het inkomen van de ouders. Maar ook door een uitwonendenbeurs alleen nog toe te kennen aan studenten die vanaf hun ouderlijk huis meer dan twee uur moeten reizen naar de dichtstbijzijnde universiteit die de studie van hun keuze biedt. Een student die uit vrije keus op zichzelf gaat wonen wordt zelfstandiger en volwassener, maar waarom zou de overheid dat moeten subsidiëren? Dat doen we bij niet-studenten immers ook niet.
Maak dus van de overheid weer een schild voor de zwakken en breng een duidelijke lijn in de verknipte en aangetaste structuren die we nu hebben.
De overheid heeft nog een andere taak: het reguleren van de arbeidsmarkt en de kenniseconomie. Momenteel wordt er al fors meer geld uitgetrokken om jongeren (en vooral meisjes) te stimuleren een exacte studie te gaan doen. Maar wat is er mis mee om behalve impopulaire, ook de “overbezette” studies aan te pakken? Stel maar een numerus fixus in voor de geschiedenisstudies in dit land, om een voorbeeld te noemen. Jaarlijks komt er een tsunami aan historici van de universiteiten af. En er zit echt helemaal niemand op die lui te wachten. Beperk je de instroom tot minder dan de helft, dan hebben we er nog steeds meer dan genoeg. En zorg dan dat je de minst talentvolle helft afwijst, door mensen met het beste eindexamenresultaat toe te laten.
Zo zijn er meer studies waar geen droog brood mee te verdienen valt. Sinds de jaren zestig is het uit de hand gelopen – Hermans maakte er een satire van in Onder professoren, door te wijzen op hoogleraren die zichzelf van werk voorzagen door zich tot expert uit te roepen in een door henzelf verzonnen discipline. Blijkbaar ontbreekt het universiteiten zelf aan coördinatie en visie om dit proces in de hand te houden. Juist dan is het aan de overheid om in te grijpen en om te zorgen dat het hoger onderwijs die mensen aflevert die wij in dit land nodig hebben. Dat dient de maatschappij én de student.
Kortom, ik stel een combinatie van maatregelen voor. Maak het financieringssysteem tot een echt schild voor de zwakken. En beperk aan de andere kant de instroom, door numeri fixi en toelating op basis van eindexamenresultaat. Dat maakt het systeem betaalbaarder, rechtvaardiger en doelmatiger.
Ik kan je redelijk volgen in dit stuk behalve voor je laatste pleidooi over de numerus fixus bij bijvoorbeeld geschiedenis.
Talent is namelijk niet de enige vereiste om iets te kunnen bereiken later. Vaak presteren mensen beter als ze er voor moeten werken. Daarnaast is een universitaire graad over het algemeen een bewijs van een bepaald denkniveau en eindigen dus al die geschiedenisstudenten over het algemeen in een beroep die niet direct wat met hun studie te maken heeft.
Als laatste vind ik toelating op basis van cijfers ook nog eens een stukje sociale ongelijkheid. We kennen allemaal wel de voorbeelden van rijke ouders die een bijspijkercursus of iet Luzac- achtigs betalen voor hun kinderen zodat ze hogere examenresultaten halen.
Het is het meest eerlijke criterium. Je kunt zo rijk zijn als wat, maar van een dom kind maak je echt geen genie.
Academisch denkniveau is trouwens een mooi woord voor “werkloos”. De concurrentie onder academisch opgeleide mensen is groot en dus kom je met dat denkniveau niet zo ver. Er is altijd iemand die hetzelfde niveau heeft plus een meer passend diploma. Er zijn genoeg andere studies waar je wel iets mee kunt en die ook academisch denkniveau opleveren.
@Remco van Mulligen:
Ik vind het toch allemaal te makkelijk. iemand met de hoogste cijfers is sowieso niet bij voorbaat de beste kandidaat voor wat voor functie en studie dan ook.
Wel zou het helpen als universiteiten een erlijk beeld geven wat de toekomstperspectieven nu precies zijn bij het volgen van een bepaalde studie.
Tsja, dat zegt ook menige ouder van een leerling die blijft zitten: cijfers zijn geen goede graadmeter! Het is de minst subjectieve standaard die we hebben. Als je dat betwist, dan blijft er niets over. Waarom überhaupt nog cijfers geven?
Beter nog is het wellicht als je kandidaat-studenten allemaal laat solliciteren en aan een uitvoerige procedure onderwerpt, net als bij het krijgen van een baan. Maar ik voorzie dat zo’n systeem niet goed te verenigen is met de continue noodzaak om te bezuinigen.
Je hebt vroege talenten en je hebt late talenten. Bij jou voorbeeld valt elke student die het op het MO heeft gedaan met 6 jes uit. MO is bepaald niet meer de opleiding waar je wordt uitgedaagd. Vaak vallen nu juist de talenten daar uit omdat men te weinig wordt uitgedaagd.
Wat betreft geschiedenis ben ik het eens met Remco van Mulligen. Geschiedenisstudenten eindigen vaak niet in het vak. Geschiedenis is een vak dat zorgt dat je niet alleen iets weet over de geschiedenis maar dat je ook leert verbanden te leggen.
Dan je opmerking over niet verder dan twee uur wonen van een opleiding. Dat klinkt heel mooi maar met het huidige OV kan het wel eens zijn dat je hemelsbreed 7 km van een opleiding woont maar door de overstap twee uur onderweg bent. Gevolg je gaat van ellende op kamers. Het is natuurlijk altijd goed om kosten onder de loep te leggen maar als het allemaal zo simpel zou zijn zoals je het hier nu schetst dan was de oplossing al lang bovengedreven.
Overigens ben ik het wel eens dat er iets moet worden gedaan aan toelating. Vooral meer voorlichting over wat er komen gaat. Veel studenten vallen het eerste jaar af omdat men geen idee heeft waar men aan begint. Ook zijn nog steeds de richtingen op MO gebied niet goed afgestemd met HBO en universiteit. Het is bij veel studenten bedrijfskunde bijvoorbeeld niet bekend dat men alleen met M en O kan starten aan bedrijfskunde. Onnodige uitval in het eerste jaar.
@edith bal verbeek: Interessante reactie.
Bij mij valt niet elke leerling af die de middelbare school met zesjes afsluit. Alleen maakt zo iemand wel geringe kans op een studie waar een numerus fixus voor geldt. Dat de middelbare school weinig uitdagend is, is een probleem waar op zichzelf een oplossing voor moet worden gezocht. Maar als leerling heb je ook een eigen verantwoordelijkheid. Er zijn leerlingen die helemaal geen uitdagende school nodig hebben om zichzelf aan het werk te schoppen. Lijkt me logisch en rechtvaardig dat die leerlingen meer kansen hebben dan “luie” leerlingen (waar ik er zelf trouwens één van was). Als je een “laat” talent bent, heb je in die zin een nadeel, dat je de boot hebt gemist. Dat geldt niet alleen voor studenten maar ook bv voor leerlingen die de middelbare school helemaal niet afmaken omdat ze er een zootje van maken. Dat is hard, maar toch ook eigen schuld. Kans gekregen, niet gegrepen. Sommigen van hen werken zich later via avondstudies alsnog omhoog trouwens. Ik ben dan ook een groot voorstander van het toegankelijk houden van (nuttige) deeltijdstudies.
Wat twee uur wonen van je opleiding betreft: dat is redelijk goed te meten denk ik. Pak er een gemiddelde routeplanner bij. Als je 7 km van je opleiding woont moet je overigens niet met het OV gaan, maar met de fiets. Dan is het een half uurtje reistijd, tenzij er een soort Grand Canyon tussen je huis en je opleiding ligt.
Wat de voorlichting betreft ben ik het met je eens. Ik ben zelf ook met een studie scheikunde begonnen, maar na een jaar afgehaakt. Je moet het allemaal zelf maar uitzoeken en daar was ik te lui voor, dus heb ik gekozen op basis van intuïtie. Niet slim. Misschien moet je leerlingen inderdaad maar een sollicitatie laten schrijven. En n.a.v. zo’n brief op gesprek laten komen bij de studie-adviseur van de opleiding die over je toelating beslist. Dan ben je gedwongen beter na te denken.
Interessant stuk en ben het met de meeste voorgestelde maatregelen eens. Met een tweetal maatregelen ook niet:
Ten eerste het sociale leenstelsel. Het is een mooi sociaal mantra dat de sterkste schouders de zwaarste lasten moeten dragen, maar dat gebeurt in Nederland allang (de hoogste 10% vd inkomens betaalt 70% vd belastingen, de hoogste 30%, 90%!), maar belangrijker is welke triggers er vanuit gaan.
In jouw voorstel leren ‘rijke’ gezinnen (wanneer ben je dat?) dat studeren geld kost, en leren ‘arme’ gezinnen dat het gratis is. Je wordt dus eigenlijk gestraft wanneer je (door hard werken, spaarzaamheid, enz) een betere positie hebt verworven – dan mag je dokken. En als mensen ‘arm’ blijven (door schooluitval, blijven hangen in baantjes zonder al te veel ambitie, etc), dan worden ze beloond: kindlief mag dan gratis studeren. Dat is een perverse trigger: iemands huidige sociaal-economische status wordt vertaald naar “zwak” versus “sterk” ongeacht het eigen aandeel in die status, en zo wordt een ‘cultuur van armoede’ bestendigd in de kinderen.
Een sociaal leenstelsel is daarom veel eerlijker: iedereen gelijke kansen ongeacht afkomst of inkomen van de ouders, plus het dwingt je om ook daadwerkelijk iets te dóen met je opleiding, zodat je je lening kan terugbetalen. Studeren is investeren in jezelf – wanneer je ook zelf het risico draagt, brengt dat de beste motivatie mee.
Ten tweede de ‘numerus fixus’ bij studies met te weinig arbeidsperspectief: ik ben er niet van overtuigd dat dit persé een probleem is. Er zijn weliswaar meer historici dan dat er behoefte aan hen is (sterk dat jij als historicus dit voorbeeld noemt
), maar dat wil nog niet zeggen dat het weggegooid geld is dat zoveel mensen Geschiedenis studeren. In hogere of leidinggevende functies in het bedrijfsleven is het veel belangrijker dat je een opleiding van bepaald niveau hebt genoten, dan dat dit persé een passende opleiding moet zijn.
Algemene ontwikkeling, ambitie en interpersoonlijke vaardigheden zijn daarbij veel belangrijker, vakkennis kun je doorlopend wel bijspijkeren of opdoen via deeltijdonderwijs. Ik werk met een aantal uitstekende IT-managers die van origine neerlandici zijn. Het heeft hen ongetwijfeld geholpen heeft dat hun horizon breder is dan IT alleen.
Het lijkt me dus niet zo zinvol om een ‘numerus fixus’ in te voeren aan de voorkant, bij het onderwijs. Je kunt m.i. beter aan de achterkant, op de arbeidsmarkt, strenger worden bij het verstrekken van uitkeringen wanneer er geen ‘passend’ werk is. ‘Passend’ is niet persé de inhoud van de vakkennis (die is bij genoeg algemene ontwikkeling en ambitie wel passend te maken), maar meer het niveau. De waarde van diploma’s wordt naar mijn overtuiging zwaar overschat – met uitzondering van een aantal heel specialistische functies hebben je kansen op de arbeidsmarkt veel meer te maken met niveau en attitude dan met een papiertje.
Daarom ben ik (als voormalig schoolverlater die op latere leeftijd bij de ‘sterkste schouders’ is gaan horen juist omdát ouders en maatschappij op een gegeven moment ophielden te subsidiëren) wars van alle maatregelen waaraan de foutieve gelijktrekking van “arm” met “zwak” en “rijk” met “sterk” ten grondslag ligt – dus ook van een inkomensafhankelijke ‘gratis’ basisbeurs.
@Alex: Ik vind jouw verhaal dan weer iets te VVD-rechts. Ergens klopt het niet, naar mijn mening. Je vereenzelvigt “arme” ouders te makkelijk met mensen die niet goed hun best hebben gedaan. Om vervolgens hun kinderen te straffen. Dat is wat ik nou pervers vind: de suggestie dat mensen met een hoog inkomen hard werken en mensen met een laag inkomen niet. Het is een van de belangrijkste redenen waarom ik de VVD een slechte partij vind.
Het gaat mij niet om de vraag of je recht doet aan de ouders: het gaat mij om de kinderen. Ik heb bv inderdaad ouders die er de kantjes vanaf hebben gelopen en ben daarom opgevoed door mensen die keihard werken om die schade te herstellen en die mij hebben geleerd: werk voor je geld, leef niet op de pof. Dat is niet een cultuur waarin je als 17-jarige gemakkelijk zegt: doe mij maar ff een schuld van een of anderhalve ton. Ik denk kortom dat je voor die jongeren een te hoge drempel opwerpt. Dan doe je misschien wel recht aan de ouders, maar dat is bijzaak.
Tegelijkertijd vind ik het kul dat rijken “gestraft” worden als ze zelf dingen moeten betalen, terwijl “armen” subsidie krijgen. Zelf dingen kunnen betalen is een voorrecht, geen straf. Als ik later zelf de studie van mijn kinderen kan betalen, zodat ze geen lening hoeven te nemen en hun hand niet op hoeven te houden bij de overheid, zou ik dat als een zegen zien.
Wat de numerus fixus betreft kan ik meer met je meekomen. Alleen vind ik het idee om pas streng te worden als mensen een opleiding voltooid hebben en op de arbeidsmarkt komen. Als historicus solliciteer je sowieso niet alleen op vacatures die schreeuwen “historicus gezocht!”, dus je voorstelling van zaken mbt “passend werk” is onjuist. Je suggereert dat mensen gemiddeld te makkelijk roepen dta ze niks kunnen vinden. Ik betwijfel dat. Daar komt bij dat ik het gewoonweg verstandiger vind om zo vroeg mogelijk te beginnen om mensen te begeleiden naar een goede keus. Waarom mensen dwingen flutbaantjes te accepteren als je ze al bij het begin van hun studie kunt wegbonjouren?
Interessant en heerlijk zinnig (op opunie!) onderwerp, vind ik.
Zeer onlangs las ik ergens hier dat de ChristenUnie nog moet leren dat alle politieke hobby’s wel betaald zullen moeten worden!! (au!, dacht ik toen)
Langstudeerdersboete voor voltijdstudeerders wordt m.i. door alle ooit langstudeerders zelf erkend als een eerlijk einde aan een niet eeuwig houdbaar feestje.
Voor mij kwam daarbij, dat de zo ruimschoots in die ‘eeuwige’ ouwejongenskrentemikstudietijd opgebouwde netwerken bij academici; (‘weet je nog wel James hoe jij met je dronken kop dat engertje van ….. onderkotste?’) een voor ons tot een misselijke vriendjespolitiek in de latere werkomgeving leidde.
Voor deeltijdstudenten zou er veel meer ruimte moeten zijn om de studie uit te smeren, vind ik. Mijn zoon met druk gezin kreeg bij zijn afstuderen grote aan de studie gerelateerde gezondheidsklachten. Mijn (andere) schoondochter doet eerstegraads Engels, naast haar onderwijsbaan en een gezin met drie opgroeiende kinderen. Dat is natuurlijk eigenlijk veel te zwaar, maar ze vindt het terecht zo leuk om die studie te doen en op school gillen ze er ook om.
Beiden hoorde ik klagen over tijdsdruk, welke ze geld dreigde te gaan kosten. Dat is niet goed in hun omstandigheden, vind ik.
Als ik dat vergelijk met onze kleindochter en –zoon op het voltijds HBO, welke allebei zeeën van tijd over houden, die ze maar uit verveling met baantjes vullen, lijkt mij als leek die verhouding wat scheef te liggen. Die erkenning zou ik voor willen pleiten.
Verder vind ook ik, dat waar zelfs Ronald Plasterk tegenwoordig toegeeft dat niet alle mensen hetzelfde zijn, (zoals we uit het artikel over meneer Bosma leerden) een selectie op kwaliteiten bij de toelating op hoger/ academisch onderwijs niet bedreigd mag zijn uit misplaats socialisme. We leven nu eenmaal in een concurrentiemaatschappij en niet iedereen heeft, hoe lief ook, de zelfde kwaliteiten.
Teneinde van een breen-dreen – in Duitsland is dat reeds ¾ van de afgestudeerde buitenlanders, las ik zojuist – minder schade over te houden als maatschappij, is een eigen bijdrage aan de zeer dure studie wel eerlijk, vind ik.
Als iemand daar een schuld gelijk aan zijn hypotheek aan over houdt, woont hij wel heel erg als dakloze, (in de goot?) lijkt mij, of hij heeft de bloemetjes wel zo gruwelijk buiten gezet, dat een plaats onder de groten bij het WI der CU bij ons tot denkrimpels zou moeten leiden.
En dan natuurlijk al die wel leuke, maar maatschappelijk onnutte studies. Daar hebben we toch geen geld meer voor? Doe die maar in je vrije tijd lui! (ik ben deze leuke spielerei ook na m’n pensioen begonnen). O wat komen we nu al veel loodgieters te kort! Bij de man welke m’n cv-keteltje schoonmaakt zou ik al toezicht moeten houden, omdat hij maar half snapt waar hij mee bezig is.
Onze kleinzoon voornoemd, bijna commercieel econoom of zo iets, wordt tevens het timmervak bij gebracht; spelender wijs. Hij maakt al de mooiste voorwerpen.
Van de onlangs overleden meneer Martinus G. Gravestijn, de verschrikkelijkste vechtsporter welke we m.i. ooit gehad hebben; beheerste 16 Japanse vechtsporten, waarvan 12 als sensei, leermeester, daar lees ik van dat ie ook nog tekende, fotografeerde, filmde, kalligrafeerde, timmerde, tuinierde, vissen kweekte, Gravestijnwijn maakte, alsmede trompet, piano en banjo speelde, weshalve we hem nutuurlijk dan ook in de krant tegenkwamen. Waarmee wel gezegd wil wezen dat een mens ontzettend veel kan leren, maar dat het raar is als de maatschappij voor alle kosten op zou moeten draaien. Wij, praktijkjongens, stonden met ons 16e al vol in de productie hoor. Toen moest er nog wat verdiend worden. Te veel mensen denken tegenwoordig dat we de maatschappij met feestjes overeind kunnen houden. Daar komen we nu reeds 385.000.000.000,- euro op te kort, waar de Griekse en de rest schulden nog bij komen.
Zal ik jullie tot slot nog eens een voorspelling doen? Ik zie asp. Dr. Van Mulligen zelf ook nog eens voortvarend de verfkwast ter hand nemen en daar een kapitáál mee besparen, wat óns lekker helemaal niks behoeft te kosten. Zulke nuttige kerels/meiden zoeken we immers in Nederland?
Ik ben al drs. Postbode geweest. Dus dan kan dr. Verfkwast er ook nog wel bij.
@Remco,
Nou leg je me toch echt dingen in de mond die ik niet heb gezegd:
“Je vereenzelvigt “arme” ouders te makkelijk met mensen die niet goed hun best hebben gedaan. Om vervolgens hun kinderen te straffen. Dat is wat ik nou pervers vind: de suggestie dat mensen met een hoog inkomen hard werken en mensen met een laag inkomen niet.”
Dat zeg ik helemaal niet. Wat ik juist bestrijd is de één op één gelijktrekking van “laag inkomen” met “zwak” en “hoog inkomen” met “sterk”. Ik zeg niet dat iedereen met een laag inkomen lui is, ik zeg wel dat niet iederéén met een laag inkomen “zwak” is en dat een déél van hen (let wel, een deel) meer zou hebben aan een reality check dan aan een stempeltje “zwak”. 30% vd bevolking betaalt 90% van de belasting. Je maakt mij niet wijs dat er van de overige 70% niet in elk geval een deel is dat meer zou kunnen bijdragen. Maar dat mag je blijkbaar niet zeggen zonder het verwijt terug te krijgen dat je beweert dat die héle 70% niet z’n best doet.
Maar los daarvan: met een sociaal leenstelsel “straf” je de kinderen toch helemaal niet? Je maakt het juist voor alle kinderen gelijk. Wat nou als sommige van die “rijke” ouders verstandig zijn en hun kinderen willen leren dat niet alles in het leven gratis is via het kruiwagentje van pa & ma? Dan moeten in jouw voorstel de kinderen van rijke, maar verantwoordelijke ouders zich in de schulden steken, terwijl de kinderen van minder bedeelde ouders leren dat alles gratis is.
“Het gaat mij niet om de vraag of je recht doet aan de ouders: het gaat mij om de kinderen.”
Precies, het gaat mij ook om de kinderen. Die moeten leren dat niet alles gratis is, en dus dat noch pa & ma (indien rijk), noch de samenleving (indien arm) overal wel voor zorgen. Iedereen krijgt van de maatschappij de kans om een studie te volgen en daarmee voor te sorteren op een beter inkomen later. In een sociaal leenstelsel leert iedereen, waar z’n wieg ook staat, dat die kans iets kost. Ik snap niet wat daar rechts aan is, lijkt me niet meer dan sociaal.
“Als ik later zelf de studie van mijn kinderen kan betalen, zodat ze geen lening hoeven te nemen en hun hand niet op hoeven te houden bij de overheid, zou ik dat als een zegen zien.”
Dat je in de positie bent om het te kunnen betalen, is inderdaad een zegen. Maar de vraag is of dat ook voor het kind het beste is. Ik was in m’n begin-twintiger jaren in elk geval zo’n lui varken dat alles verkwistte zolang het voor mij betaald werd. Pas toen ouders & samenleving daarmee ophielden, ging ik de waarde van dingen zien. En ik zie om me heen veel sterke, talentvolle begin-dertigers die die les nog steeds niet geleerd hebben, omdat de overheid hen als “zwak” beschouwt: lage belastingschijf hier, huursubsidie daar, kinderopvangtoeslag zus, inkomensafhankelijk budgetje zo, enz enz. Dus als er één leugen bij mij niet in wil, is het wel “laag inkomen = per definitie zwak en beschermwaardig”. Daarvoor wordt er in dit land simpelweg teveel talent verspild.
En daarom pleit ik voor een stelsel dat niet gebaseerd is op wat ouders wel of niet zouden kunnen betalen, maar op wat gezond is voor elk kind -arm of rijk- om te leren over de waarde van gekregen kansen.
Hoi Alex,
Ik leg je niks in de mond. Je schreef zelf:
“Je wordt dus eigenlijk gestraft wanneer je (door hard werken, spaarzaamheid, enz) een betere positie hebt verworven – dan mag je dokken. En als mensen ‘arm’ blijven (door schooluitval, blijven hangen in baantjes zonder al te veel ambitie, etc), dan worden ze beloond.”
Hier zeg je, niet helemaal expliciet maar toch m.i. zeer duidelijk: rijke mensen werken hard en zijn spaarzaam, arme mensen hebben dat aan zichzelf te wijten. De terminologie rijk/ arm en sterk/ zwak is voor mij niet zo belangrijk. Voor mijn part vervang je het door het neutralere hoog/ laag inkomen.
Punt twee: met het argument dat als je mensen met een laag inkomen steunt, ze leren dat alles gratis is, kan je in principe alle sociale wetgeving afschaffen. Ik bepleit een bescheiden beurs voor studenten met ouders met een laag inkomen, juist vanwege de vangnetfunctie die de overheid m.i. moet hebben. Misschien moet die ouderbijdrage dan wel juridisch afdwingbaar worden. Is alimentatie bij een echtscheiding immers ook – en ook daarbij geldt trouwens dat je “van een kale kip niet kunt plukken”, wat jij dan wellicht weer ziet als het straffen van “rijke” mensen.
Wat betreft het moeten leren dat niet alles gratis is: in jouw systeem leren in feite alleen kinderen van ouders met een laag inkomen dat. Ouders met een hoog inkomen springen wel bij om te voorkomen dat kindlief straks met meer dan een ton studieschuld zit. In mijn voorstel krijgt een student met minder draagkrachtige ouders echt niet alles gratis. Hij/ zij zal, bijvoorbeeld, eindigen met ongeveer een even hoge schuld als een kind van welvarendere ouders.
Overigens heb je gelijk dat het vrij linksig is om mensen te stimuleren om op de pof te leven. Als twee hoogopgeleide mensen straks met een schuld zitten van 2 à 2,5 ton, dan drukt dat op hun inkomen als een tweede hypotheek. Dwz, als de banken dan überhaupt nog bereid zullen zijn hen een hypotheek te verstrekken voor een huis.
Ik heb het in mijn stuk niet genoemd, maar ik vind het alles behalve sociaal om jonge mensen zo diep de schulden in te jagen. En ik betwijfel of het hier gaat om een “investering” die zich werkelijk “terugbetaalt”. Je zult afgestudeerde koppels vooral dwingen om zo lang mogelijk beide fulltime te werken. Dat lijkt me lastig verenigbaar met het christelijk gezinsideaal.
Tot slot: je wilt dus dat de overheid zich bemoeit met wat eigenlijk aan de ouders is, namelijk de opvoeding van kinderen. De overheid moet studenten de waarde van geld leren. Denk je dat ouders stoppen hun kinderen een maandelijkse bijdrage te geven, omdat de overheid voorschrijft dat het belangrijk is zelf je boontjes te doppen? En wat is er ethisch verantwoord aan een overheid die studenten leert om vooral een gigantische schuld op te bouwen? Juist nu de ene na de andere bank de hypotheekregels strenger maakt, wil jij een hele volgende generatie opzadelen met een giga “staats”schuld die decennialang op hun nek blijft drukken. Ik ben het volledig met je eens dat onze sociale wetgeving verkeerde effecten heeft. Dat benoem je zeer correct. Maar het rechtse “ideaal” vind ik op dit punt minstens even schadelijk. Overigens ter relativering: zo veel talent verspillen we echt niet, als je het vergelijkt met twee generaties terug. Mijn zeer intelligente opa werd gewoon de fabriek in geschopt, ondanks alle negens en tienen die hij op de lagere school haalde, omdat zijn ouders een vervolgopleiding een te groot financieel risico vonden. Dát is pas verspilling van talent en met het sociaal leenstelsel zet je weer een stap terug in die richting.
@Remco: in principe vind ik het jammer als ik een academicus achter een postkarretje zie duwen, (waar de postbode met 35 jaar trouwe dienst te duur voor was geworden!). Daarvoor hebben we met elkaar niet zoveel in hem/haar geïnvesteerd. Hij/zij kan beduidend méér.
Dat houdt dus ook in dat het m.i. jammer is als er te veel studenten toegelaten worden op een faculteit welke geen beloftevolle vooruitzichten op betaald werk biedt.
Wel geniet ik als ik een professor zijn eigen huis op zie schilderen, wat m.i. ook goed is voor iemands persoonlijke ontwikkeling en ontspanning.
Ook vind ik het kapitaalverspilling als een neerlandicus computermachinist moet zijn voor zijn boterham. Was dat niet een gans andere taal als welke hij leerde?
Natuurlijk kan een clever iemand gemakkelijker ‘omgebouwd’ worden dan een zwakkere broeder, maar dat kost wel weer allemaal een hoop geld. Ik heb de omslag meegemaakt, waarna de organisatiegoeroes begonnen te leren dat iemand 3á 5x in z’n leven bereid moest zijn van beroep te veranderen om in de markt te blijven. Dat levert wel modeaanjagers op, maar geen doorknede vakmensen, naar mijn waarnemingen.
Zelf ben ik als goeie 20er ooit op mbo niveau van werktuigbouw overgestapt naar bouwkunde. (van een klas van 30 naar een klas van 5, dat wilden ze wel). Dat was ook nog wel horizontaal te doen. Maar op hbo niveau wordt dat zoveel lastiger en moet je toch een eind terug. Op universitair niveau moet dan toch nog veel meer ingeleverd worden, lijkt mij zo.
Dat zelfde bemerkte ik bij de avonturiers, welke ooit de wijde wereld in getrokken waren en grote faam in verre landen hadden genoten. Als ze dan weer terug kwamen werd hun toch doorgaans gevraagd achter aan te sluiten in de promotie-rij hoor. Die ‘breedte’ was echt niet zomaar te verzilveren en werd soms zelfs negatief uitgelegd. (nietgevraagde ervaring)
En dan is er nog een effect, waar ik op wijzen wil. In mijn vak als bouwkundige was goed werk te bekomen, maar de verleiding was groot om door te gaan naar de academie, voor architect. Dan werd je een soort kunstenaar, een vreselijk leuke studie, vooral als je creativiteit aangetoond was.
Nou heb je van architecten er gewoon niet zo veel nodig, vooral als ze het uitwerken door de vazallen kunnen laten doen zoals bij ons. De spoeling is op dat niveau dan ook zeer dun, wat je kansen om echt als architect aan de bak te komen zeer klein maakt.
En ik weet niet hoe dat elders is, maar bij ons werd je als bevoegd afgestudeerd architect toch als een eventuele bedreiging gezien voor de gesettelden. En ook wel snel als niet helemaal excellent.
Zo kon het gebeuren dat ik als hbo+er een betere baan had, dan de afgestudeerde doch afgewezen (er waren maar een stuk of 10, later veel minder, architect-formatieplaatsen) collega waar ik de kamer mee deelde. Dat zou ik niet vertellen als ik daar niet nog veel meer voorbeelden van weet.
Een te hoge studie kan in je nadeel werken als er niet genoeg vraag naar je is.
Het meest trieste voorbeeld wat ik ken dienaangaande, is de broer van een kennis, welke niet binnen 2 jaar aan het werk kon komen als bioloog en toen helemaal wegzakte naar een baantje als autowasser. Wat zal er dan nog van zo’n knul zijn zelfvertrouwen over zijn? Ik had medelijden met hem, en dan is het niet best, zo weten we.
En nu durf ik daar op een christelijk forum nog wel een aspect aan toe te voegen; het christelijke.
Paulus verdiende als hoog opgeleide zijn boterham met tenten maken, weten we nog? Dat was een eerzaam nuttig beroep, waarbij je niet verplicht ben om de zaak te bedotten.
Maar wie studie maakt van de invloed van de macht der duisternis in onze universiteiten, komt tot de griezeligste ontdekkingen. Een paar voorbeelden:
De hoogmoedige schriftkritiek op Gods Woord in de theologie, vloekt tegen het ootmoedig knielen voor Gods Waarheid, welke Hij ons d.m.v. Bijbelstudie bekend wil maken.
Het is m.i. niet meer mogelijk om af te studeren als bioloog zonder het evolutiegeloof te omhelzen; een van de grootste leugens van de laatste eeuw.
De linkse haat tegen Gods volk Israël wordt op de universiteiten gevoed, d.m.v. zeer selectieve informatie en derhalve oneerlijke conclusies, enz., enz.
Vanuit mijn vakgebied; op grond van >12 jaar een vrije studiefunctie bij een wereldstad bekleed te hebben, heb ik geleerd dat onze metropolenarchitectuur, waar die voor kleinere urbanisatie achteraan komt, doorspekt is met op duivelse leugens en griezelige ijdelheid gebaseerde modes. Veel maatschappelijke verloederingen en kwalen worden gevoed door wat prof. Hoefnagels reeds criminele architectuur noemde. Maar hij gaf geen les in Delft, daar doceerde bijv. prof. Carel Weeber in wat ik Oost Europa architectuur noemde. Wat een schade ondervindt onze maatschappij van die stromingen, welke ook nog steeds door de ChristenUnie gedragen worden. Ach ja, prof. Oud, van de modestroming de Stijl, weten we nog?, mocht het al zo zeggen dat we los moesten komen van de natuur, Gods natuur zeg ik, we moesten universeel worden. Ik herinner mij uit mijn jeugd o.a. de grauwe betonwoonblokken op het kale asfalt in Rotterdam Zuid, van zijn hand.
Mag ik vragen aan onze jonge mensen binnen de ChristenUnie, om in stijle afhankelijkheid van hun Schepper en Diens Heilige Geest, kritisch de conditionering door de wetenschappelijke instituten en universiteiten te beoordelen? Dat kan je misschien een bul kosten, maar winst opleveren voor de nimmer eindigende eeuwigheid.
Om maar gelijk met de deur in huis te vallen; een slecht artikel. Ik zal in een paar punten proberen aan te geven waarom ik dat vind.
De getallen; die honderduizend euro schuld per persoon lijkt me behoorlijk uit de lucht gegrepen. Bij een basisbeurs voor uitwonenden van 269 per maand zou dat betekenen dat je 31 jaar moet studeren om z’n schuld op te bouwen. Zelfs als het zou gaan om de totale kosten per maand dan kom je nog niet aan zo’n bedrag. De totale kosten van een uitwonende student zijn ongeveer 1.000 per maand. Daarvan kunnen we aftrekken 150 euro die ze zelf bijverdienen en 60 euro zorgtoeslag. Kom je op 790 euro per maand. Dan kom je op een dikke 47.000 euro na 5 jaar. Dat is de schuld die een student zou opbouwen als hij geen enkele bijdrage zou krijgen van zijn ouders of van de overheid. Bij het huidige systeem neemt de overheid daarvan ongeveer 14.000 voor haar rekening als je alleen uitgaat van de basisbeurs. Blijft over een schuld van 33.000 na 5 jaar.
Is dat erg? Vind ik niet. Dan maar geen huis kopen meteen na je studie. Het kopen van een huis is toch geen recht? Een vriend van mij in Brazilië heeft kunnen studeren omdat zijn broer dat voor hem betaalde. Nu heeft hij een goede functie en betaalt zijn broer terug. Hij weet wat het is om te knokken om iets te bereiken in het leven en het komt niet eens bij hem op om daarvoor hulp van de overheid te verwachten.
Het tweede probleem dat ik het heb met dit artikel is dat de voorgestelde oplossing alleen uitgevoerd kan worden met een heleboel regeltjes. Er moet gekeken worden naar het inkomen van de ouders, er moet bepaald worden of de student wel twee uur van zijn studieplek woont (hoe ga je dat bepalen?), er moeten quota bepaald worden voor studies (op basis waarvan?), etc. Al die regels die uitgevoerd en gehandhaafd moeten worden zorgen weer voor een nog grotere overheid. Persoonlijk ben ik daar niet zo gek op en per saldo levert het ook niks op, want die ambtenaren kosten ook weer geld.
Het derde en misschien wel meest principiële bezwaar is dat het artikel en verschillende reacties alleen spreken over hoge inkomens en rijken, en over lage inkomens en zwakken. Blijkbaar zijn lage inkomens zwak? Misschien worden ze wel zwak gemaakt en gehouden! Maar waar zijn de middeninkomens in deze discussie? Veel politieke partijen, inclusief de ChristenUnie zien over het hoofd dat een sterke economie gebaseerd is op middeninkomens. De beste definitie van een ontwikkelingsland is ‘een land zonder middenklasse’. In Nederland zijn we hard bezig om de middenklasse, en met name de onderste helft van de middenklasse, uit te buiten. Die brengen relatief de meeste belastingen op, werken het hardst, geven geen geld uit dat ze niet hebben en doen hun best om vooruit te komen. Moet je je voorstellen dat iemand in de middenklasse drie kinderen heeft die gaan studeren. Pak de berekening van hierboven er even bij en je ziet dat zo iemand ongeveer 100.000 euro kwijt is aan de studie van de kinderen. Zij komen namelijk niet in aanmerking voor een aanvullende beurs, krijgen geen zorgtoeslag, huurtoeslag of andere ondersteuning van de overheid. Wanneer hoor ik de ChristenUnie over de middeninkomens? Vrijwel nooit. Zwakken moeten uiteraard beschermd worden. Maar zo hier en daar een prikkel kan ook geen kwaad. En de economie krijgen we alleen maar weer op gang als de middenklasse minder uitgemolken wordt en de lage inkomens meer geprikkeld.
Wat mij betreft is het huidige systeem helemaal zo slecht nog niet. De enige maatregel die ik zou willen voorstellen is het afschaffen van de aanvullende beurs voor lage inkomens. Dat levert flink wat geld op, zowel direct als indirect (in de uitvoering). Wie het niet kan betalen omdat de ouders het geld niet hebben of niet willen betalen kan geld lenen tegen schappelijke voorwaarden, zoals nu ook kan. Ja, dan heb je inderdaad een schuld na je studie. Hoe erg is dat? Hardwerkende middenklasse ouders betalen zich scheel en zou iemand met een laag inkomen niet eens bereid zijn om een beetje schuld op te bouwen voor een goede studie?
Je hele verhaal over de middenklasse kan ik op geen enkele manier zien als een reactie op wat ik heb geschreven. Had je zin om je hart te luchten? Ik vind het allemaal best.
De schatting van honderdduizend euro schuld las ik in een artikel over het sociale leenstelsel onlangs. Excuses, had ik in mijn stuk moeten melden. Voor 1000 euro rondkomen lijkt me krap, aangezien je sommige kosten niet zelf in de hand hebt. Ik hoor vaker het getal van 1200 euro. Hangt o.a. af van de kosten die je hebt aan huur en boeken. Misschien komen sommige studenten wel uit met 900 euro. Als je wilt dat studies als scheikunde, natuurkunde, etc nóg verder leegstromen dan nu al het geval is, moet je er vooral van uitgaan dat alle studenten een bijbaantje hebben. Daar had ik als scheikundestudent iig absoluut geen tijd voor. Moet je je volledige inkomen lenen, dan zit je na vijf jaar studie op driekwart ton als ik ‘t zo even snel bereken. Dan ga je ervan uit dat je niet probeert jezelf op enigerlei wijze te ontwikkelen tot meer dan de middelmaat en dat je studie niet uitloopt. En dan ga je er vooral ook van uit dat VVD en CDA blijkbaar binnen afzienbare tijd ophouden met regeren. Anders gaat het collegegeld ongetwijfeld omhoog – en op die aanname was ook de schatting van een ton studieschuld gebaseerd.
Maar goed, als je de kosten wilt drukken kan je altijd bij je ouders blijven wonen natuurlijk.
Zoals ik al betoogde, vind ik dat geen slechte optie. Dan weet je meteen zeker dat ze hun bijdrage leveren.
Is een gigantische schuld erg? Ja ik vind van wel. Ik heb wat ethische bezwaren tegen excessief lenen. Investeren in je toekomst? Dat is het hele onderwijs, van kleuterschool tot beroepsopleiding. Kortom, een gelegenheidsargument in zijn zuiverste vorm.
Lekker makkelijk doe je er ook weer over: ach dan kan je niet direct na je studie een huis kopen… Alsof elke afgestudeerde direct schatrijk is. Ik word een beetje moedeloos van de sneren die jij telkens meent te moeten uitdelen naar academici. De meesten gaan behoren tot de middenklasse waar jij zulke warme gevoelens voor koestert. Ik zie zo goed als niemand in mijn omgeving direct na zijn studie een huis kopen, en dan zitten we nog in het oude systeem. Nu heb ik geen enkel probleem met huren. Als je dood bent, heb je toch niks meer aan zo’n huis. Maar voor onze economie schijnt het toch wel goed te zijn als die huizenmarkt niet nog verder op slot komt te zitten. Banken geven momenteel al geen hypotheken meer aan academici die voldoende verdienen, beide fulltime werken, maar (zoals zo velen) een tijdelijk contract hebben. Ik heb weinig hoop dat ze straks wel die hypotheek geven aan mensen die al een studiehypotheek aan het aflossen zijn. Gevolg: nog meer te koop staande huizen, nog meer mensen die blijven hangen in huurwoningen.
Even rekenen. Wij lossen nu 325 euro per maand af. Stel onze studieschuld zou 4x zo hoog zijn, dan is de aflossing ook 4x zo hoog. Dus 1300 euro per maand. Dat drukt als een loden last op je inkomen. Terecht constateer je al dat je dan voor geen enkel voordeeltje meer in aanmerking komt. Sociale huur is geen optie. Kopen ook niet, zoals je zelf al zegt, dus dan blijven alleen de zeer dure huurwoningen over. Voor een carrièretijgerspartij als de VVD lijkt me zoiets een logisch standpunt. Maar als je jezelf gezinspartij noemt en juist ervoor strijdt dat gezinnen met kinderen zo veel mogelijk minstens één ouder hebben die “thuis” is, dan is het toch onwenselijk om academici dik twintig jaar te dwingen allebei fulltime te werken.
Goed, back to work!
@Remco van Mulligen: Iedere analyse van dit ‘probleem’ waarin wel hoge inkomens en lage inkomens worden genoemd maar niet de middeninkomens is niet volledig. Dat heeft niets te maken met mijn hart luchten.
Weer de getallen; omdat sommige studenten inderdaad rondkomen van 900 euro, anderen misschien wel van 800 en weer anderen van 1200, ging ik uit van 1000. Een partij als het Nibud geeft daar goede informatie over.
Dat jij naast je studie niet kon studeren betekent niets voor het totale plaatjes. Er zijn massa’s studies waar je bij kunt werken. Net zoals als er altijd massa’s mensen zijn geweest die naast hun werk nog konden studeren.
Een sneer naar academici? Ik zie hem niet. Ik werk de hele dag met zeer veel plezier tussen academici. En studeren doe je toch niet alleen aan een universiteit? Deze discussie gaat volgens mij zowel over Universitaire als HBO studies. Zelf vind ik je verwijzing naar ‘middelmaat’ niet terecht. Excellerende studenten zijn er per definitie maar weinig. Die mogen wat mij betreft een speciale behandeling krijgen en op allerlei manieren gestimuleerd worden, maar daar moet je niet een heel systeem van studiefinanciering op afstemmen.
Mijn voorkeur gaat uit naar een basis prestatiebeurs zoals nu die voor iedereen gelijk is maar wat hoger dan de huidige, zonder aanvullende beurs, aangevuld met een goed leenstelsel voor mensen met een laag inkomen. Daarnaast ook de afbetaling van die lening aanpassen aan het inkomen en één keer in de zoveel tijd een aanbod om met korting versneld af te betalen. De inrichting van dat systeem zou zo moeten zijn dat afgestudeerden niet meer dan ongeveer 30.000 schuld hebben na hun studie. Een simpel systeem, zonder al te veel regeltjes en rechtvaardig.
Kortom je wilt het huidige systeem behouden, of eigenlijk de portemonnee van de overheid nog wat wijder openzetten.
Ik vind het systeem zoals het er is prima, maar hoor altijd dat het niet meer op te brengen is. Vandaar mijn voorstel om de beurzen te beperken tot studenten wiens ouders niet kunnen bijspringen (om je tegemoet te komen zeg ik hetzelfde nogmaals, maar zonder te spreken over hoge of lage inkomens; mijn boodschap verandert er niet door) en niet zomaar meer uitwonendenbeurzen te verstrekken. Als je als ouders in staat bent je kind financieel te steunen, zodat het geen staatssteun nodig heeft, is dat een zegen en geen straf, lijkt me. Ik denk dat het met de bureaucratie wel meevalt. Je verwees zelf al naar het Nibud (dat overigens aangeeft dat een student gemiddeld 1100 euro kwijt is per maand), die kunnen prima helpen bij dit systeem. Zelfde geldt voor de numerus fixus bij opleidingen. Alles wordt tegenwoordig gemeten. Het enige wat je dan nog moet doen is die gegevens gebruiken om het juiste aantal opleidingsplaatsen te bepalen.
@Remco van Mulligen: Nee hoor, ik pleit voor het afschaffen van de aanvullende beurs. In 2011 is de gemiddelde studieschuld 15.000 euro en dat zou wat mij betreft best iets hoger mogen zijn.
Het afschaffen van de aanvullende beurs compenseer je door iedereen iets meer basisbeurs te geven. Hoe je die hogere studieschuld wilt bewerkstelligen weet ik niet. Maar de mate waarin je het systeem wilt veranderen komt op mij nogal marginaal over.
@Remco van Mulligen: Eenvoudig is niet hetzelfde als marginaal. In het algemeen is de politiek geneigd om zeer complexe oplossingen te maken, vaak het resultaat van onderhandelingen en compromissen, die miemand meer begrijpt en waarvan de gevolgen niet of moeilijk te voorspellen zijn.
Als voorbeeld de nieuwe wet op de dubbele nationaliteit. Heeft niets met het onderwerp van dit artikel te maken, maar wel met het thema complexe politieke oplossingen. Omdat deze wet mijn gezin raakt heb ik het hele proces van nabij gevolgd. Daarin ben ik geholpen door een parlementslid met zijn fractiemedewerker (niet van de CU). Die kwamen er op het laatst ook niet meer uit en konden de eenvoudige vraag welke gevolgen deze wet voor mijn gezin zou hebben niet meer beantwoorden.
Misschien zou de politiek de moed moeten hebben om vaker met eenvoudige oplossingen te komen voor complexe problemen. Zoals de kosten van de studiefinanciering.
@Rolf: De gevolgen van jouw voorstel zijn inderdaad vrij makkelijk te voorspellen: zo goed als nihil. Je haalt de aanvullende beurs weg bij de mensen die daar nu recht op hebben (en dat zijn niet de “rijken”) en verdeelt dat vervolgens weer over iedereen, door de basisbeurs te verhogen. Effect is dat vooral de studenten met ouders met een laag inkomen dit zullen voelen. Voor de middenklasse en de hoge inkomens maakt het veel minder verschil. En alles bij elkaar is het systeem nog steeds zo geldverslindend als nu. Simpel is het zeker.
Met interesse het stuk gelezen en de discussie eronder.
Wat ik mis in de discussie is dat studenten 18 jaar worden en onafhankelijk worden van de ouders. Ook al verdient je vader of moeder een vermogen, je kunt er als student geen aanspraak op maken. Als jij geschiedenis wil gaan studeren en pa weigert te betalen, omdat de hele familie rechten heeft gestudeert: wat dan?
Ouders moeten dus niet aan hun kinderen betalen, maar aan de overheid en die geeft het geld door aan de studenten.
Daarnaast mis ik in de discussie dat een studieschuld bij de overheid naar draagkracht moet worden afgelost. Dat betekent dat wanneer mensen onvoldoende verdienen, zij ook niet aflossen of minder aflossen. Na 15 jaar kijkt men naar de restschuld en die wordt dan kwijtgescholden. Wie dus niet kan aflossen, heeft dus ook geen molensteen aan zijn nek hangen.
Daarmee is het opbouwen van een studieschuld dus sociaal acceptabel. Naar verwachting verdienen mensen met een universitaire graad meer en dus kunnen ze ook hun investering aflossen.
Geld en wat is duur?
If you thought an education was expensive, try stupidity!!!!
Interessante discussie, waar ik graag nog een paar punten aan toe zou willen vullen:
1) Indien we als NL willen blijven concureren in de global economy en welwaart willen houden, zullen we moeten blijven investeren in het onderwijs van onze kids. Dus het gaat om meer dan de universiteit en om meer dan de rechten van een individuele student.
2) Dan ben ik het met Remco eens dat overheid een rol heeft om ervoor te zorgen dat de mensen die we opleiden ook een baan kunnne krijgen, dus numurus fixus zou veel breder toegepast moeten worden.
3) Maar ook hier heeft de individuele student en de markt een rol. Mensen vragen zelf te investeren/lenen voor hun studie, zal ertoe bijdragen dat men kritisch zal zijn over de studie keuze en kwaliteit van universiteiten. De meeste kids zijn zuiniger op een fiets waar hun spaargeld inzit, dan een die gratis is gekregen…
4) Het lijkt me inderdaad christelijk sociaal dat de overheid hier aan bijdraagt dus systeem van basisbeurs en leendeel vasthouden.
Maar vasthouden van een deel lenen, lijkt me ook essentieel omdat dit veel eerlijker tov die jonge mensen die er voor kiezen een (goedkopere) beroepsopleiding te doen, ipv te studeren. Waarom zou de overheid alleen HBO/WO sponseren?
5) Lijkt me inderdaad dat inkomen van ouders een rol moet spelen, maar dan wel graag kijken naar netto inkomen (zoals alex terecht zegt): veel mensen met (net) een midden inkomen valllen anders buiten de vele inkomensafhanekelijke regelingen, en kunnen uiteindelijk met een veel lager netto inkomen uitkomen dan lage inkomens.
6) Aflossen na rato van netto inkomen na afstuderen lijkt me een goed principe, wat zichzelf in de pratijk van vele landen bewezen heeft. In geval van serieuse problemen, kan er inderdaad na een bepaalde periode de rest schuld kwijtgescholden worden..
@ WH Kolkman,
De numurus fixus heeft m.i. twee kanten:
1. De overheid leidt mensen op voor beroepen waar een beperkte vraag voor is, dus voorkomt overschot bij de ingang van de studie
2. De student kiest voor een carriere die in het verlengde ligt van de opleiding, omdat hij kiest voor een opleiding met numurus fixus. Een arts moet m.i. niet ineens switchen naar een ander vak.
Omdat het tweede niet mogelijk is, vind ik het onzinnig om numurus fixus in te voeren. Het is slechts een kostenpost (er is nu eenmaal geen budget om iedereen voor arts op te leiden) die door de numerus fixus wordt beheerst en niet het resultaat. Er is namelijk een tekort aan huisartsen etc.
Zolang een student geen commitment aangaat met de studie die hij volgt met een numerus fixus, vind ik dat deze moet worden afgeschaft.
Mooi samengevat, WH Kolkman…:-)
Rolf signaleert terecht dat middeninkomens weer helemaal ontbreken in het plaatje. Of liever gezegd -en vandaar mijn opmerkingen over ‘rijken’- wat in alle andere beschaafde landen een middeninkomen heet, heet in Nederland een hoog inkomen – met dito belastingregime.
In Nederland zit je met krapaan 50.000 euro bruto in het hoogste tarief (52%). Bij onze oosterburen bereik je het hoogste tarief (ik meen 45%) pas bij 250.000 euro, èn verdubbelen alle belastingschijven in geval van fiscaal partnerschap. Dat lijkt me meer gezinsvriendelijk – en een land met grote verschillen tussen arm & rijk zoals de VS is Duitsland echt niet.
Kortom de Nederlandse definitie van ‘rijk’ (en de bijbehorende mantra om die schouders maar van steeds meer lasten te blijven voorzien) is zó de bocht uit gevlogen dat a) middeninkomens niet meer bestaan en b) zoals WH Kolkman terecht aangeeft vele ‘lagere’ inkomens vanwege allerlei inkomenspolitieke effecten inmiddels meer te besteden hebben dan vele ‘middeninkomens’. Dat moet een keer stoppen.
Als laatste over het ongewenste effect van het hebben van veel leningen: je hóeft ook niet te studeren! Er is ook helemaal niets mis mee om onderaan de ladder te beginnen in het bedrijfsleven en intussen bij te leren – mede gefinancierd door je werkgever. Dan heb je een lager instapniveau maar wel 6 jaar carrièrevoorsprong op je aanstaande collega die eerst universiteit heeft gedaan – èn geen schulden. Dat kan niet in alle sectoren (in wetenschap, techniek, etc lijkt het me lastig), maar laten we niet vergeten dat Nederland inmiddels voor bijna 60% een diensteneconomie is, en juist in de dienstensector is de algemeen heilig verklaarde causaliteit tussen hogere opleiding en grotere carrièrekansen het minst waar.
Dus van een hoop ‘algemene’ studies vraag ik me af of ze persé vóór de arbeidsloopbaan moeten worden gevolgd (op kosten van de staat of de ouders) als het ook tijdens de loopbaan kan (op kosten van de werkgever -die er ook direct de vruchten van plukt- en met een beetje subsidie).
Het gaat erom dat mensen niet eindeloos en zinloos in een onderwijssysteem komen en vervolgens niets met hun opleiding doen. Dat maakt het systeem duur. Volgens mij zouden we dat deels kunnen verhelpen door scholieren die niet weten wat ze moeten kiezen -ipv een algemene studie- gewoon aan te raden om eerst maar eens te gaan werken. Grote kans dat een aanzienlijk deel dan via de route van werk wel doorstroomt, of creatief voor zichzelf gaat ondernemen, etc etc. En als de motivatie en/of richting is gevonden, ga dan maar studeren. Dan heb je ook de drive om er iets mee te blijven doen, en zal het terugbetalen na de studie ook niet meer zo problematisch zijn.
@edith bal verbeek: 7km in twee uur? Dan ga je toch op de fiets.