De verkiezingscampagne van de ChristenUnie is treffend geanalyseerd door een stuurgroep onder leiding van Nico Schipper.
In het rapport ‘Met hart en ziel, terugblikken en vooruitzien’ komen enkele problemen aan de orde: de gebrekkige beschikbaarheid van de lijsttrekker’ de ‘Haagse’ focus van de campagne; de kloof tussen partijkader en de achterban; het gebrek aan coördinatie; de afwezigheid van het frisse oppositionele geluid waarmee in 2006 nog zo veel was gewonnen. De campagne was sterk gepolariseerd en de kiezer stemde strategisch. De ChristenUnie was in die heftige strijd geen veilige haven met een helder geluid. Het rapport is scherp en ontziet André Rouvoet niet, maar ik mis er toch het een en ander in. Hier volgt mijn aanvulling, als enthousiast en betrokken ChristenUnie-lid aan de zijlijn.
Kabinetsdeelname mislukt
Het eerste wat me opviel was dat een kritische evaluatie ontbreekt van wat er inhoudelijk is bereikt in Balkenende IV. Voor een aantal zaken heeft de ChristenUnie zich hard gemaakt: jeugd en gezin, milieu, zorg voor de zwaksten. Ten opzichte van Balkenendes eerste drie kabinetten was dit ook absoluut een verbetering. De commissie-Schipper noteert dat, en meldt dat het kabinet aanvankelijk positief werd onthaald en zelfs “christelijk-sociaal” werd genoemd. Maar dit kan natuurlijk evengoed gezien worden als de gemene deler tussen CDA (christelijk) en PvdA (sociaal). Daar ligt het probleem: na drie jaar was vooral de invloed van de PvdA helder, terwijl de inbreng van de ChristenUnie volstrekt op de achtergrond bleef. Voor zover die inbreng wél aanwijsbaar was, betrof het punten die voor de kiezer niet van groot belang waren.
Op enkele punten kwam de ChristenUnie in de media negatief uit de verf. Bijvoorbeeld bij de discussie over weigerambtenaren: hun positie zou worden beschermd, maar de PvdA begon al vrijwel vanaf het begin te zagen aan de stoelpoten van het kabinet. De sociaaldemocraten hebben zich bewezen als een onbetrouwbare partner, die continu het kabinet destabiliseerde door gemaakte afspraken in twijfel te trekken. Waar ik me vooral aan ergerde was het gebrek aan “pit” waarmee de ChristenUnie hierop reageerde. Regelmatig heb ik de laatste vier jaar gedacht: ‘bijt nu eens van je af!’
Gekoppeld hieraan was er de negatieve publieke indruk die de drie bewindslieden maakten. Eimert van Middelkoop heeft binnen het GPV een geweldige staat van dienst, maar was geen goede minister van Defensie. Hij kon geen weerstand bieden tegen het haantjesgedrag van Maxime Verhagen en maakte vooral in zijn uitspraak over zijn eigen (niet volbrachte) dienstplicht de indruk van een filosofisch aangelegd, maar lichtelijk wereldvreemd persoon. Tineke Huizinga nam als staatssecretaris een onmogelijk dossier over van haar voorgangers (de OV-chipkaart). In haar aanpak leek ze weinig daadkrachtig en de politiek-analisten concludeerden: gewogen en te licht bevonden. Dat gold voor André Rouvoet absoluut niet: als politicus en bewindsman is hij capabel en verantwoordelijk gebleken. Zijn probleem was vooral dat hij zich een fopministerie toe-eigende en daar onvoldoende vorm aan wist te geven. De geschiedenis wijst uit dat dergelijke ministeries, gericht op de “kroonjuwelen” van een van de coalitiepartijen, zelden een succes zijn. Waarom de ChristenUnie toch voor die verleiding is gezwicht is mij tot op heden een raadsel. Voor zover Rouvoet iets gedaan kreeg, getuigde dit van een overheidsbetutteling (“schaamhaarpolitie”) die niet des ChristenUnies is.
Te aardig, te ver van de gewone man
Dat was nog maar mijn eerste punt. Mijn tweede is korter: de ChristenUnie wil te graag aardig gevonden worden door het grote publiek. Ik merk steeds vaker dat als het gaat om onderscheidende punten die “niet lekker” liggen bij de massa, de partij zich buitengewoon ongemakkelijk voelt. Dat bleek het duidelijkst toen de partij het onderwerp homoseksualiteit zelf agendeerde tijdens de campagne. André Rouvoet verklaarde dat homo’s die een relatie aangaan vermoedelijk niet op de kandidatenlijst van de ChristenUnie konden komen. Dat was volstrekt juist, maar ging in tegen het rapport van de commissie-Cnossen uit 2008, dat de kool en de geit spaarde. Of het nu gaat om abortus, discriminatie of homoseksualiteit: de uitingen vanuit de partij getuigen van een groot ongemak. Dat komt deels door interne tegenstellingen, maar het komt ook door de dominerende wil van de ChristenUnie om mee te doen in de “normale wereld”. De ethiek van de ChristenUnie wordt daardoor als een loden last ervaren: die drukt de partij telkens terug in het isolement waaruit ze zich wil bevrijden. De ChristenUnie heeft immers nog zo veel meer te bieden! En dat klopt natuurlijk.
Tot slot heeft de ChristenUnie zich naar mijn mening teveel tegen de PVV afgezet. Illustratief is de verontwaardiging die gisteren ontstond over de kritiek van CDA-mastodont Elco Brinkman op Egbert Schuurman. Het was maar één zinnetje: Schuurman had in augustus gezegd dat de CU-senaatsfractie geen voorstellen van Geert Wilders zou steunen. Brinkman vond dit terecht een zeer onverstandige uitspraak. Principieel gezien zijn D66 en de PVV vanuit de ChristenUnie bezien “even erg”. Het verschil tussen die twee partijen is gradueel: Wilders is extremer dan Pechtold. Dat werd goed verwoord in een stuk dat diezelfde Schuurman met Gert-Jan Segers schreef.
Hiermee samenhangend moet vastgesteld worden dat de ChristenUnie teveel is blijven hangen in abstracties die “de gewone man” weinig zeggen. Als Wilders moslims het recht op eigen gebedshuizen en scholen wil ontzeggen, is het CU-antwoord vooral een beroep op de vrijheid van godsdienst. Dat is onvolledig. In Voorwaarden voor vrede benoemt Gert-Jan Segers uitstekend welke problemen er bestaan rondom de politieke en maatschappelijke uitwerking van de islam. Ik heb daarvan weinig tot niets teruggezien in de campagne. Godsdienstvrijheid is belangrijk, maar een pleidooi hiervoor sluit niet aan bij de zorg die mensen ervaren over de invloed van moslims op hun dagelijkse leven. De tegenspraak tussen André Rouvoet in zijn interview op Nu.nl (CU moet linkse christenen aan zich binden) en het vrijwel gelijktijdig verschenen rapport-Schipper (CU is te links geworden en moet terug naar het midden) spreekt wat dat betreft boekdelen over de kloof die is ontstaan tussen partijtop en achterban.
Hetzelfde geldt voor een incident eerder dit jaar in katholieke kring. Een homoseksuele prins carnaval kreeg voorafgaand aan de mis te horen dat hij niet ter communie kon gaan. De reactie vanuit homoseksuele bewegingen en linkse partijen was buitensporig: men riep op om katholieke erediensten te ontregelen. Hier speelt voor mij als katholiek een stuk vrees: mag de katholieke kerk nog wel zichzelf zijn in dit land? Mag ik straks mijn geloof nog wel vrij beleven? Een angst die veel moslims met mij zullen delen, vermoed ik. Ik voelde me bij deze “hostierel” heel goed vertegenwoordigd door SGP-er Kees van der Staaij, die Kamervragen stelde. Hij deed dit, namens een partij met een sterk antipaapse traditie, uit eigen initiatief. Zo voer je goed campagne, dacht ik na afloop. Rouvoet reageerde pas toen hem op televisie naar zijn mening over deze kwestie werd gevraagd. Wat volgde was een staatkundig correct, maar ook wollig geformuleerd antwoord. Ik vrees dat dit tekenend is voor de campagne van de ChristenUnie.
Ik wil dus een paar punten toevoegen aan het rapport van de commissie-Schipper. Ten eerste speelde de kabinetsdeelname volgens mij een veel grotere rol in de beeldvorming dan het rapport suggereert. De ChristenUnie was te weinig zichtbaar en de bewindslieden laten na afloop vooral een negatieve indruk achter. Vaak als ik dit zeg klinken er verontwaardigde reacties: we hebben toch dit en dat bereikt?! Er zal ongetwijfeld een en ander zijn bereikt, maar dat is niet blijven hangen bij de kiezer, en dat is wat telt. Ten tweede moet de ChristenUnie weer impopulair durven zijn. Het christelijk denken heeft, getuige Caritas in veritate van paus Benedictus XVI, een sociaal bewogen kant maar ook een ethisch conservatieve kant. Die twee zijn prima verenigbaar, maar de ChristenUnie lijkt schroom te hebben om dat helder naar voren te brengen. Tot slot is de partij te abstract en wollig geworden. Er is niets mis mee om je standpunten zo te verwoorden dat ze goed aansluiten bij wat er bij de achterban leeft. Vier jaar lang heeft de partij uit gevoel van verantwoordelijkheid de rem erop gehad. Het is hoog tijd om die remmen weer los te gooien.
Interessante bijdrage, maar ik ben het op veel punten niet helemaal met je analyse eens.
Belangrijkste punt: Je maakt een onderscheid in je hele artikel, dat me wat ergert: beeldvorming en inhoud. Op het gebied van beeldvorming hebben we inderdaad wat te leren, maar altijd gedienstig aan de inhoud lijkt me. Je prijst bijvoorbeeld de SGP voor haar campagne-achtige optreden in de Tweede Kamer. Mij stoort het juist dat de SGP haar inhoudelijke traditie op dat punt soms lijkt te verkwanselen. CU, blijf jezelf dus!
Dan verschillen onze ervaringen.
Ik heb inderdaad in mijn stuk vooral gelet op de beeldvorming. Het gaat immers om een analyse van de verkiezingsuitslag. Kiezers laten zich vooral leiden door beeldvorming, niet door inhoud. Een verkiezingsprogramma wordt hooguit door een klein groepje gelezen. Tv-debatten en reacties op actuele gebeurtenissen zeggen veel meer. Er hoeft helemaal geen tegenstrijd te bestaan tussen inhoud en beeldvorming: de beeldvorming, je gedrag in de media, moet geijkt zijn op je inhoud. In dat kader kan ik me ook niet vinden in je opmerking over de SGP, want ik denk dat de uitingen van die partij in de campagne en in de media goed verbonden zijn aan inhoud en traditie van die partij. Ik denk dat de ChristenUnie zich té ver heeft willen houden van wat dan vaak negatief als “optreden voor de buhne” wordt omschreven. Wat SP en PVV vaak doen is spoeddebatjes aanvragen en kamervragen stellen om de kiezer te pleasen. Dat is niet goed. Maar vanuit je inhoud in klare taal iets zeggen om de achterban te laten weten dat je betrokken bent bij zijn dagelijkse zorgen en problemen, daar is niks mis mee. En dat doet de SGP m.i. beter dan de ChristenUnie.
Dit stuk van Remco is me uit het hart gegrepen. Ook heb ik nav de alinea hierover het interview van André Rouvoet op nu.nl nog eens in zijn geheel teruggelezen, en wat hij daar zegt bevreemdt mij zeer.
Rouvoet ziet blijkbaar in de “sociale” (PvdA) en “groene” (GroenLinks) linkse christenen een belangrijk deel van zijn electoraat, en stelt daarnaast vast dat de CU “nauwelijks” kiezers heeft verloren aan de PVV. De cijfers geven hem ongelijk: het rapport-Schipper laat zien dat de uitstroom naar GroenLinks 8% is en naar PVV 6%. Dat is dus helemaal niet zo’n groot verschil.
Wat ik dus niet begrijp, en al helemaal niet na het lezen van het rapport-Schipper, is dat Rouvoet juist de groene en sociale christenen wil terugwinnen (die “horen bij ons”), en zich blijkbaar minder gelegen wil laten liggen aan het ‘cultureel-conservatieve’ deel van de achterban, dat nu juist (naast de niet-stemmers) het grootste deel van de uitstroom heeft veroorzaakt.
Het klinkt wat paradoxaal dat je om medisch-ethische redenen overstapt naar het CDA, maar voor veel kiezers die ik ken (mijzelf incluis) waren er bij de afgelopen Kamerverkiezingen maar twee reële opties: Paars-plus of over rechts. Veel christenen die de culturele en ethische waarden van de CU delen (mijzelf incluis) hebben daarom -om de VVD aan de juiste kant te houden- op het CDA gestemd, of zelfs op de PVV. De rechtse partijen (inclusief SGP) vertegenwoordigen 36,5% van de totale uitstroom aan CU-kiezers.
Ik begrijp dus niet hoe het kan dat er zo’n duidelijk rapport ligt, en dat Rouvoet in zijn interview de nadruk precies de andere kant op legt. Ik ben in elk geval erg blij met het stuk van Remco, en ik zal de komende tijd met belangstelling blijven volgen hoe de partij omgaat met het rapport-Schipper en hoe niet alleen de ‘groene’ en ‘sociale’, maar ook de ‘cultureel-conservatieve’ christenen weer een plek gaan krijgen bij de CU.
@Alex: Vraag is of Rouvoet het rapport al kende toen hij het interview gaf. Zo niet, dan laten zijn uitspraken vooral zien dat hij zijn achterban niet goed (meer) inschat. Maar als hij het rapport wél kende, dan weet ik nog even niet wat ik daaruit moet concluderen.
@Remco van Mulligen: Teveel focus op de beeldvorming zou juist het effect op principiële standpunten hebben dat jij zo verfoeit, vandaar dat ik daar op aansla.
Maar ik meen uit je reactie te verstaan dat je beeldvorming en inhoud in de goede volgorde hebt staan. En dan hebben we inderdaad te leren hoe we vanuit inhoud vertalen naar beeldvorming zonder inhoud te verliezen.
Sterk artikel, met name de slotopmerkingen: remmen los! Ga maar staan met je mening, maak een helder verhaal! Samenvatten, framen, etcetera. Gewoon de hele bende in lijn brengen.
Goede analyse.
@Remco,
Inderdaad…
Ik denk wel eens (ben me direct bewust dat je dat als tv-kijker slecht kunt beoordelen, maar toch, de indruk is er) dat Rouvoets persoonlijke aversie tegen de PVV zo groot is, dat genuanceerde islamkritiek à la Segers bij hem geen ingang heeft. Kan me er ook wel iets bij voorstellen: als je elke dag te maken hebt met zulke hufterige collegae die zelfs op de bankjes roffelen als er mensen worden uitgezet.
Maar toch kan ik me niet aan de indruk onttrekken dat de Kamerfractie en de lijsttrekker zo allergisch zijn geworden voor de toon van Wilders dat ze de muziek ook niet meer kunnen aanhoren, en dat dit een reële risicovergelijking tussen rechts en Paars-plus in de weg heeft gestaan.
Ik heb hierover ook al eens geblogd nav het artikel van Segers en Schuurman: een risicotaxatie doe je niet alleen op ‘severity’ (‘hoe erg is het wanneer iets gebeurt’) maar ook op ‘likelihood’ (‘hoe groot is de kans dat iets gebeurt’). Dus als je dan kijkt naar de ernst van de programma’s van D66 en PVV versus de kans dat grote delen ervan ook echt gerealiseerd worden, zou je als ChristenUnie m.i. moeten concluderen dat je “veiliger woont in een stad die 2% kans maakt te worden getroffen door een aardbeving van kracht 8, dan in een stad die 70% kans maakt te worden getroffen door een beving van kracht 6.”
Veel christenen wiens natuurlijke politieke voorkeur bij de CU ligt, hebben die taxatie gemaakt en rechts verkozen boven Paars-plus. Ik heb het idee dat Rouvoets terechte aversie tegen Wilders het vallen van dat kwartje bemoeilijkt.
Scherpe analyse, die ik heel goed herken. Bij het folderen/ canvassen voor de C.U. dit jaar, was dít de kritiek die ik vaak hoorde. In het rapport van Schipper c.s. had dit wel wat meer accent kunnen krijgen. Dank! Zó worden we met elkaar alleen maar beter….
Hele goede analyse van Remco en het is mij alemaal uit het hart gegrepen, inclusief de aanvullingen van o.a. Alex.
@ Remco: Rouvoet kende in ieder geval de onderzoeksresultaten toen hij het interview gaf en waarschijnlijk ook het rapport in grote lijnen. Ik heb bij een ander artikel al gewezen op het feit dat bepaalde uitspraken van Rouvoet niet alleen een andere nadruk leggen, maar gewoon het tegenovergestelde zeggen van wat er in het rapport staat.
@Harmjan: onderscheid maken tussen beeldvorming en inhoud is ‘dodelijk’ voor een politieke partij en voor iedere organisatie trouwens. De beeldvorming bepaal je namelijk voor een groot gedeelte zelf. Als je ervoor kiest om als het over de Islam gaat structureel de vrijheid van godsdienst naar voren te schuiven en niet te praten over de problemen die wij als CU hebben met de Islam dan maak je binnen de inhoud hele bewuste keuzes die een direct effect hebben op de beeldvorming. Ik zou dus nog een stap verder willen gaan dan te stellen dat de beeldvorming het probleem is; het is de communicatie.
Burgers bepalen hun stem op basis van wat er op hen afkomt in de media. Je mag niet verwachten dat iedereen alle programma’s doorleest. Ik zou zelfs niet alle CU leden de kost willen geven die het programma niet hebben gelezen.
Er is werk aan de winkel, inderdaad!
Remco zegt dat de PvdA een onbetrouwbare partner is gebleken maar je kunt het ook anders opvatten: de PvdA is trouwer gebleven aan de eigen beginselen dan de CU. Het is voor niemand een verrassing dat de PvdA geen enkele liefde voelt voor de CU aangezien de CU zo ongeveer voor alles staat waar de PvdA op tegen is. Niet alleen D66 en de PVV zouden graag de vrijheid van godsdienst en onderwijs opheffen; ook de PvdA heeft dat nog altijd in zijn partijbeginselen staan.
De PvdA heeft, vanaf het begin, gekeken hoe ver men kon gaan. Het antwoord, zeker van de kant van de CU, was: heel ver. Slechts bij de discussie over de embryoselectie leek het erop dat de CU zijn poot stijf zou houden maar uiteindelijk capituleerde de CU aan de PvdA. Op zich logisch want als de CU vast zou hebben gehouden aan hun standpunten, zou het kabinet al veel eerder gevallen zijn. Daarna had de CU iedere kracht verloren want men had bewezen slechts een papieren tijger te zijn.
Met name je analyse over Eimert van Middelkoop is gekleurd, en dan ben ik vriendelijk. Wat jij een “niet-volbrachte dienstplicht” noemt, was in feite een legale vorm van dienstweigering. Maar dat was nog niet het ergste. Het ergste was de uitspraak van Van Middelkoop die volgde toen hij hiernaar gevraagd werd. Het was niets voor hem; hij zou er doodongelukkig van geworden zijn en hij had wel wat beters te doen. Vooral dat laatste, terwijl hij wel aan onze soldaten ging vragen hun leven op het spel te zetten. Hoewel ik het met vrijwel geen punten van de CU eens ben, vind ik het aanstellen van Van Middelkoop op Defensie nog steeds de grootste politieke miskleun in onze parlementaire democratie, en dan reken ik het kabinet Balkenende I mee.
Remco, jij stelt dat de CU “te graag aardig gevonden wil worden”. Nou, dat is dan mislukt want het merendeel van de Nederlandse burgers heeft helemaal niets met de conservatieve Christelijke splinterpartij. Bovendien doen de standpunten van de CU er op morele zaken er niet langer toe, zoals ik al eens eerder heb gezegd. De CU heeft de achterban en de mogelijkheden niet om de wet aan te laten passen of om eerdere besluiten terug te draaien. Als je vervolgens ook wilt regeren, zul je je moeten oriënteren en aanpassen aan de normale wereld.
Verder heeft ook de CU te maken met de wet. Het komt misschien heel vreemd op je over maar ook een politieke partij en gelovigen dienen zich aan de wet te houden. De uitspraken van André Rouvoet tegenover Paul Rosenmöller liggen inmiddels bij de Commissie Gelijke Behandeling. Na hun afwijzing zal de tocht naar het Europees Hof worden gemaakt waar men zich op dit moment al buigt over de situatie op een school in Emst in combinatie met de “enkele feit constructie”. Op basis van eerdere uitlatingen van het Europees Hof is de kans uitzonderlijk groot dat de CU voor de uitspraken van André Rouvoet op de vingers getikt zal worden. In een voorlopige uitspraak heeft het Europees Hof de Nederlandse overheid al gesommeerd de “enkele feit constructie” te schrappen en de AWGB zo aan te passen dat er geen enkele vorm van discriminatie door religieuze instellingen meer mogelijk is. Politieke partijen vallen daar ook onder.
Verder denk ik niet dat Rouvoet “te wollig en abstract” is geweest in zijn houding t.o.v. de Islam. Ik denk dat hij precies gezegd heeft wat hij bedoelde. Dat de Islam dezelfde rechten heeft op basis van dezelfde wetten als het Christendom. Dat De CU en André Rouvoet dat graag anders zouden zien maar dat dat niet mogelijk is. Dat de rechten van moslims gewaarborgd dienen te blijven omdat anders het speciaal onderwijs op Christelijke grondslag ook de dupe zal zijn. En dat moest hij wel wat wollig verkopen, wilde hij door Wilders in de diverse debatten niet met de grond gelijk gemaakt worden.
De CU kan de remmen wel los willen gooien maar de CU heeft zelf meegewerkt aan het uit handen geven van de controle over die remmen aan Brussel. De “enkele feit constructie” zou niet zo onder vuur zijn te komen te liggen als het Verdrag van Lissabon niet geratificeerd zou zijn. Daarmee is een uitspraak van het Europees Hof ineens bindend geworden en het Europees Hof is niet bepaald op handen van conservatief Christelijk. De CU heeft de remmen gewoon te laat losgegooid.
Waardevolle aanvullingen, Remco, en mooi onder woorden gebracht!
@Harmjan: Dan zijn we het zo goed als eens. Beeldvorming ligt in het verlengde van inhoud en staat er niet tegenover. Zodra de beeldvorming de inhoud gaat bepalen, heb je dat volgens mij zelf gedaan. Dat zal de CU niet zo snel overkomen, maar sluit niet uit dat er veel aandacht naar de beeldvorming kan gaan. Iets overtuigder mag wel: de CU won in 2006 zes zetels door voluit voor de sociale agenda te gaan, maar de andere helft (het morele conservatisme) iets minder in de spotlight te zetten. Als je beide met flair naar voren brengt, ben je m.i. het beste bezig. En dat garandeert ook dat je altijd rond de 5 zetels blijft steken, maar dat vind ik dan niet zo erg.
@Alex: Sterk punt met dat severity versus likelihood. Ik moet zeggen dat ik er nog niet op die manier naar had gekeken, omdat ik wat principiëlig ben aangelegd. Maar eigenlijk heb je gewoon gelijk.
@Rolf: Of Rouvoet het wist… het interview was van 21 december, het rapport van 22 december. Als ik voor de CU een rapport maak, zou ik het denk ik een of meerdere dagen voor de officiële presentatie aan de partijtop geven. Dus ja, het is helemaal niet zo gek om te veronderstellen dat Rouvoet het rapport kende toen hij het interview gaf. Dan zijn er m.i. twee opties: (1) Rouvoet heeft het rapport niet gelezen of is niet zo goed in statistiek; (2) hij heeft ongeacht het rapport nog even snel zijn linksige agenda naar voren willen brengen. Vul gerust aan als ik verklaringen mis.
Je tweede punt, naar Harmjan, steun ik volledig. Beeldvorming, pr, imago e.d. worden teveel als tegenpool van inhoud neergezet terwijl ze in elkaars verlengde liggen. Ik zit bij de CU vanwege de inhoud. Ik ben katholiek vanwege de inhoud. Maar op organisatorisch niveau hebben beide “organisaties” de neiging om de beeldvorming te verwaarlozen.
@Marcel Benard: @Dianne: @MarkvanH: @Bert:
Het is een beetje mijn stijl om ietwat kritisch te schrijven, juist over de zaken die mij dierbaar zijn en de ChristenUnie hoort daarbij. Het is goed om te zien dat die achterliggende intentie voor velen duidelijk is.
Allen hartelijk dank voor de veren in mijn kont.
Interessant dat mensen die het anders op dit forum vaak zo oneens zijn, op dit punt blijkbaar weinig verschil van mening hebben. Ik hoop dat dit de partij aan het denken zet.
Vanochtend las ik een opinieartikel in het ND van Edward van der Kaaij, predikant uit Nijkerk. Indrukwekkend. Dat zou zo als bijlage bij het rapport kunnen.
@Rolf: Wij zijn het wel vaker eens toch?
Wat het interview betreft: het is boeiend, maar ik zou niet weten waarom de mening van een of andere dominee over de PVV en de islam als aanhangsel bij een CU-evaluatie moet.
@ Remco:
Interviews die op een bepaalde datum in de media verschijnen, zijn vaak al ver daarvoor afgenomen. Als het gaat om actuele zaken natuurlijk niet maar zeker in het geval van een achtergrondverhaal zoals in dit geval het interview van André Rouvoet zo goed als altijd.
Het kan dus best zijn dat de inhoud van het rapport ten tijde van het interview niet bekend waren maar ten tijde van het verschijnen van het interview wel.
Bijzonder aardig is ook de ingezonden brief van A. Vente uit Reeuwijk in het ND van vadaag. Vente is een belangrijke spreekbuis van de conservatieve vleugel van de ChristenUnie.
Volgens Vente is Rouvoet onduidelijk geweest over de positie van homoseksuelen in de partij. Omdat de CU homoseksuelen niet ondubbelzinnig weert, zou de partij op 9 juni 2010 een zetel hebben verloren. De CU moet volgens Vewnte weer zuiver worden, vrijgemaakt van alle roze smetten.
@Edward: Dat wist ik niet. Dan moeten we Rouvoet het voordeel van de twijfel geven. Gelukkig doe ik dat ook in mijn stuk.
@Ewout: Ik vond Rouvoet juist best helder: homo’s met een relatie kunnen de partij niet vertegenwoordigen. Logisch, als je als partij én tegen ongehuwd samenwonen én tegen het homohuwelijk bent. Kan je even citeren wat Vente nu precies heeft gezegd? Ik heb ergens een vermoeden dat hij zijn woorden anders heeft gekozen dan jij.
@Remco: Omdat het een inzicht geeft in de emoties en afwegingen van een groep christenen die de CU volledig uit het oog heeft verloren, beuwst en/of onbewust. Verlies van kiezers is belangrijk om te analyseren, maar dat is niet altijd hetzelfde als het onvermogen om kiezers te winnen. En dat laatste hoort ook in een evaluatie thuis. Dat is nu niet onderzocht. Er is niet gevraagd aan christelijke kiezers die noch de vorige keer, noch deze keer op de CU gestemd hebben waarom ze dat niet doen.
@Rolf: Gelukkig is het hier al enkele malen gezegd. De CU heeft een kant-en-klaar standpunt mbt de politiek-maatschappelijke uitwerkingen die het islamitisch geloof soms heeft. Met dank aan vooral Gert-Jan Segers. Dat standpunt is mij op punten véél te PVV, maar als je door het te uiten deze kiezers meer vertrouwen in de CU geeft moet je dat doen. Ik blijf toch wel.
@Remco,
Dat Segers / het WI een visie op de islam heeft geformuleerd, is toch niet hetzelfde als dat de CU er een standpunt over heeft ingenomen? Mijn moeite is juist dat de goede geluiden die ik wel terugvind in het beginselprogramma en in WI-publicaties zo moeilijk vindbaar zijn in de publieke uitingen van sommige Kamerleden en in het verkiezingsprogramma. Dat laatste zou ik zien als “standpunten”.
@Alex: In het verkiezingsprogramma is meer invloed van Segers merkbaar dan je hier suggereert. Dat viel mij op, omdat ik hier zelf anders over denk. De stukken over integratie e.d. neigen best naar een flink rechtse visie, met een vleug nationalisme.
@Remco van Mulligen: Blijft de vraag van Alex: “hoe komt het dat al die goede en duidelijke inhoud niet terug te vinden is in de publieke uitingen van onze volksvertegenwoordigers?” En daarmee zijn we weer terug aan het begin van deze discussie: de relatie tussen beeldvorming, communicatie en inhoud. Voor mij is het inmiddels wel duidelijk; er worden keuzes gemaakt in de communicatie die vaak maar een deel van de inhoud dekken en soms zelfs niet in overeenstemming zijn met de inhoud. Met als gevolg een beeldvorming waar veel kiezers moeite mee hebben.
Mee eens. De manier waarop de CU een persbericht schreef over een ledenpoll laatst (over hoe men vond dat de CU zich tegenover het nieuwe kabinet moest opstellen) is daarvan een prima illustratie. Ik reageerde op één ding: Alex schreef dat de visie van Segers o.a. niet in het verkiezingsprogramma is doorgedrongen. Dat klopt m.i. niet. Wel heeft hij gelijk dat je er erg weinig van terugziet in publieke uitingen van parlementariërs.
@Alex, Remco
), maar wel een verschil in de bewoording en de wijze van het aan de man brengen ervan. Daarbij begint de één inderdaad met het benadrukken van godsdienstvrijheid, terwijl de ander begint met de erkenning van ingrijpende problemen. Dat is een verschil.
Het klopt dat er meer van de Voorwaarden voor Vrede-visie in het verkiezingsprogramma terecht is gekomen dan je denkt, Alex. Er is ook nauwelijks een inhoudelijk meningsverschil hierover (behalve met Remco dan
@Gert-Jan,
Dank dat je ook even reageert. Maakt duidelijk dat ik twee dingen op één hoop heb gegooid die blijkbaar voor verwarring zorgen.
1) Visie mbt islam. Die herken ik inderdaad voldoende in het verkiezingsprogramma, maar niet in de uitingen van m.n. de lijsttrekker. Dat is m.i. meer dan waar je mee “begint”: Slob had in het debat met Wilders geen enkel weerwoord behalve “vrijheid van godsdienst” – hij maakte wel duidelijk dat de CU theologisch moeite heeft met de islam (maar, zoals eerder aangegeven, dat is politiek niet zo relevant), maar wilde niet toegeven dat ook de CU problemen ziet tussen islam en rechtsstaat. Ook niet als tweede punt na te hebben ingestoken op vrijheid van godsdienst. Idem met voorbeeld Rouvoet dat ik aanhaalde (Koranverbranding Florida): dat hij wel reageerde op een obscuur 50-persoons kerkje en niet op het daarop volgende geweld in de islamitische wereld, vond ik tekenend. En als laatste: het toppunt vond ik het artikel van Schuurman waarin hij waarschuwde voor geweld als de PVV aan de macht zou komen. Dat vond ik een ronduit gevaarlijk stuk. Hij maakte namelijk niet duidelijk wie dat geweld zou gaan gebruiken (PVV-aanhangers of zijn tegenstanders). Daarmee kan hij dus twee dingen hebben gezegd: ofwel hij beschuldigt impliciet de PVV van het voorbereiden van geweld, ofwel hij is bang dat Wilders’ tegenstanders zullen overgaan tot geweld maar maakt niet die tegenstanders maar Wilders zelf hiervoor verantwoordelijk. Voor mij vallen dit artikel en de tweet van Rouvoet in dezelfde categorie: wanneer de islam op een mening reageert met geweld (hoe onnozel die mening ook is), wordt niet het geweld van de islam bekritiseerd, maar degene die de mening heeft geuit.
In die zin vind ik dat de CU-volksvertegenwoordigers het verkeerde geluid hebben laten horen, ondanks de goede dingen die in het verkiezingsprogramma staan.
2) Visie mbt onderscheiden verantwoordelijkheden binnen de samenleving. Hierover ging mijn punt dat het beginselprogramma (dat sterk leunt op versterking van de sociale verbanden) niet erg goed is doorgesijpeld naar het verkiezingsprogramma (waarin toch vooral op veel terreinen wordt gepleit voor meer overheid – bevat in elk geval geen concrete gevallen waar de CU bepleit iets úit de invloedssfeer van de overheid te halen).
Maw op het eerste onderwerp ging mijn kritiek niet over het verkiezingsprogramma maar over de vertaling daarvan in publieke uitingen, op het tweede onderwerp over het verkiezingsprogramma zelf. Was dus zeker niet mijn bedoeling de goede dingen die wèl in het verkiezingsprogramma staan, te bagatelliseren.
@Alex
Wordt vervolgd!
Dank voor je reactie. Ik snap je kritiek en tav het tweede, volgens mij zijn we druk doende om dat element sterker te onderstrepen. Bij het WI beginnen we een project ‘christelijk-sociaal 2.0′ dat onderzoek gaat doen naar de rollenverdeling overheid-markt-samenleving en oa nagaat hoe vooral die samenleving versterkt kan worden. En dat moet weer doorklinken in het volgende verkiezingsprogramma
Mijn Joop-artikel staat nu ook in Trouw: http://www.trouw.nl/nieuws/politiek/article3363568.ece/Linkse_christenen_hebben_bij_ChristenUnie_niks_te_zoeken_.html
@Ewout: En met dezelfde pertinente onwaarheden. Misschien moet je als historicus eens kijken naar de christelijke linkse partijen die ons land heeft gekend en vertellen hoe het daarmee is afgelopen. Christelijke linkse kiezers zijn nooit trouw aan een partij en stappen heel gemakkelijk over.
g9SWcq , [url=http://nynoawrdvgxn.com/]nynoawrdvgxn[/url], [link=http://qgmkgktgogmd.com/]qgmkgktgogmd[/link], http://bvoiwwphmpfe.com/
lBKXOr , [url=http://yvunaxacwlcr.com/]yvunaxacwlcr[/url], [link=http://elefgqemigfu.com/]elefgqemigfu[/link], http://ceqmwdlmajcx.com/