Eind mei schreef ik op Opunie een stuk over kapitalisme en duurzaamheid. Mijn stellig was dat duurzaamheid alleen kan als het meedoet aan het kapitalisme. Duurzaamheid wordt een succes pas als het past binnen de twee kenmerken van het kapitalisme, namelijk self-interest en aftakeling. Een paar dagen later schreef Aldert van Eck een reactie hierop. Zijn tegenstelling was: “De route naar een duurzame samenleving vergt dus een duidelijke omslag in het denken” en “niet meer “Greed is good” maar “heb uw naaste lief als uzelf”!”
Ik heb er lang over moeten nadenken maar Aldert van Eck heeft volledig gelijk. Natuurlijk is er een andere mentaliteit nodig. Welke christen stemt niet in met het afschaffen van Greed en de opkomst van naastenliefde. Natuurlijk is het kapitalisme beter voor de mensen die al geld hebben, natuurlijk is hebzucht funest voor rechtvaardigheid en natuurlijk moet dat veranderen. Absoluut. Ik doe mee!
En dan de realiteit.
De reden dat het kapitalisme zo sterk is, zo ‘populair’ is en zo wijdverspreid is komt vanwege het feit dat het kapitalisme zo verschrikkelijk eng goed past bij de staat van deze gevallen wereld. Niets kenschetst de zondige mens beter dan puur egoïsme en niets schets de natuur beter dan verval en de dood. Het kapitalisme (met zal zijn positieve effecten) vind zijn kracht in de gevallen staat van deze wereld.
Een duurzame samenleving kan niet. Nog nooit in de geschiedenis heeft de mens geleefd zonder de wereld uit te buiten en kapot te maken. Naast de film Wall Street (Greed is good) is The Matrix hierin ook treffend, vooral daar waar Agent Smith ons duidelijk vergelijkt met een virus, een plaag[i]. Een duurzame samenleving is een utopie, net als een geweldsloze samenleving, een communistische samenleving of zelfs een respectvolle samenleving.
Hoe dan verder? De aloude keuze tussen Christelijk idealisme versus Christelijk pragmatisme is ook hier van toepassing. Moeten we streven naar een perfecte samenleving of accepteren dat deze wereld nooit gaat worden wat het was? Kunnen wij proberen om het kapitalisme te gebruiken om iets goeds (groens) te bereiken en zo, net als God, het kwade ten goede gebruiken of moeten wij op de barricade gaan staan en roepen hoe het zou moeten zijn? Misschien moeten we dit allebei doen. Laten we het idealisme van Aldert van Eck vasthouden, dit belijden en streven naar nieuw paradigma, maar laten we ook het huidige paradigma bestuderen en dit gebruiken om goed te doen.
Laat het streven daarom zijn: Greed is Green. Een kapitalisme waarin het streven waarin self-interest hand in hand gaat met duurzaamheid. Kapitalisme waarin kwaliteit de leidende factor is, waarin mensen duurzaamheid toejuichen omdat ze zien dat dit het beste is voor henzelf, hun naasten en de wereld. Geen onrealistische verandering van gedrag en idealen, geen kapitalisme met een groen randje, maar kapitalisme met duurzame methoden en technieken. Zoals aangegeven in mijn eerdere stuk sluiten kapitalisme en duurzaamheid elkaar niet per definitie uit. Ze hebben alleen een moeilijke relatie. Sterker nog, de laatste jaren zien we steeds meer een samensmelting van die twee, waarin ‘groene’ producten aanspreken en deze steeds beter verkopen. Maar laten we ook roepen dat self-interest een slechte motivator is en dat ‘heb uw naaste lief als uzelf’ ons credo zou moeten zijn.
[i] I’d like to share a revelation that I’ve had during my time here. It came to me when I tried to classify your species and I realized that you’re not actually mammals. Every mammal on this planet instinctively develops a natural equilibrium with the surrounding environment but you humans do not. You move to an area and you multiply and multiply until every natural resource is consumed and the only way you can survive is to spread to another area. There is another organism on this planet that follows the same pattern. Do you know what it is? A virus. Human beings are a disease, a cancer of this planet. You’re a plague and we are the cure.
Dit is een oefening; om te zien waar ik vastloop:
Mijnheer Post, stel dat jullie mij nou eens de baas zouden maken, (dat kan in de politiek) dan loste ik al de problemen voor jullie op
Laat ik mij iesie noemen (zonder hoofdletter, dat staat nederiger, net als bij m’n ‘baas’). Ik hoop niet dat jullie al wat herkennen in die naam, want dat is nog niet de bedoeling.
Beginnende zou ik een nieuwe munt uit gaan geven; de iesie. Naar mezelf uiteraard, dat mag wel hè?, want ik sta er ook al niet op. Het zou een digitale munt zijn, cybermoney dus, want die kost helemaal niks.
De rente op het lenen van die munt is 0%. Dat houdt in dat schuld helemaal niet erg is bij dat systeem. Ook 14 +2 (zijn ze al overeen gekomen? Als ik dit tik, zijn ze nog aan ’t bakkeleien) = 16.000.000.000.000. schuld geeft helemaal niks. En voor ons kikkerlandje is 300.000.000.000. schuld dus al helemaal niks, als het niks kost. Alle $$ en €€ kunnen worden ingeruild voor iesies, ook schulden dus. Wel allemaal onder mijn voorwaarden natuurlijk, maar die zijn heel vriendelijk hoor. Ik moet wel gewoon de baas mogen zijn en het alleenrecht tot uitgave van de iesie moeten houden. Ja, daar zal wel een wereldwijd computersysteempje voor nodig zijn, om te bewaken.
Het voordeel van dit systeem is uiteraard ook dat geld geen geld maakt waar je niet voor behoeft te werken. Dus de GG’s worden niet slapende rijk, waar anderen in het zweet huns aanschijns hun brood moeten verdienen.
Nou, zo kunnen we nog wel een uurtje het systeem verder uit gaan zitten werken hoor, dat overzien jullie ook allemaal wel. En ik zie ze allemaal wel op mij afkomen: Griekenland, Portugal, Spanje, Ierland, Italië, België straks, Amerika als de teaparty en zo, na die eindeloze rentebetalingen over de nooit meer af te kunnen lossen schulden, het nog spuugzatter wordt, wij toch ook lekker, als ’t niks kost? En waarom zou het meer moeten kosten dan mij gewoon de baas te laten zijn?
Ach, we (de niet rechts schuinwegkijkers) wisten het van te voren al: kapitalisme is niet duurzaam. We noemden het in de jaren ‘60 al een luchtballonnetje waar je op moest blijven blazen, om de rente van het ooit uitgegeven kapitaal op te blijven brengen, totdat het elastisch vermogen van dat ballonnetje aan z’n eind is gekomen. En of dat de voorspelde knal geeft, of tot een kunstmatig te formeren lek leidt, waardoor het systeem weer leeg loopt, beide zijn mogelijk.
In ons dikke Handboek staat een voorzegging – voorzeggingen komen voor mij uit een betrouwbare bron, voorspellingen niet. Veelal zijn dat zelfs vervloekingen, leerden we van Derek Prince, weten we nog? – van een systeem (Babylon genoemd) dat in een uur tijds ten onder zal gaan.
Hier om mij heen vallen momenteel emmers pruimen uit de bomen omdat ze overrijp zijn. Ons kapitalistische systeem is m.i. net zo rijp om af te vallen. De opvolger om voor welvaart te zorgen staat al gereed hoor! M.i. met een simpel foefje dus. En met een stempeltje of zo als creditcard.
Alleen, ach ja, hij zal dus ook de 8 jaar niet volmaken – het lijkt het kabinet wel – voorzegt ons Handboek.
Edoch welaan!; daarna komt er een ‘steen van de berg rollen’ en zo, welke het hele ‘beeld’ vermorzelt, is ons beloofd. En dan wordt het systeem duurzaam jongens!!! Wat er dan komt houdt zelfs eeuwig stand! Waarvan dus nog wel 1000 jaar op ons door ons reeds opgebrande bolletje.
Sommigen onzer weten al wel hoe dat dan zo ongeveer zal gaan, omdat ze nu al leren hoe het eigenlijk wél zou moeten. Maar die enkelen halen nou eenmaal nooit de kiesdeler in de politiek, zelfs niet bij de ChristenUnie.
Wellicht is het nuttig voor de schrijver van deze bijdrage om ‘de utopie van de vrije markt’ van Hans Achterhuis eens te lezen voordat hij nadere betogen houdt over de zegeningen van neoliberalisme en ‘greed’.
Die zegeningen zijn overigens blijkbaar voor een steeds kleinere groep mensen een realiteit.
Jammer eigenlijk dat er niet meer discussie is ontstaan over dit onderwerp, vind ik.
Wij christenen zouden toch wat meer buien aan moeten zien komen dan de gemiddelde wereldling, lijkt mij zo. Het Geloof zou ons ogen moeten geven welke verder kunnen zien, en onze Bijbelse kennis van de toekomst zou ons meer ontwikkelingen in de maatschappij moeten doen herkennen.
Met mijn ‘oefening’ hierboven heb ik geprobeerd om te laten zien hoe dicht we bij een ‘oplossing’ zijn voor het natuurwetmatige einde van ons kapitalistische systeem en alles wat daar meer aan vast zit. Wellicht is die boodschap niet eens overgekomen, zo bedenk ik nu.
Immers in een andere discussie op opunie blijkt het mij niet eens in één keer gelukt te zijn om aan te tonen hoe ver het antisemitisme in ons taalgebruik is ingevreten, dat zelfs de spellingcontrole op mijn (en die van meneer Alex en Jack en uw) computer (alzo ook onze voorzitter?) besmet is. (ach ja, we voelen ons wellicht sneller persoonlijk geraakt als dat nodig is ook)
Maar nu kom ik toch ook een betoog tegen rondom het oude liedje ‘poen, poen, poen, poen’, van de hand van ds. Henk Schouten (directeur van Het Zoeklicht) waarin hij volgens mij ook aansluit bij de door mij geopperde ontwikkelingen. Vergun mij zowat van hem te citeren:
“…………. Vandaag is er weer die roep om een ‘verlosser’. Voor binnenlands gebruik was daar een Pim Fortuyn en voor sommigen (meer en meer velen? b) Geert Wilders, in de voetballerij kreeg Johan Cruyff die eer, toen het met Ajax slecht leek te gaan en voor het mondiale effect werd Obama al met die titel geëerd.
In tijden van onzekerheid zoeken mensen houvast.
Wie bekend is met Bijbelse profetie, beseft dat de Boze zich opmaakt voor de laatste ronde. Hij wil als God worden vereerd. Hij wil als Christus regeren en wil met valse religie (islam-christendom-enz.-mengsel? De Wereldraad van Kerken is daar al zeer rijp voor! b) aanbeden worden. Het vuur dat moet branden onder het offer heet mammon, geld, poen. Verslaafd aan geld koopt de mens, om het met een variatie op de woorden van Lenin te zeggen, het touw waaraan hijzelf wordt gehangen.
Nee, het einde van de financiële chaos is nog niet in zicht, maar straks komt iemand naar voren die met een ‘wereld’-oplossing komt. Hoe zal die oplossing eruit zien? Daar kan over worden gespeculeerd, maar deze ‘verlosser’ zal alle krediet krijgen van de wereldburgerij. Hij zal het geldverkeer in handen nemen. Nu al zien we dat steeds meer macht, ook juist op financieel gebied, bij een steeds kleinere groep komt. Wat die groep beslist, of dat in Brussel, Hongkong, Londen of New York is, maakt niet uit, maar alle mensen zijn eraan onderworpen. We kunnen niet uitstappen. ‘Het maakt, dat niemand kan kopen of verkopen’ (Openb.13:17). Ook kan niemand er oorlog tegen voeren, hij krijgt macht ‘over elke stam en elke taal en volk’ (vs.7). Het is slechts een kwestie van tijd, dan zal de wereld deze nieuwe leider verwelkomen als verlosser.”,enz.
Bovenstaande inzichten van ds. Schouten worden inmiddels heel breed gedragen in christelijke kringen welke oog hebben voor het Woord Gods inzake wat wellicht niet zo ver meer weg is hoor.
Meer kennis van economie is mij niet bijgebracht dan >50 jaar terug op middenstand, maar het is toch tot simpele grondwetmatigheden terug te voeren?
Het is toch de rentebetaling van geleend kapitaal, die ons uiteindelijk nekt? Voor ons land nu >tien miljard/jaar, waar we liever wat anders mee gedaan zouden willen hebben.
Als een land zijn renteschulden niet meer kan betalen, dan gaan we juist de rente verhogen om dwang uit te oefenen. Dan gaat zo’n land toch alleen maar harder failliet?
Wij kunnen toch ook de mentaliteit van onze Europese Zuiderlingen niet zomaar veranderen? Hun eigen goedwillende regering toch ook niet? Ze steigeren nu al hoog op hun achterste benen.
Wie veel geld heeft kan veel kopen en voor zich laten werken. Dat noemen we al economie. De verleiding om net als in Amerika de geldpersen roodgloeiend te gaan laten draaien is toch enorm?
Met al dat geld kunnen we dan toch weer de productie en de overconsumptie aanjagen? We moeten dus meer (gratis) geld drukken dan de rentebetalingen het ons moeilijk kunnen maken, toch? En aardgas kunnen we zomaar niet bijmaken, maar geld wat dat aardgas op bracht toch wel?
Van inflatie hebben de zuiderlingen zich m.i. nooit iets aangetrokken. Jullie zullen daar meer van gezien hebben, verder als België (de steen- en glasfabrieken) kwam ik nooit. Maar de inflatie werd toch gewoon met het bijdrukken van nullen op de biljetten opgelost in het Zuiden?
Ja, dan denk ik dat wie net zoveel digitaal geld kan uitgeven als dat hij zelf wil (ik had hem eesie [AC] moeten noemen en de munt pas iesie) en de rente onder de markt kan (waarom niet?) houden, blaast alle banken op. Géén rente vernietigt m.i. zelfs alle speculatiemogelijkheden van derden.
Het foefje moet m.i. alleen nog digitaal uitgevonden en uitgevoerd worden.
Weet u, hij heeft wel de duivel, de overste dezer wereld zegt onze Heer, persóónlijk méé hè?!!