Vorige week heb ik weer eens een paar keer naar DWDD gekeken. Fascinerend om te zien hoe gemakkelijk een groep hacktivists grote bedrijven zomaar kunnen ‘bombarderen’. Schokkend was het voor mij – als digitale naïeveling – om erachter te komen dat hele landen door een paar anonieme internethooligans kunnen worden platgelegd. Dat belooft wat. Nederland verliest van België? Hoppa, een dag geen internet voor onze zuiderburen. Geen geld terug uit IJsland? Idem voor deze eilandbewoners. Geen WK voor Groot-Brittannië? Enzovoort. Kortom, nog even en de digitale wereld is een onvoorspelbare en onbetrouwbare chaos en we moeten weer met brieven en rooksignalen gaan communiceren.
De aandacht voor dit onderwerp is natuurlijk vooral gegroeid sinds de arrestatie van Julian Assange. Zijn vervolging zou een aanval op de persvrijheid betekenen, zelfs een aanslag op de westerse beschaving. Anderen vinden dat er echter grote schade is toegebracht aan de internationale betrekkingen. Dat laatste valt echter te betwisten. De ‘onthulde’ locaties waren al via Google op te sporen en de onthullingen van niet zo diplomatieke uitlatingen van diplomaten over wereldleiders zouden we kunnen afdoen als kwajongensstreken. Uitingen van het kaliber “Merkel is saai” vallen onder de categorie ‘onfatsoenlijk maar onschuldig’, zou je kunnen zeggen.
Kwalijker is uiteindelijk de drijfveer van WikiLeaks om te komen tot hun openbaringen. Dat is oneindige openheid en vrijheid. Assange en zijn kornuiten verwarren opkomen voor vrijheid met het opkomen voor onbeperkte vrijheid. Hoe meer openheid, hoe meer vrijheid, hoe beter het is. Wat dan precies het doel is van die vrijheid lijkt minder belangrijk. En de mogelijke schadelijke gevolgen zijn secundair. Vrijheid boven alles. In de woorden van PvdA-Kamerlid Van Dam: “Persvrijheid [gaat] voor de belangen van bedrijven en regeringen”. Die uitspraak getuigt van lichtzinnigheid, want regeringen hebben toch publieke belangen op het oog? En een zekere geheimhouding heeft zijn nut. Zelfs WL zelf is niet doorzichtig: “WikiLeaks garandeert dat iedereen die documenten op de website plaatst absoluut ontraceerbaar is. Hetzelfde geldt voor de initiatiefnemers.”
Nu is de overheid geen bedrijf. De overheid is er om gerechtigheid na streven, ten dienste van burgers. Maar de overheid heeft hierbij een eigen verantwoordelijkheid. Ze is geen slaaf van haar burgers, maakt eigen afwegingen met het oog op het algemeen belang. Bestuurders moeten een eigen ruimte hebben om hun werk naar behoren uit te voeren, en de controle vindt uiteindelijk plaats in het democratische proces. Onbegrensde openheid werkt verlammend. Dan ontstaat (in de woorden van Theodore Dalrymple in de Volkskrant), een dictatuur van geveinsde deugdzaamheid, “waarin mensen alleen nog zeggen wat zij niet denken en alleen nog denken wat zij niet zeggen.”
Uiteindelijk draait het om vertrouwen in de overheid. En juist dat vertrouwen staat onder druk, dankzij pers en politici zelf. Maar Assange doet er een schep bovenop. Hij opereert vanuit een basiswantrouwen richting overheden. Uiteraard is een naïef vertrouwen in een algoede overheid onzinnig. Ook overheidspersonen zijn door het kwaad aangetast en machtsconcentraties moeten kritisch gevolgd worden; klokkenluiders hebben een functie om zwaar onrecht boven tafel te halen. Maar de overheid is tegelijk een gave van God, de burger ten goede. Het overheidsgezag is gegeven en dat vereist (in beginsel) respect van burgers. De filosofie waaruit WL werkt – dat alles wat de overheid doet gewantrouwd moet worden en openbaar moet zijn – is naïef en zijn anarchistische vooronderstelling dat alle grenzen moeten worden weggenomen dient de wereldvrede niet.
Interessant stuk, en eens met de conclusie van Dalrymple dat volledige openbaarheid ongewenste consequenties kan hebben. Maar wat betreft Julian Assange en WikiLeaks geldt wat mij betreft wel het aloude spreekwoord “Just because you’re paranoid doesn’t mean they’re not after you”.
Geert-Jan Spijker vindt het schokkend dat hele landen of overheidsdiensten kunnen worden platgelegd door “een paar anonieme internethooligans”. Maar is het daar tegenover niet nóg schokkender hoe snel een persoon als Assange of een bedrijf als WikiLeaks compleet kan worden uitgesloten van de mogelijkheid tot “kopen en verkopen” (Opb. 13:17) wanneer hij iets doet wat de overheid onwelgevallig is? Nu ben ik geen “newspaper exegete”, zal ook niet beweren dat Assange en WikiLeaks de “twee getuigen” uit Openbaring zijn, maar het gaat mij om het bredere plaatje en om het mechanisme: binnen twee weken nadat Assange met zijn onthullingen begon, werden door MasterCard, Visa, Paypal enz al zijn financiële verbindingen afgesneden, zijn server providers knikkerden hem eraf, en binnen no time zat hij in de cel met beperkingen (weer vooral qua communicatie) die geen enkele relatie hebben met de feiten waarvan hij wordt beschuldigd.
Kortom de mate van overheidscontrole (dmv druk achter de schermen) op een gedigitaliseerde wereld, en met name het gemak waarmee een overheid kan besluiten iemand de totale toegang tot de gedigitaliseerde wereld te ontzeggen, doet bij mij veel meer alarmbellen rinkelen dan de kwajongensstreken van een paar hooligans.
Immers: het rechtssysteem heeft kaders waarbinnen zulke hooligans kunnen worden opgespoord en vervolgd, maar bij welke rechtsinstantie kun je terecht om de digitale isolatie van Assange aan te vechten? In dat opzicht heeft het verhaal-Assange wel degelijk apocalyptische trekken, omdat het een mechanisme blootlegt van hoe totalitaire staatscontrole en het reguleren van de toegang tot ‘kopen en verkopen’ zou kúnnen werken. Een argument te meer om de overheidscontrole over communicatieinfrastructuur zo veel mogelijk te beperken – dus geen eigenaarschap/zeggenschap over glasvezelnetwerken bijvoorbeeld.
Ten tweede leidt alle aandacht voor Assange en WikiLeaks af van het werkelijke probleem (zoals door de Australische minister Kevin Rudd goed onder woorden gebracht): de informatie lág al op straat. Twee miljoen Amerikanen hadden er toegang toe. De Amerikaanse overheid heeft zelf dit risico genomen, dus de vervolging van Assange heeft een hoog “shoot the messenger”-gehalte.
En als laatste het punt van vertrouwen in de overheid. Geert-Jan Spijker heeft natuurlijk helemaal gelijk dat de anarchistische drijfveer van Assange erop is gericht dit vertrouwen te ondermijnen, en dat dit een gevaarlijke agenda is om te pushen. Toch zijn ook hier, juist vanuit een Bijbelse visie, kanttekeningen bij te plaatsen. Zie de Amerikaanse Grondwet: juist omdat die als uitgangspunt heeft dat mensenrechten afkomstig zijn van de Schepper, en niet van de overheid of van een onderlinge menselijke afspraak zoals de EVRM, kent die Grondwet een relatief wantrouwen ten opzichte van de overheid. Centraal hierin staat het “right to know” – het volk heeft het recht te weten wat de overheid in haar schild voert, en klokkenluiders verdienen -júist tegenover de overheid- een grote mate van bescherming. In de Amerikaanse Grondwet wordt dit basisprincipe zelfs zover doorgevoerd dat men het Tweede Amendement kent, het recht op wapenbezit. Dit komt rechtstreeks voort uit de gedachte dat mensenrechten onvervreemdbaar zijn omdat ze rechtstreeks van de Schepper komen, ze moeten dus desnoods tegenover een onderdrukkende overheid kunnen worden beschermd.
Nu ben ik hier niet om het Tweede Amendement te verdedigen, maar de stelling van Spijker dat de overheid “een gave van God, de burgers ten goede” is, is ook eenzijdig. Dat staat in het Nieuwe Testament slechts in de context van het handhaven van wet en orde, je kunt dat dus niet zomaar extrapoleren naar álles wat de overheid doet. En die wet en orde zijn er (tenminste, in onze constellatie) ook alleen maar op grond van een transparant, democratisch proces. Daarom begrijp ik ook niet dat Spijker schrijft: “Maar de overheid heeft hierbij een eigen verantwoordelijkheid. Ze is geen slaaf van haar burgers, maakt eigen afwegingen met het oog op het algemeen belang.”
Dat lijkt mij niet. De overheid maakt helemaal geen eigen afwegingen. Politici worden gekozen door het volk om de programma’s uit te voeren waarover is gestemd door het volk, en de onvermijdelijke compromissen die daarbij horen dienen ook publiek verantwoord te worden. In die zin heeft de overheid géén eigen verantwoordelijkheid en géén eigen afwegingen: al haar verantwoordelijkheden en afwegingen zijn publiek en dienen publiek te worden verantwoord.
En dat laatste is natuurlijk de crux van het WikiLeaks verhaal: wantrouwen ontstaat uit gebrek aan verantwoording. Spijker zegt heel terecht dat dit aan politici zélf te danken is. Politici investeren continu in wantrouwen. Ze beschuldigen allemaal hun collegae van ‘hang naar het pluche’. Ze zijn tegen populisme dat tegen henzelf is gericht maar staan in de rij voor de foto naast Youp van’t Hek die populisme tegen bedrijven aanmoedigt, ze stemmen tegen plannen zelfs als ze het ermee eens zijn (PvdA-sabotageplan voor Rutte-I), kortom ze doen niet anders dan de integriteit van anderen ter discussie stellen.
Het is inderdaad een taak van christen-politici om te investeren in vertrouwen. Door transparant te zijn en door niet mee te doen in het populistisch aanvallen van collegae en van andere ‘kringen’ (zoals bedrijven). Maar de relatie met de overheid kent in het Nieuwe Testament wel degelijk twéé kanten: ja, de overheid is door God ingesteld met een bepaald mandaat, en dat is goed. Maar wanneer de overheid buiten haar mandaat treedt, loopt zij het risico te verworden tot een totalitair ‘beest’, en daarom moet christelijke politiek er óók op gericht zijn de overheid binnen haar mandaat te houden. In het overheidshandelen tegenover Assange en WikiLeaks zie ik eerder een gevaarlijke glimp van het ‘beest’, dan het vertrouwde gezicht van de ‘zwaardmacht’ die wet en orde bewaakt.
Had ik het toch bijna serieus genomen, tot ik – in de laatste alinea – stuitte op de volgende, overigens zeer verhelderende, zinsnede: “Maar de overheid is tegelijk een gave van God…”. Dan haak ik af. Mensen die vanuit een dergelijke arrogante positie redeneren (immers, zij beschouwen zichzelf als ‘het werktuig van God’ die deze ‘gave’ hebben verkregen), zijn bij voorbaat niet serieus te nemen. Sterker nog: zij dienen met alle middelen uit de politiek en andere machtsbolwerken te worden verdreven en geweerd.
“immers, zij beschouwen zichzelf als ‘het werktuig van God’ die deze ‘gave’ hebben verkregen”
Ten eerste zie ik Geert Jan dit nergens zeggen.
Ten tweede is het een gevolgtrekking die niet klopt. Geloven dat de overheid van God gegeven is, betekent niet dat jij zelf werktuig van God bent.
Aangezien je vervolgens doorbouwt op deze redeneerfout, kan ik het verder kort houden.
@ Remco
Wie gelooft dat de overheid ‘van God gegeven is’ EN in de politiek actief is, beschouwt zichzelf DUS als het werktuig van God in die zin. De laatste keer dat ik keek, was de CU nog altijd in de politiek actief en Spijker is medewerker van het wetenschappelijk instituut van de CU. Lijkt mij geen speld tussen te krijgen.
@Kelele Nyingi: “Wie gelooft dat de overheid ‘van God gegeven is’ EN in de politiek actief is, beschouwt zichzelf DUS als het werktuig van God in die zin.”
Je kunt het nog wel een keer herhalen, maar het gedeelte na de komma volgt echt nog steeds niet uit het gedeelte ervoor. Wie gelooft dat de overheid van God gegeven is en politiek actief is, gelooft dat de overheid van God gegeven is en is politiek actief. Niks meer. Veel van die mensen zien daarnaast ook nog een bepaalde inspiratie of roeping: ze denken dat God hen vraagt politiek actief te zijn. Maar zelfs die mensen zijn in veruit de meeste gevallen nog niet zo arrogant dat ze ook denken dat wat zij doen is wat God wil (en dat is “werktuig van God” zijn).
@ Remco
Aha, het gaat dus om een andere invulling van de zinsnede ‘werktuig van God’. Een oprechte gelovige (en het leuke is, dat de meeste gelovigen zich wel oprecht vinden) zal ernaar streven, te doen wat God wil en zich door God te laten inspireren. Het lijkt mij, dat men zich dan ‘werktuig van God’ acht. Maar misschien heb jij daar een veel engere definitie voor. Daarover verschillen we dan van mening. What’s new
@Kelele,
Het gaat hier niet om Remco’s mening maar om wat de christelijke traditie bedoelt wanneer zij belijdt dat ‘de overheid door God is ingesteld”.
Maar het onderwerp was WikiLeaks, niet ‘de overheid als dienaresse Gods’
@ Alex
Voor mij was de overheid als dienaresse Gods het omega van de discussie.
@Kelele,
In jouw universum is het betogen van een scheiding tussen overtuiging en politiek het omega van èlke discussie, maar daar kan misschien beter een apart hoekje op de site voor worden gemaakt. Anders kunnen we het nooit meer gewoon over de afzonderlijke onderwerpen hebben.
@ Alex
Niet overdrijven. Voor mij is dat een cruciaal en essentieel punt in iedere discussie over politiek, maar niet voor elke discussie sec..
@Kelele,
Fair enough, maar de meeste discussies op deze site gaan (hoe verwonderlijk) over politiek, dus mijn beeld zal wat gekleurd zijn
Alex, dat zal het zijn.
@Kelele Nyingi: Zo lastig is het toch niet te begrijpen dat “ernaar streven een werktuig van God te zijn” iets anders is dan “jezelf een werktuig van God vinden”. Als je het niet begrijpt: jammer voor je. Als je het wel begrijpt: ik ben niet echt in voor getroll. Of het nu het eerste is of het laatste, normale discussie is niet mogelijk, ik heb over het stuk van Geert Jan verder weinig te melden, dus ik schei d’r weer mee uit.
Remco, voor mij komt het op hetzelfde neer. Ik heb geen zin in een semantische discussie. Je kunt niet serieus streven naar het doen van God’s werk als je niet gelooft dat je God’s werk doet als gevolg van dat streven.
Dan is Oranje wereldkampioen. Goed nieuws! Ze hebben er immers naar gestreefd.
Maar aan het behaalde resultaat verbinden ze geen gevolgen voor anderen alsof ze wereldkampioen zijn geworden. Doe je dat wel, moet je er voldoende van overtuigd zijn, dat je het resultaat waarnaar je streefde ook hebt bereikt.
Ik heb op je gereageerd, maar je stapt overal argeloos overheen om verder te gaan met je volgende tegenwerping. Dat noem ik geen gesprek. Ga gerust door jezelf te overtuigen van je eigen gelijk, ik ga nu echt nuttigere dingen doen.
Ik stap nergens overheen, laat staan argeloos. Ik ga juist in op wat jij schrijft, ben het inderdaad niet met je eens, maar beargumenteer mijn tegenwerping. Ik noem dat wel een gesprek, een discussie. Voorts hoef ik mijzelf niet van mijn gelijk te overtuigen en ook jij lijkt geen moeite te hebben aan jouw eigen gelijk vast te houden. Zo werkt dat. Het ontbreekt jou alleen aan overtuigingskracht om mij op andere gedachten te brengen en kennelijk geldt ook het omgekeerde, al lijk je door je tegenargumenten heen en vind je het nu niet meer ‘nuttig’. Prima. Prettige dag.
Ik ben het totaal eens met Geert dat dat politici via democratisch proces gecontroleerd moeten worden. Daar happert het juist! En daar wil WikiLeaks wat aan doen.
De controle geldt voor politici maar nauwelijks voor de door de Amerikaanse politici gemandanteerde geheimen organisaties. Dit is een gevaarlijke situatie. Dit geldt ook voor de financiële wereld. De Federal Reserve is een privé bedrijf. Next target is een Bank van WikiLeaks.
WikiLeaks is niet hetzelfde als de Hackersgroep Anonymous of paar spontane domme gelegenheidshackers. Er zijn natuurlijk verbanden maar dat is op celbasis.
Het feit dat Times niet naar zijn lezers luistert. De lezers wijzen Assange aanwijst als Man of the Year maar wat doet the Times: het wijst Facebookman Zuckerman aan als the Man.
Diezelfde man stelde zijn database beschikbaar voor de NSA om te profile-en en dat spreekt boekdelen.
Twitter heeft WikiLeaks uit de trending gehaald (meest besproken onderwerpen). Mastercard en Paypal hebben hun diensten ontzegd is eng.
Assange is financieel en digitaal vermoord.
Wat kies je als dit de keuze: Totale Persvrijheid of Totale Overheidscontrole. Hier lijkt het wel op uit te lopen.
Geert: ben je met mij eens dat de controle op politici en de organisaties die steunen happert en wat stel je zelf voor om deze controle te herstellen?
@Dave,
Helemaal eens: dit is inderdaad de vraag die op het spel lijkt te staan:
“Wat kies je als dit de keuze: Totale Persvrijheid of Totale Overheidscontrole. Hier lijkt het wel op uit te lopen.”
@Geert-Jan,
Kun je daar eens op reageren? Respect voor de overheid is inderdaad één kant van de zaak, maar hoe zit het met het risico’s wanneer de overheid haar controleerbare rol te buiten gaat – wat je met enig apocalyptisch pathos de rol van ‘het beest’ zou kunnen noemen?
Dus blijft altijd de vraag:
Waar stopt Romeinen 13 en begint Openbaringen 13?
Dank voor alle reacties tot dusver (met name van Alex en Dave). Ze hebben mijn denken weer verder gebracht. Ik had een reactie geschreven maar die is door een error gesneuveld. Hier even puntsgewijs:
Mijn doel met het stukje was om een tegengeluid te laten horen. Wat mijns inziens overheerste in de aanvankelijke reacties was verheerlijking van de ontmaskerende activiteiten van WL, van het najagen van onbegrensde openheid zonder besef van verantwoordelijkheid.
Het is altijd gevaarlijk om in of / of termen te vervallen (ik voel voor Kuyper’s opmerking dat de overheid zowel gevaar als genadegave is). Maar als het toch moet: het meest beducht ben ik voor een totalitaire overheid. Dat is goed te verdedigen vanuit de christelijke traditie. Daarin is men altijd beducht geweest voor tirannieke overheersing van de overheid, getuige ook de (neo)calvinistische lijn. Als WI hebben we ook niet voor niets ‘Vrijheid’ als een van de voor de ChristenUnie centrale waarden benoemd (zie onze bundel Vrijheid – een christelijk-sociaal pleidooi, 2010). Vrijheid gaat uiteraard samen met verantwoordelijkheid en hiervoor is morele vorming in de samenleving (via sociale contexten als gezin, onderwijs, kerk, kinderopvang) noodzakelijk. Dit is primair een taak van burgers en gemeenschappen.
Tegelijk heeft de overheid wel een eigen taak met het oog op het algemeen belang, ze moet ‘het goede voor de stad’ zoeken, belangen van enkelingen en groepen wegen en overstijgen gezien het grotere plaatje (de overheid maakt eigen afwegingen, het kabinet vormt een regeerakkoord, ministers komen tot besluiten, maar die zijn vervolgens wel democratisch te controleren). In de christelijk-sociale traditie heet dit: ze moet publieke gerechtigheid nastreven. Hier zit meteen een begrenzing in voor overheidshandelen: publiek betekent immers niet privé, en gerechtigheid betekent niet moreel of religieus. Uiteindelijk behoeft een overheid altijd goede checks and balances, tegenmachten. Denk hierbij aan een onafhankelijke rechterlijke macht, kritische politieke partijen, vrije media, etc. Vanuit stevige instituties (civil society) en ontwikkeld burgerschap kan een overheid – die van nature uit is op meer invloed en macht – worden ingedamd. Hierbij kan een organisatie als WL een nuttige functie vervullen. Kortom, we zijn er zelf bij om ‘het beest’ te temmen. Laten we vooral nuchter en waakzaam blijven en hopen dat de tegenmachten, zeker ook in de VS, hun werk blijven doen.
Goede reactie Geert-Jan, we zijn het eens denk ik.
Ten eerste: De hacktivisten hebben geen enkel land afgesloten van internet. Ze bestoken een website met aanvragen, totdat de verbinding naar de website is dichtgeslibd. Om een heel land een dag geen internet te bezorgen is behoorlijk onmogelijk (voor hacktivisten althans).
Ten andere: Natuurlijk, de overheid is een gave van God. Dat is wat wij belijden in onze geloofsbelijdenis. Zelfs een overheid die tegen de geboden van God ingaat is een gave van God. Dat wil echter niet zeggen dat je niets mag ondernemen tegen een overheid, of een overheid op voorhand dient te vertrouwen. Een overheid is dan misschien een rechtspersoon, maar bestaat uit allemaal gewone mensen, die allemaal geneigd zijn tot kwaad. Hoe groter een organisatie, hoe meer macht, hoe makkelijker machtsmisbruik.
Dat is een gave van God is, hoeft niet direct te zeggen dat je respect dient te hebben. Seksualiteit is een gave van God, elke mens kan daar van genieten. Toch zijn er binnen onze samenlevingen mensen die genieten van seks, terwijl de samenleving een bepaalde seksbeleving verboden heeft.
Je kunt het dus ook andersom zeggen. De overheid is een gave van God, de burger ten goede. Daarom dient de overheid respect te hebben voor haar burgers en er niet een soort Machiavellistische Janus.
Begrijp me niet verkeerd, ik ben geen WikiLeaks-adept, Hacktivistknuffelaar of Libertijnse Anarchist. Er is alleen méér dan wat je schrijft
Bedankt voor je blog.
Your awensr was just what I needed. Its made my day!
cuXxGB , [url=http://eqjzjorbeigz.com/]eqjzjorbeigz[/url], [link=http://ubkgojrnjtjx.com/]ubkgojrnjtjx[/link], http://dzglubfvugoo.com/
4kAMmY , [url=http://jfnxmodjaywp.com/]jfnxmodjaywp[/url], [link=http://yhcdsuyuzdlf.com/]yhcdsuyuzdlf[/link], http://finxvqkjkwll.com/