Het zijn boeiende en tegelijkertijd zorgwekkende tijden voor een politicoloog en student International Relations and Diplomacy met een specialisatie in het Midden-Oosten. Niet in het minst omdat ik mij zorgen maak over de situatie van de Kopten in Egypte (mijn familie is immers Koptisch), maar ook vanwege de politieke instabiliteit van verschillende landen in de regio. De rellen van Tunesië hebben menig gefrustreerde Noord-Afrikaan en Arabier opgeschud. Verandering, revolutie, maar ook zware onderdrukking hangen in de lucht.

Allereerst over Egypte, daar houdt het geweld tegen Kopten aan. Begin vorige week schoot een Egyptische politieagent zes Kopten neer. Naar het schijnt zijn twee vrouwen overleden. De Egyptische autoriteiten waren er snel bij om te stellen dat het om een ‘eenling’ ging ‘die overspannen en schizofreen zou zijn’. Het is hetzelfde bekende verhaal. Een aanslag zou nooit gericht tegen christenen of Kopten. Omstanders meldden dat er alleen op vrouwen zonder hoofddoek werd geschoten en dat de agent ‘Allah al-Akbar’ (God is groter) riep. De waarheid zal wel nooit boven tafel komen.

15 januari kwam mij het nieuws ter oren dat er een explosie in het El-Syrian klooster in de oase Wadi Nurum was. Egyptische veiligheidsexperts meldden echter dat het om een brand ging en dat er geen explosie was. Nieuwsberichten sijpelen maar langzaam binnen en worden vaak niet bevestigd door Westerse persbureaus zoals ANP en Reuters. Blogs en anderesocial media, zijn vaak de enige beschikbare bronnen (met af en toe een toevoeging van de Arabische nieuwszender Al-Jazeera). Zo zou er op 5 januari voor de Kerstnachtdienst een bom zijn gevonden in een kerk Minya. Ook dat weet ik vanuit Koptische bronnen en is dus moeilijk te bevestigen. De NOS en andere Nederlandse media laten het hopeloos afweten. De NOS rapporteerde voor het eerst uitgebreid over de Kopten op dinsdag 11 januari, 10 dagen na de aanslag. Zoals gewoonlijk was er eerder geen correspondent ter plaatse. Nicole Fever moest waarschijnlijk vanuit Syrië of Jordanië worden ingevlogen. Sinds 1 januari is Egypte in het achtuurjournaal alleen af en toe kort nieuws geweest, waarbij wel gewonde politieagenten en boze Kopten werden getoond, maar geen echte beelden van de aanslag te zien waren. Ook de scope van de wat uitgebreidere reportage van 11 januari was treffend. ‘Moslims en christenen verenigen zich na aanslag.’ Het is het bekende verhaal dat de Egyptische overheid ons graag doet geloven. En ja, ook mij kwamen positieve berichten ter oren. Zo meldden een in Egypte woonachtige Nederlander dat er tijdens de Koptische Kerstnachtdienst door moslims kaarsen werden gebrand op de trappen van zijn kerk en vertelde een correspondent van het Reformatorisch Dagblad mij dat Mubarak zijn twee zonen naar de Kerstnachtdienst van de nieuwe Koptische kathedraal in Cairo had gestuurd. Natuurlijk trekt dat de media en zien we mooie beelden van moslims en christenen die allen pal voor één verenigd Egypte. Niet toevallig zijn het altijd de kerken vol Westerlingen en buitenlandse pers waar prominente moslims hun gezicht laten zien. Maar het idee dat er bij elke slachtoffer van de aanslag in Alexandrië rouwende moslims op bezoek komen (Uitgesproken EO, 5 januari) is helaas niet het hele verhaal.

Ja, natuurlijk zijn er heel veel moslims die in hun Koptische landgenoten mede-Egyptenaren zien en die niets liever willen dan vrede en broederschap. Ook ik heb in Egypte geweldig contact met taxichauffeurs, verkopers, bedienend personeel of baliemedewerkers. Al word ook ik net zo vaak getreiterd, slecht behandeld, gediscrimineerd of genegeerd. Er zijn taxichauffeurs die mij hun dochter noemen en er zijn taxichauffeurs die het cassettebandje met Koranrecitaties expres harder zetten of gewoon weigeren mij mee te nemen. Er is niet één waarheid en zeker niet de waarheid die de media ons doen geloven. De sfeer tijdens Kerstnacht was bij vele kerken ronduit grimmig en als één van mijn Koptische familieleden tijdens een aanslag om zou komen, weet ik niet in hoeverre er veel moslims rouwend op bezoek zullen komen. De buren misschien. Maar de meeste van de 90% Egyptische moslims, kent nauwelijks tot geen enkele Kopt.

Ergste van de belabberde, trage en uiterst gekleurde berichtgeving is nog wel dat het de Nederlandse overheid de kans geeft om niets te doen. Duitsland heeft onmiddellijk negen zwaar gewonde Kopten met een traumahelikopter meegenomen om in Duitsland te laten behandelen. Afgelopen dinsdag (11 januari) deed de Koptische Kerk Nederland tijdens een spoedbijeenkomst over de Koptische Kwestie (georganiseerd door Tweede-Kamerlid Joël Voordewind ChristenUnie) aan de aanwezige parlementariërs van CU, SGP, PVV en CDA eenzelfde verzoek. Op dit moment liggen er drie kinderen in de leeftijd van 4 tot 6 jaar nog op de intensive care die allen zwaargewond zijn en derde graad verbrandingen hebben. Ze zijn voor 80% verbrand en de Egyptische artsen stonden op het punt verschillende lichaamsdelen te amputeren (wellicht is dit op het moment van schrijven al gebeurd). Het Nederlandse brandwondencentrum in Beverwijk heeft wereldfaam bereikt vanwege haar extreme professionaliteit op dit gebied. Toch heeft Nederland niets van zich laten horen. De aanwezige parlementariërs stemden toe bij Minister van Buitenlandse Zaken Uri Rosenthal aan de bel te trekken, maar voor zover ik weet is dit niet gebeurd. En als het al wel gebeurd is, heeft het in ieder geval geen follow-up gekregen. En dat terwijl we hier spreken over mensenlevens, nee, kinderlevens die nog steeds in acuut levensgevaar zijn.Dan over de verdere regio – het Midden-Oosten en Noord-Afrika. Het religieuze geweld en extremisme breiden zich uit over de hele regio. De kerk in Irak (voor zoverre zij nog bestaat) heeft het zwaar, het aantal christenen in de Palestijnse gebieden daalt dramatisch, christenen in Libanon kijken steeds vaker naar Frankrijk en de VS en proberen zich te voegen bij hun familieleden aldaar en de kerken in Syrië stagneren ook. Steeds vaker vertellen Arabische christenen mij dat zij in het Midden-Oosten geen toekomst meer hebben. ‘We hebben het eeuwen volgehouden,’ zeggen ze dan. ‘Maar nu kunnen we niet meer. Onze toekomst wordt gekleurd door de islam, er is daar niets meer voor ons.’
Maar er is meer dan religieus geweld. De rellen en stille revolutie in Tunesië maken mening zittend leider in het Midden-Oosten en Noord-Afrika bloednerveus. De Libische leider en dictator Muhammar Khadaffi heeft plotseling allerlei toezeggingen gedaan en ook andere Arabische leiders laten zich nog vaker op de nationale televisiezenders zien. De hoest van het ene land leidt vaak tot bronchitis in het andere. Het is niet moeilijk om in te denken dat de Syriërs die al jaren onder het bewind van Al-Assad gebukt gaan, of Jordaniërs die leven onder een redelijk autoritair koningshuis ondertussen de kriebels beginnen te krijgen. De problemen zijn eigenlijk overal hetzelfde: gebrekkige persvrijheid, structurele ongelijkheid tussen man en vrouw, de actieve bestrijding van enige vorm van politiek of religieus activisme, enorme werkloosheid, seksuele frustratie omdat mannen geen geld hebben om een bruidsschat te betalen en dus niet kunnen trouwen, massawerkloosheid en hyperinflatie. Waar het niet dat de overheden het brood enorm subsidieerden dan kwam menig Egyptenaar, Tunesiër of Palestijn in grote problemen. Niet voor niets begint bijna elke rel in het Midden-Oosten en Noord-Afrika, om de prijs van het brood.

Ja, het zijn onrustige tijden en het Midden-Oosten en Noord-Afrika veranderen langzaam in één groot kruitvat. De mensen zijn boos en gefrustreerd, van Iran tot Marokko klinkt de schreeuw om verandering. Een terechte schreeuw, maar ook een enge. Want we weten allemaal wat democratie de Gazastrook heeft gebracht. Hamas in het zadel, de gematigde Fatah eruit. Organisaties als de Moslimbroederschap groeien overal en met recht, zij zijn vaak de enige die de armen nog van enige vorm van medische hulp en economische steun voorzien. Als de politiek faalt, blijft alleen God over. Maar dan wel één God. Het lijkt er niet op dat Mohammed en Jezus op dit moment naast elkaar kunnen bestaan. Wie weet wat dit voor de kerk in de Arabische wereld zal betekenen….