Afgelopen zaterdag werd ik opgeschrikt door een artikel in het Nederlands Dagblad waarin Nico Schipper en Gert-Jan Segers terugblikken op het verlies bij de Provinciale Statenverkiezingen en op het profiel van de ChristenUnie. In dit artikel wordt scherp een blik op de toekomst zichtbaar die sinds het verschijnen van het evaluatierapport van de commissie-Schipper breder klinkt binnen de ChristenUnie. Namelijk deze: we moeten vooral onze diepste overtuiging doen uitkomen, onze passie laten blijken, ons kloppend hart laten klinken, en als we dat eenmaal aan het doen zijn dan doet het er eigenlijk een stuk minder toe welke standpunten we er eigenlijk op na houden. Dit vind ik een redeneertrant die schadelijk is voor de toekomst van een politieke partij, ook voor de toekomst van een overtuigd christelijke partij als de ChristenUnie.
Laat ik dit illustreren met een citaat van Gert-Jan Segers: “onze achterban denkt heel divers over thema’s als duurzaamheid en sociaal-economische vraagstukken. Sommigen willen het linkser, anderen rechtser. Daarom moeten we niet zozeer met onze concrete resultaten de boer opgaan, maar laten zien dat we een christelijke politiek bedrijven vanuit een kloppend hart. Alleen zo kunnen we voor verbinding zorgen in de breedte van onze achterban”. Als dit nu een citaat zou zijn geweest van bijvoorbeeld de synodevoorzitter van de Protestantse Kerk dan zou er niets mis mee zijn geweest. Een politieke partij is alleen geen kerk. Een politieke partij wordt gekenmerkt door een bepaalde en scherpe aanpak juist als het gaat om duurzaamheid, en juist als het gaat om sociaal-economische vraagstukken.
Die bepaalde aanpak van deze vraagstukken zal bepaalde christenen aantrekken, en andere christenen juist afstoten. Dit is jammer omdat ook ik graag zou willen dat alle christenen op de ChristenUnie stemmen, maar het is onvermijdelijk. De verbinding moet niet gelegd worden in de christelijke overtuiging, maar in het politieke profiel op basis van die overtuiging! Een goede uitleg van het profiel versterkt de verbinding tussen het profiel en de achterliggende overtuiging, maar er zullen altijd mensen blijven die deze verbinding niet mee kunnen maken.
En juist hier schiet de bepleite aanpak tekort. De ChristenUnie moet weer heldere, scherpe en vooral onderscheidende standpunten hebben. Niet alleen onderscheidend ten opzichte van D66 en GroenLinks, maar ook ten opzichte van CDA en PVV. Dat trekt niet alleen kiezers aan, maar dat past ook bij een overtuigd christelijke politieke partij. Tenslotte staan rechtse ideologieën even ver van christelijke politiek af als linkse ideologieën. Op het ene vraagstuk zal de profilering rechts mogen, op het andere vraagstuk links.
Laten we in gedachten weer eens teruggaan naar november 2006, de verkiezingen waarbij de ChristenUnie haar hoogtepunt bereiken. De winst van de partij werd bereikt door een scherp profiel waar het ging om sociaal beleid, duurzaamheid, jeugd-, gezins- en onderwijsbeleid. Een charismatische en aansprekende vertolking van die standpunten door de lijsttrekker speelde een belangrijke rol. (De winst werd bijvoorbeeld mede bereikt doordat het verkiezingsprogramma van de ChristenUnie het meest groen werd genoemd, het beste was voor OV-reizigers, en het meest concreet om drankverslaving onder jongeren tegen te gaan.)
En wat nog te weinig naar voren is gekomen: de ChristenUnie heeft tijdens de deelname aan het kabinet Balkenende-IV op veel beleidsterreinen concrete resultaten geboekt. Dat is niet iets om te bagatelliseren, maar om te laten klinken en om dankbaar voor te zijn. Het is onvermijdelijk dat je tijdens zo’n regeerperiode iets minder uitgesproken kunt zijn, maar dat wil niet zeggen dat herstel voor vertrouwen in de toekomst beperkt dient te blijven tot meer gepassioneerde en meer uitgesproken politici. Ook de degelijkheid en profilering op basis van de inhoud verdienen aandacht.
Goed stuk! Een nuchter en welkom tegenwicht tegen alle zweverige en bijna mystieke praat over kloppende harten waarmee leidende figuren binnen de ChristenUnie moeilijk verzoenbare tegenstellingen trachten te verzoenen. Je kunt inhoudelijke verschillen van opvatting echter niet wegpoetsen door de vorm van de boodschap of de inspiratiebron centraal te stellen. Bij een vlucht in mooie maar vage woorden is niemand gebaat, CU-politici noch CU-kiezers.
Goed stuk en helemaal mee eens. De explicitering van je politieke keuzes vanuit je (christelijke) beginselen, daar gaat het om. En het feit dat dit juist op sociaal-economisch terrein steeds niet gebeurt, zorgt voor veel ontevredenheid.
Het gaat er niet om wèlke keuze je maakt, het gaat erom dat je de keuzes die je maakt verantwoordt vanuit je beginselprogramma. De oorverdovende stilte die je ontmoet op deze website als je op een artikel reageert met een vraag naar de relatie tussen de beginselen en het sociaal-economische programma (“Leg uit beginsel X leidt tot keuze Y, of verklaar keuze Y in relatie tot beginselen X en Z”), lijkt me daarvan een aardige indicatie.
Het gaat niet om de achterliggende motivatie (wie is er tegen de brandweer?), maar om het duidelijk kunnen verantwoorden waarom je de keuzes maakt die je maakt. Om politieke profilering, niet om PR.
Goed artikel, alleen de titel is vreselijk slecht gekozen en staat ook niet in verhouding tot het stuk. Of misschien toch wel? De vage conclusies na het rapport Schipper zijn mij als actief CU lid ook een doorn in het oog; alsof je als politieke partij geen politieke standpunten hoeft in te nemen als je maar vanuit passie en met een kloppend hart politiek bedrijft. Als je daar nuchter over nadenkt is het eigenlijk klinkklare onzin.
Toch is het einde van het interview in het ND wel sterk als Segers zegt dat we moeten stoppen met het beschouwen van de PVV als de grote en enige vijand omdat de kloof met D66 veel dieper is.
Tot mijn spijt vind ik dan wel dat je artikel hier ook weer blijft steken in vaagheid, als je zegt dat “rechtse ideologieën even ver van christelijke politiek afstaan als linkse ideologieën. Op het ene vraagstuk zal de profilering rechts mogen, op het andere vraagstuk links.”
Dan is mijn reactie; kom dan nu alsjeblieft met concrete voorbeelden. Waarop onderscheiden wij ons van rechts en links. Wat zijn de standpunten waarop we ‘links’ zijn of juist ‘rechts’. Die discussie moet gevoerd worden. De voorbeelden die je noemt zijn, hoe belangrijk ook, kleine thema’s.
Ook als je zegt dat de CU niet links en niet rechts of juist soms links en soms rechts blijft dat vaag. De kiezer wil weten waar je staat. Laten we dan gewoon duidelijk zeggen dat we in het midden staan. Dan kun je dingen ook concreet maken. Bijvoorbeeld dat we op onderdelen als de economie en de visie op de overheid waar de CU nu objectief gemeten links is, een stukje naar rechts moeten, anders kom je nooit in het midden uit op die onderdelen.
Dat geldt ook voor duurzaamheid. Duurzaamheid is al lang niet meer het ‘alleenrecht’ van links. De manier waarop je duurzaamheid wil bereiken kan wel links of rechts zijn. Dezelfde redenering kun je volgens voor het opkomen voor de zwakken in de samenleving. Ook dat gebeurt niet alleen bij links, de manier waarop je de zwakken steunt kan wel ingedeeld worden in links en rechts. De kern bij al die vraagstukken is: “Hoe positief ben je over de rol van de overheid?” In de CU is de laatste jaren een stroming ontstaan die de overheid teveel invloed wil geven, en dat is samen met de slechte economische visie de voornaamste oorzaak dat wij als links worden beschouwd. En dat is overigens terecht.
De titel boven je artikel, bepaalde uitspraken over duurzaamheid en sociaal-economische vraagstukken lijken toch te wijzen in de richting van een pleidooi voor een duidelijke voortzetting van het beleid van de afgelopen jaren dat ik in de paragraaf hierboven beschrijf. Klopt die indruk?
@Alex: “Om politieke profilering, niet om PR”. Deze uitspraak, hoe sympathiek ook, is absoluut onwaar. Ik heb er ook grote moeite mee dat deze twee dingen altijd tegenover elkaar worden gezet. Hoe bereik je potentiele kiezers? Via de media, niet in zaaltjes in het land waar 38 mensen zitten. En hoe bereik je de media? Met PR. Serieuze PR is een heldere afspiegeling van je politieke profiel. De keuzes die de CU de afgelopen paar jaar gemaakt heeft in de externe comunicatie zijn a) een afspiegeling van het politieke profiel en b) de oorzaak dat veel mensen de CU als links ervaren.
Het ondertekenen van het linkse manifest vlak voor de verkiezingen is zo’n voorbeeld. Op een enkeling na is dat door heel weinig mensen op inhoud beoordeeld en dat mag je de kiezers ook niet kwalijk nemen. Die mensen ontvingen maar één boodschap: “wij zijn links”. Dat is PR waar de partij zélf voor gekozen heeft.
In de titel had inderdaad beter het woord ‘achterban’ kunnen worden opgenomen in plaats van ‘Biblebelt’. Ik heb inmiddels een mail naar de redactie gestuurd met de vraag dit aan te passen.
Ik heb vooral een algemene lijn willen neerzetten, en niet concrete onderwerpen als links of rechts willen benoemen. Dat is eerder en beter gedaan, bijvoorbeeld door Geert Jan Spijker (http://opunie.nl/opinie/christenunie-in-identiteitscrisis/) of Harm Jan Vedder (http://opunie.nl/opinie/hoe-weinig-overheid-kan-de-samenleving-aan/).
Leuk stuk en zeer zinnig commentaar van Rolf, waar ik me gewoon bij kan aansluiten.
Interessant om te zien hoe woorden bij je kunnen weglopen en een eigen leven kunnen gaan leiden. Laat ik ze snel weer naar me toe halen.
Wat ik heb gezegd is dat de uitdaging van de ChristenUnie is om concreet beleid te verbinden met waarden en met onze diepste drijfveer: navolging van Christus. Losse standpunten zullen altijd ook elders te verkrijgen zijn. Wat de ChristenUnie uniek maakt is de combinatie van standpunten (pro-life, pro-samenleving, duurzaamheid, pro-gezin etc) en de verbinding met de waarden en een christelijke overtuiging. Dan kunnen hier en daar accenten worden gelegd waar sommige CU’ers niet erg gelukkig mee zijn, maar dan is er op een dieper niveau een verbinding en onderling vertrouwen die een diepere band schept.
@Gert-Jan Segers: Daar kan ik het zeker mee eens zijn. Datzelfde uitgangspunt schept mijns inziens ook een band met partijen die vanuit dezelfde diepste drijfveer hun politieke keuzes maken, hoewel die keuzes soms anders zijn dan die van de ChristenUnie. Met andere woorden; een respectvolle samenwerking met CDA en SGP.
@Rolf Mee eens. Respectvol van mening verschillen is een kunst, maar ik doe m’n best die te beheersen.
Als het gaat om die diepste drijfveren herken ik dat bij individuele CDA’ers zeker. Maar CDA zelf heeft zich niet georganiseerd als partij waarin iedereen op de Schrift aanspreekbaar is. Bij de SGP is dat wel het geval. Dat maakt wel verschil.
leuk stuk. toch denk ik dat de christenunie er niet met een post-coalitie-dipje vanaf komt. de christenunie heeft op twee fronten verlies geleden. het verlies in de tradionele christenuniebolwerken laat m.i. zien dat een deel van de achterban behoudender is dan het partijkader. deze achterban maakt een ruk naar rechts, net zoals de samenleving als geheel nu doormaakt. de focus is daarbij vooral op het eigen kleine wereldje.
de christenunie heeft ook verloren in de steden. dit tekent m.i. dat er geen blijvende binding is ontstaan met de nieuwe groepen die in 2006 werden aangeboord.
meer fundamenteel denk ik dat het goed is om ons te bezinnen op de toekomst en ons samenlevingsideaal. de tijd van de grote verhalen is voorbij, maar tegelijk laat de tijdgeest zo duidelijk zien hoe leeg onze toekomstagenda is. hebben we nog wel een droom, een ideaal, of moeten we concluderen dat Nederland zo ongeveer ‘af’ is?
Navolging van Christus is mijns inziens niet de kern van christelijke politiek. Maar misschien is er ergens een goed artikel dat mij van het tegendeel kan overtuigen.
Ik verwonder mij altijd over de woorden links, rechts, behoudend en progressief, waarbinnen wij geacht worden ons al of niet, afhankelijk van het clubje waartoe we behoren, te bewegen.
Citaat: ‘deze achterban maakt een ruk naar rechts, net zoals de samenleving als geheel nu doormaakt.’
De vraag is dan voor mij: waarom doen ze dat?
We weten allemaal het antwoord: als het geld op is, gaat een wijs mens niet door met ‘feesten.’
Als de CU zich met links mee wil profileren, welke om hun kiezers te binden, de problemen niet echt erkennen, noem ik dat foutlinks.
Als we met onze auto links richting de sloot gaan, draait iedereen het stuur naar rechts, enz.
De Bijbel leert ons helder wat goed en fout is; dat is goed naar de politiek te vertalen. Laten we dat ook benoemen! Maar ‘al te goed is buurmans gek’ leerden we. Daarom moeten we grenzen aangeven waar aardig zijn niet meer goed is. Die grenzen zijn met redenen, argumenten aan te wijzen. Durf dat uit te spreken CU!
Op alle waardevolle verworvenheden moeten we zuinig zijn; behoudend zijn dus. Alle domme dingen van vroeger moeten we beter gaan doen; daarin progressief zijn dus. Het is toch lijp om principieel behoudend te zijn of principieel progressief, omdat het nou eenmaal onze gekozen kleur zou zijn?
[ik weet mij een uitgesproken milieufreak te zijn, maar waar ik heb geleerd dat de mens geen graad aan de opwarming van de aarde kan veranderen, haak ik af van de klimaathype. (helaas trekt de belastingdienst zich dáár weer niets van aan en pakt mij toch wel).
Ik walg van de modewereld, omdat die de verspilling dient, maar als er ooit bloemetjesbroeken in de mode komen, trek ik er geheid een aan, want die saaie calvinistische kleren welke ik nu draag heb ik nooit mooi gevonden. Soewarten hadden dat al eerder begrepen. (een vlinderhoed heb ik al wel van m’n kleindochter gekregen; durf er niks van te zeggen hoor!) enz., enz.]
Kan de ChristenUnie de hele achterban tevreden stellen? De wijzen en eerlijken onder hen wel, vind ik. Als ze het maar netjes uitleggen waaróm ze wát kiezen. Ook ik ben van mening dat we daarin wel eens betere tijden hebben beleefd. Maar die betere tijden kunnen toch terug gehaald worden door onze snelle reclamekretologen in te wisselen voor bekwame uitleggers? [mensen en zeker Christenen welke in het Licht wandelen, zijn immers minder dom dan de reclameboeren voor waar houden?]
De PVV is ook links noch rechts.
Je hebt ‘oud links’ (SP en PvdA) en de ‘arbeidshervormend’ links: GroenLinks en D66, o pardon; die laatste willen zelf niet links genoemd worden.
Veel bloggers die ik ken noemen zich links conservatief.
Bij anderen is het hoge woord er allang uit: ik stem gewoon VVD – iets dat ze zich 25 jaar geleden niet hadden kunnen voorstellen. De VVD, dat was het Absolute Kwaad.
Hoewel zelf echt wel rechts (conservatief), zou ik niet heel veel moeite mee hebben als de ChristenUnie in een aantal opzichten links bleef.
Laten we voor de lange termijn echter echt gaan werken aan het negeren van de begrippen lynx en rechtsch, hoe lastig dat misschien ook is.
De partij moet vooral duidelijk worden. Wat betreft met name op vier punten: we zijn helder anti-islam / tegen een waterhoofdstaat / voor law & order en tegen ‘gepamper’ en misbruik van voorzieningen / we zijn pro-life. Inderdaad, een tamelijk conservatieve agenda. Maar die hoef je niet per se rechts te noemen.
Geloof bindt en kiest niet.
Daarom is een Christelijke grondslag voor een politieke partij een nutteloze grondslag. Een politieke partij moet staan voor ideologische waarden zoals liberalisme, socialisme, communisme etc.
Je kunt als Christen allemaal zijn, dus is geloof geen toevoeging aan politiek.
Symboolpolitiek als zondagsluiting daargelaten levert geloof weinig op. Kenmerkend is dat op basis van 1 bijbel er 3 partijen zijn in de kamer die het vaker oneens dan eens zijn met elkaar over talloze onderwerpen die niet te maken hebben met geloof, gezin en abortus.
Het is alleen maar lachwekkend om te zien hoe het CDA verdeeld is, de CU verdeeld is en ze toch hard roepen dat er zoveel is wat de partij bindt. Ik zie het niet.
By-the-way: de houdbaarheidsdatum van Rouvoet is ook verlopen. Tijd voor een nieuw geluid. Hij mocht groeien op de populariteit van de CU door het referendum Europeese Grondwet en heeft dat maximaal uitgebuit, maar nu is er aardig de sleet in die man getrokken. Zijn manier van politiek bedrijven slaat niet langer meer aan. Balkenende en Bos zijn verdwenen, dat is ook niet voor niets. Rouvoet past goed in dit rijtje.
Laten we vooral eerlijk zijn over de ontstaansgeschiedenis van de ChristenUnie. Ontevreden conservatieve ARP’ers (ook CHU’ers?) sloten zich, ergens in de jaren zestig of zeventig, aan bij Nederlands Gereformeerden die geen lid van het GPV mochten worden. Die exotische combinatie levert tot op de dag van vandaag een intrigerend spanningsveld op.
De onmiskenbaar conservatieve elementen binnen de RPF werden vervolgens pragmatisch ingezet (mijn reconstructie) bij het verleiden van de Verburgh vleugel van het GPV.
Om Clement le Corbeau te parafraseren: ik heb niet heel veel moeite met conservatieve accenten, mits ze pragmatisch worden ingezet.
De ChristenUnie is inmiddels realiteit. De vanzelfsprekende vraag die daarom bij mij opkomt is: Welk specifiek, meetbaar, haalbaar, realiseerbaar doel stelt de ChristenUnie zich in deze volledig nieuwe situatie? Een vervolgvraag kan zijn of en hoe conservatieve accenten daarbij een rol kunnen spelen.
@Clement le Corbeau: Als je de indeling gebruikt van Andre Krouwel met twee assen; links-rechts en progressief-conservatief, dan past jouw verhaal daar uitstekend in. Links-rechts wordt vooral gebruikt voor financieel-economische onderwerpen en de manier waarop je naar de overheid kijkt en progressief-conservatief voor de ‘zachtere’ onderwerpen zoals ethiek, etc.
@Rolf,
“@Alex: “Om politieke profilering, niet om PR”. Deze uitspraak, hoe sympathiek ook, is absoluut onwaar. Ik heb er ook grote moeite mee dat deze twee dingen altijd tegenover elkaar worden gezet.”
Geloof dat ik niet zo gelukkig heb geformuleerd wat ik bedoelde. Ik bedoelde dat het ‘linksige’ stempel vaak wordt weggebagatelliseerd als een ‘imagoprobleem’, terwijl het m.i. een inhoudelijk probleem is – volgens mij zijn we het daar wel over eens: het gaat om de concrete vertaling van je politieke uitgangspunten naar een programma, en een transparante onderbouwing van de keuzes die je daarbij maakt.
Dat daarnáást PR ook belangrijk is (zie het Links Manifest) ben ik helemaal met je eens, maar wat ik bedoelde te zeggen was dat het linksige imago niet slechts een PR-probleem is maar vooral een inhoudelijk probleem.
Daarmee wil ik overigens niet zeggen dat het inhoudelijk fout is om ‘linkse keuzes’ te maken – mijn moeite is dat op sociaal-economisch vlak de keuzes niet worden verantwoord vanuit een beginselvisie, maar gewoon lijken te zijn ‘ontstaan’. Zelfs al zou de CU uit overtuiging sociaal-economische keuzes maken waar ik het mee oneens ben, dan zijn er nog genoeg andere onderwerpen die me naar de partij trekken. Mijn moeite is juist dat de sociaal-economische keuzes eerder impliciet of ad hoc lijken te worden gemaakt in plaats van uit overtuiging en vanuit een visie.
Wat ik in elk geval heel hoopgevend vind aan het stuk van Schippers en Segers, is dat wordt herkend dat niet rechts-conservatief maar libertijns onze grootste tegenpool is. Probeer je maar eens voor te stellen wat er was gebeurd met het luchtballonnetje van Jeanine Hennis wanneer de VVD niet in een kabinet had gezeten met CDA en PVV, maar met PvdA, D66 en GL. Ik blijf het zeggen: Paars-plus is een ‘clear and present danger’ voor de balans tussen de grondrechten in dit land.
De PVV is weliswaar een partij met discriminatoire standpunten, maar die vormen geen enkel gevaar voor de grondrechten, omdat de abjecte standpunten uit hun programma door CDA en VVD eenvoudig worden genegeerd. Het kabinetsbeleid dat nu wordt gevoerd op gebied van immigratie is weliswaar te hard naar mijn smaak, maar discrimineert niemand en leidt ook nergens tot ongelijke rechten voor bepaalde (etnische of religieuze) groepen. Dat zou onder Paars-plus beslist anders zijn.
Maar wat de partij zich nog onvoldoende lijkt te realiseren, is dat de weerzin in de achterban tegen een uitdijende overheid niet alleen gaat over controle en invloed, maar ook over financiën. Dan gaat het over duurzaam financieel beleid (waarin de juiste zaken worden beloond resp belast) maar ook over het leggen van de allerhoogste prioriteit bij het aflossen van de staatsschuld. De overheid heeft mijn gezin met 3 kinderen namelijk opgescheept met 125.000 euro (!!) aan ongedekt krediet (25.000 euro per Nederlander). Daarmee is de overheid een vele malen grotere overcrediteur dan Dirk Scheringa ooit is geweest. Die balans is compleet zoek in hoe de CU negatief spreekt over “de markt” en die “markt” wil voorzien van meer controle vanuit de overheid. Ook dat is politieke positionering èn PR.
@Alex: Helemaal mee eens! Mijn oproep is dan ook; laat via je eigen lokale kiesvereniging je stem horen op het congres!
Kleine stapjes…ben nog steeds newbie dus zal eerst eens netjes kennismaken bij lokale kiesvereniging voor ik ze van vanalles ga proberen te overtuigen