Wat bekt het aan de borreltafel lekker hè, dat de ChristenUnie ‘steeds linkser’ wordt? Zeker nu ‘links’ voor steeds meer mensen een scheldwoord geworden is. Veel mensen die een verklaring zoeken voor de mindere verkiezingsresultaten van de afgelopen drie jaar voor de ChristenUnie komen hierop uit (het stond onlangs nog in een ingezonden brief in het Nederlands Dagblad): ‘De ChristenUnie is de laatste jaren meer en meer naar links opgeschoven’. Maar: klopt het nu eigenlijk wel?
De ChristenUnie wordt al jaren vaak een linkse partij genoemd. Dat lijkt op het eerste gezicht niet zo verwonderlijk: ontegenzeggelijk zit de ChristenUnie links van het CDA, dat de naam heeft een middenpartij te zijn.
Maar: zo heel erg ‘midden’ is het CDA tegenwoordig echter niet meer, al jarenlang schurkt de partij tegen de VVD aan. Het CDA zit dus rechts van het midden. Aan de andere kant van het midden zit de PvdA. En de ChristenUnie is zeker niet zo links als de PvdA, daar kunnen we het denk ik wel over eens zijn. We kunnen concluderen dat de ChristenUnie zich in het politieke spectrum dus ergens ophoudt tussen PvdA en CDA. In het midden dus. Dat is (voor wat het waard is) doorgaans dan ook de positie van de ChristenUnie in het kieskompas: in het midden.
En dat is niet zo gek. De ChristenUnie heeft namelijk standpunten die meer met links worden geassocieerd (milieu, ontwikkelingssamenwerking, asielbeleid, sociale zekerheid, hypotheekrenteaftrek) en ook stellingnames die we meer van rechts verwachten (koningshuis, defensie, Israël, AOW-leeftijd, drugs). En dit is een tamelijk willekeurige selectie. Best evenwichtig toch?
Maar, bovenstaande kwestie is voor de discussie over de mindere resultaten bij de afgelopen vier verkiezingen minder relevant. Immers: als de partij altijd al ‘links’ zou zijn, kan dat niet de oorzaak zijn het verlies: met dat zogenaamd ‘linkse’ profiel werden namelijk prima resultaten geboekt in 2006 en 2007. Nee, zeggen critici, de ChristenUnie is steeds linkser aan het worden. Dáárom lopen de kiezers weg. Het gekke is dat mensen die deze stelling poneren, op veel instemmend geknik kunnen rekenen, zonder dat wordt uitgelegd waar die ‘steeds linksere koers’ uit blijkt. En daar ben ik nu juist zo benieuwd naar.
De eerlijkheid gebiedt te zeggen dat ik naar deze kwestie geen studie heb gedaan. Maar het lijkt me redelijk dat de bewijslast voor deze stelling bij de mensen ligt die ‘m op tafel gooien. Dus: laat maar thema’s zien waar de ChristenUnie de steven gewend heeft. Het is dan natuurlijk niet voldoende om te zeggen: ‘Ed Anker stelde voor om inkomensafhankelijke boetes in te voeren’. Bij mijn weten was dat namelijk de eerste keer dat de ChristenUnie zich daarover uitsprak, dus kan er niet gesproken worden van een koerswijziging.
Ik hoor graag argumenten van dit kaliber: in 2002 stond in het verkiezingsprogramma van de ChristenUnie over de hypotheekrenteaftrek: ‘Maximaal aftrekbaar worden de rentekosten voor een lening van 250.000 euro.’ In 2010 lezen we iets anders: ‘De hypotheekrente wordt aftrekbaar tot een woningschuld van maximaal 750.000 euro.’ Nu is er in de tussenliggende tijd wel sprake geweest van inflatie, maar die bedroeg geen driehonderd procent. Verrechtsing dus, op dit punt.
Maar, voor alle duidelijkheid: ik laat me graag overtuigen. Als uit de feiten blijkt dat er duidelijk sprake is van een koerswijziging linksom, is het voor de discussie over de staat van de ChristenUnie alleen maar goed als die waarheid boven tafel komt. Met goedkope borrelslogans neem ik echter geen genoegen.
Terechte vragen die Hugo hier stelt. Ik neem maar even de vrijheid te reageren aangezien ik op deze website regelmatig een ‘correctie naar rechts’ bepleit – hoewel ik mezelf niet rechts zou noemen, eerder iemand die de duurzaamheidsgedachte ook door wil trekken naar financieel-economisch terrein. Wie van korte, bondige reacties houdt, hij/zij skippe dit stuk…
Hugo heeft gelijk als hij zegt dat de koers t.o.v. 2006/2007 niet wezenlijk veranderd is, en dat er in dat opzicht niet echt sprake is van een koers-wijziging (kan in reactieform helaas niet cursiveren).
Alleen: bij de verkiezingen in 2010/2011 moest de CU die koers uitdragen in een totaal gewijzigd politiek landschap. Het was in 2010 duidelijk, gezien de gevolgen van de financiële crisis enerzijds en de enorme groei van de PVV anderzijds, dat er slechts twee reële opties waren qua kabinetsvorming: het huidige kabinet of Paars-plus. Net zo duidelijk was dat zowel CDA als VVD opteerden voor het eerste: het CDA omdat men anders helemaal door de PVV zou worden leeggegeten, en de VVD omdat men in tijden van crisis geen financieel-economische compromissen wilde sluiten met PvdA en GroenLinks.
Kortom -op de twee assen van Krouwel- de CU had een opponent op de as progressief-conservatief (Paars-plus) en een opponent op de as links-rechts (huidig kabinet).
Wat er is veranderd ten opzichte van 2006/2007, is dat de CU in haar campagnes in 2010/2011 vol heeft ingezet op die laatste as: het moet socialer, het moet eerlijker, de zwakken moeten worden ontzien, etcetera. Lees de laatste campagnemail van Rouvoet en Kuiper maar na die we een paar dagen voor de Statenverkiezingen 2011 kregen – daar stond niets in dat de PvdA niet ook had kunnen zeggen.
Bij de TK-verkiezingen 2010 wist de partij zich bovendien absoluut geen raad met de PVV. Waar Roel Kuiper in 2011 Machiel de Graaff een helder antwoord kon geven waar hem werd gevraagd naar de relatie staat-christendom-islam, liet Slob zich in 2010 door Wilders met dezelfde vraag op een ontluisterende manier met de mond vol tanden zetten.
Kortom de CU heeft zich in de campagne van 2010 (en in mindere mate ook in die van 2011) geprofileerd als een tegenstander van Rutte-1 op economisch gebied, en niet primair als een tegenstander van Paars-plus op het gebied van bescherming van de grondrechten. In plaats daarvan werd vaak met links èn progressief meegeprotesteerd tegen de toon van Wilders, in plaats van zelf, zoals Kuiper, Rouvoet, Voordewind en Segers dit jaar wèl deden, betere muziek te maken.
Dus de verkeerde vijand gekozen, en dat vooral gedaan op economische thema’s. En economische thema’s zijn primair wat een partij links of rechts maakt.
Geert-Jan Spijker citeerde vandaag ergens anders op deze website Jim Wallis’ uitspraak dat een begroting een moreel document is. En juist op dat punt profileert de CU zich vaak wel degelijk links. De CU geeft vaak morele kwalificaties aan het bezuinigen op ‘zwakken’. Maar een morele kwalificatie over een overheid die een collectieve schuld van 450 miljard opbouwt (25.000 euro per Nederlander, babies en bejaarden incluis), hoor je veel minder vaak. Dus waar de CU economie en moraal verbindt, duidt zij die morele verbinding vooral links. Meer geld lenen van je kinderen dan je ooit kunt terugbetalen is niet zo’n moreel probleem, zolang je het maar zoveel mogelijk aan de ‘zwakken’ distribueert. Het verkiezingsprogramma 2010 noemt zelfs ‘herverdeling van welvaart’ als expliciet doel van belastingheffing. Ongekend, en op geen enkele manier naar het Kernprogramma te herleiden.
En dan heb ik het niet over de ècht zwakken (mensen die niet kunnen werken), en ook niet over de oudere laagopgeleiden die zich niet meer kunnen bijscholen, maar wel over een hele generatie van jonge ‘underachievers’ die vanwege ons progressieve belastingstelsel met allerlei toeslagen geen enkele ambitie meer aan de dag legt, omdat een relatief laag loon door de overheid prima wordt gecompenseerd tot een comfortabel niveau, en die compensatie steeds meer verdwijnt naarmate je harder je best gaat doen. Dus waarom zou je? In een tijd waarin de bevolkingspiramide zich omdraait, worden de weinige ‘sterke schouders’ die we nog hebben fiscaal gestimuleerd tot onderpresteren. De Bijbel heeft daar een spreekwoord over, iets met een dorsende os en een muilband.
Het bestrijden van de financiële crisis heeft de CU ook vooral gedaan door het bepleiten van nóg meer gedragsregels voor banken en consumenten. De perverse prikkels in het belastingstelsel zèlf, waarop de verrotte leningproducten zijn gebaseerd, blijven onaangeroerd. Dat zijn uitgesproken linkse oplossingen: de overheid ‘corrigeert’ de markt of doet aan symbolische verontwaardiging over bonussen, en kijkt niet naar de achterliggende problemen – die zijn namelijk te vinden in de spiegel en dat is niet zo leuk. Luister maar eens naar financieel experts (op BNR bijvoorbeeld): de markt kijkt precies andersom – zij is doodsbang voor een tweede implosie van de economie doordat politici nog steeds boterzachte onderlinge afspraken maken bij het aanpakken van de schuldencrisis.
En, aansluitend bij Hugo’s verhaal, dat is inderdaad geen recente ontwikkeling in de CU. De CU heeft bij mijn weten altijd al een progressieve inkomstenbelasting bepleit in plaats van een vlak- of consumptietax. Maar tegenover dit argument van ‘het is geen recente ontwikkeling’ plaats ik wel twee dingen:
1) Zie hierboven: de koers is niet nieuw, het landschap wel, en daardoor is wel een “nieuwe” keuze gemaakt om vooral een economische tegenstander te kiezen en niet zozeer een culturele.
2) De discussie over de koers is óók niet nieuw; ik doe al sinds het ontstaan van de CU een poging om te begrijpen wat de relatie is tussen de uitgangspunten in het Kernprogramma en de concrete economische keuzes, die weliswaar tussen CDA en PvdA zitten maar vaak dichterbij de laatste. Ik zie simpelweg niet hoe A leidt tot B. Nu ben ik lange tijd kiezer geweest en geen lid, dus ik heb dat van een relatieve afstand gevolgd, maar van bijv. Rolf hoor ik hier regelmatig dat hij intern deze vraag ook nooit beantwoord heeft gekregen.
Dus mijn ‘rechtse’ antwoord op je vraag zou zijn: ik denk niet dat er echt een inhoudelijke economische koerswijziging is geweest, maar wel dat toen er gekozen moest worden tussen economische oppositie (dus een linkse profilering) en moreel-culturele oppositie (dus een conservatieve profilering), de partij voluit voor het eerste is gegaan. En daardoor leek de partij zowel economisch (ernst van de schuldencrisis) als cultureel (uitdaging van islam en PVV) de tijdgeest niet te verstaan.
Aan de geluiden die de laatste maanden uit de partij komen, leid ik af (wishful thinking?) dat dit kwartje wel lijkt te zijn gevallen. En uiteraard zegt men dat niet hardop, zoals Nico Schipper hier onlangs ook nog heeft betoogd dat het linkse imago toch vooral een PR-probleem was, maar wie een beetje de thema’s volgt die de CU de laatste tijd agendeert, ziet dat de correctie is ingezet. Je ‘framing’ zegt ook iets over je ‘content’, zeg maar.
En dan nu het korte antwoord op je vraag “CU steeds linkser geworden, toon dat eens aan?”. Antwoord: kijk maar, de partij is een correctie naar het midden aan het inzetten dus dat was blijkbaar nodig
Alex, mag ik je even corrigeren? Ik heb niet betoogd dat het linkse imago van de ChristenUnie vooral een public relationsprobleem is, maar heb gezegd dat het een positioneringsprobleem is. Dat is wezenlijk iets anders!
Naast de discussie over de al of niet gewijzigde koers van de CU, lijkt mij even belangrijk de ontwikkeling van het landschap van de kiezers. Dat krijgt wat weinig aandacht bij Scherff en Alex. Wat op 2 maart gebeurd is, is een echo van 9 juni vorig jaar. Kiezers stemmen meer en meer minder principieel en dat geldt ook voor de heterogene achterban van de CU. Kiezers stemmen meer en meer opportunistisch en/of strategisch en nemen de eventueel negatieve bijverschijnselen op de koop toe. Ik vind het zorgelijk dat ook bij een deel van de achterban van de CU zwevend gedrag wordt vertoond en niet of minder bovenal principieel wordt gestemd. Of is het zo dat onze principiele achterban gewoon niet groter is dan pakweg vier a vijf zetels in de Tweede Kamer en twee a drie in de Eerste Kamer?
@Nico Schipper,
Ik heb diverse pogingen gedaan te begrijpen wat jij bedoelde met “profiel” versus “positionering”. Ik begrijp de eerste vooral als een referentie naar de politieke inhoud, en de tweede meer naar zaken als imago, waaronder zowel ‘framing’ als ‘content’ vallen – gerelateerd aan maar niet beperkt tot PR dus.
Het kan zijn dat ik dat verkeerd begrijp, maar ik heb je in de discussie onder je eerdere artikel geprobeerd te vragen wat je hier dan wèl mee bedoelde, en na één redelijk ongeduldige reactie ben je gestopt met reageren.
Prima dat je me hier nogmaals komt melden dat ik het blijkbaar verkeerd begrijp, maar het zou nog meer helpen als je niet alleen een statement maakt (“Dat is wezenlijk iets anders!”), maar ook uitlegt wat dan het verschil is. Ik probeer je serieus te begrijpen, maar dat valt niet mee als je niet uitlegt wat je terminologie betekent. Misschien begrijp jij mijn gebruik van “PR” wel net zo verkeerd als ik jouw gebruik van “positionering”, dus ik zou zeggen leg op inhoud uit wat je bedoelt en dan zijn we het waarschijnlijk snel eens.
@ Hugo
Het begin van je artikel heeft mij er een dag lang van weerhouden om te reageren, maar ik doe het nu toch maar. Je eerste zin met termen als ‘borrelpraat’ zetten gelijk de toon en nodigen niet uit tot de inhoudelijke discussie die jij zegt te zoeken. Het lijkt alsof mensen die kritiek hebben op de koers van de partij mensen zijn die niet verder komen dan scheldwoorden en borrelpraat. Jammer is dat. Met name op dit forum is aangetoond dat kritiek heel inhoudelijk en serieus kan zijn.
Zo dat ben ik kwijt. Nu terug naar het onderwerp zelf.
Dat de partij door een deel van de achterban als (te) links wordt ervaren heeft een paar vrij simpele oorzaken.
Allereerst programmatisch.
Vergelijk nu eens heel objectief het kernprogramma met het voorlaatste en het laatste verkiezingsprogramma. Dan is er onmiskenbaar een linkse tendens waar te nemen.
De hypotheekrente die je noemt is juist een goed voorbeeld. De informatie die je geeft is niet correct. In het programma van 2006 staat 250.000 niet genoemd. Er staat alleen een maximum van 42% voor nieuwe gevallen. In het laatste programma begint het met 42% voor nieuwe gevallen, waarna vervolgens in een periode van 22 jaar de aftrek voor alle (ook bestaande) hypotheken wordt afgebouwd naar 30%. Daarnaast schrijft het programma ook de manier van aflossen voor. Het taalgebruik van deze paragraaf is ook veel scherper en linkser van toon dan in het programma van 2006. Geen verrechtsing dus zoals jij suggereert, maar een duidelijke en aantoonbare verlinksing.
Nog een paar nieuwe voorbeelden uit het programma:
In de overheids-CAO wordt de mogelijkheid opgenomen voor iedere ambtenaar om tenminste één dag per jaar vrijwilligerswerk te verrichten onder werktijd (werknemersvrijwilligerswerk).
Werkgevers moeten de eerste zes maanden van de WW gaan betalen.
Duurzame en sociale waarden waar mogelijk in de prijs van de producten verwerken.
De landbouwparagraaf van het programma van 2010 is onherkenbaar t.o.v. 2006 en steekt heel erg in op overheidsinmenging. De agrarische hoofdstructuur van 2006 is in 2010 helemaal verdwenen.
Het voert te ver om nog meer voorbeelden te gaan noemen. Wat ook tekenend is, is het ontbreken van een gedegen, onderscheidende economische visie. In de loop der jaren is de ChristenUnie onmiskenbaar steeds meer onder invloed gekomen van de stroming die positief is over de rol van de overheid bij het bereiken van allerlei doelstellingen en daarom de rol van de overheid groter wil maken. Dat uit zich in allerlei maatregelen die door critici ‘betutteling’ worden genoemd. Het partijprogramma stelt heel veel op zich mooie dingen voor, maar het handhaven en organiseren van al die voorstellen kan alleen met een grote overheid. En dat noem ik links. Dat is geen scheldwoord, maar een objectieve kwalificatie.
De tweede oorzaak is het politieke profiel.
In een campagne en in de politiek van alledag is het lastig, zo niet onmogelijk om het hele programma te communiceren. De politiek maakt dus keuzes; waar haken we op in, waarover gaan we vragen stellen, welke moties dienen wij in en vooral, waarmee zoeken wij de media op. Het profiel dat daardoor ontstaat is essentieel omdat lang niet iedereen het programma leest. De keuzes die met name het laatste jaar gemaakt zijn zaten vooral aan de linkse kant van het spectrum:
Zo was er op 9 juni 2010 op de ChristenUnie website te lezen: “ChristenUnie zal geen rechtse bezuinigingen accepteren.” Er werd voortdurend geflirt met GroenLinks, PvdA en zelfs D66, terwijl alles wat een beetje rechts was voortdurend werd aangevallen, met name het CDA.
Vlak voor de verkiezingen tekent Rouvoet een links manifest (op zo’n moment gaat het niet meer om de inhoud, het is naief om dat te denken) en vlak na de verkiezingen zegt Rouvoet in een interview dat de partij voor veel christelijke kiezers inderdaad waarschijnlijk te links is en in één adem noemt hij het klimaat ter rechterzijde van de partij “guur”.
Kortom; het is echt niet zo verwonderlijk dat een deel van de achterban de CU linkser vindt dan aan aantal jaren terug. Het is vanuit het programma aantoonbaar en wordt bevestigd door het zelf gekozen politieke profiel. En om alle twijfel weg te nemen wordt het ook ronduit bevestigd door onze partijleider.
Ik hoop Hugo dat je nu fair genoeg bent om toe te geven dat het hier niet gaat om goedkope borrelslogans.
Grappig is de conservatieve richtingenstrijd: link-rechts.
De politiek van tegenwoordig werkt helemaal niet meer in deze begrippen.
Het woord links staat tegenwoordig voor verdeeld. PvdA , SP, CU, Groen Links. Met een gedoogregering lukt het de opositie nog niet om een deuk in een pakje boter te slaan.
De CU is ook een verdeelde partij. Waarom verdeeld? Omdat het aantal zetels daalt. Dat is vreemd. Een politieke partij gaat toch om de idealen? Daar ben je toch bereid voor te sterven als het ware? Liever met 1 of geen zetel in de kamer, dan een consessie te doen aan je partijprogramma?
Maar de C zegt niks voor de koers en unie staat voor vereniging. In de naam zit al opgenomen dat het een het-kan-alle-kanten-opgaan-partij kan zijn. Door de ontkerkelijking in de westerse wereld zijn er andere waarden waar de politiek op drijft.
Christendemocratische partijen zijn gelijk aan Feyenoord: een prachtige historie!
@ Hugo
Je doet ook verschillende aannames die niet kloppen. Zo zeg je dat we gerust kunnen stellen dat de CU niet zo links is als de PvdA en dat in het kieskompas de CU ergens in het midden tussen PvdA en CDA uitkomt. Verder stel je dat in het kieskompas de CU in het midden uitkomt. Dat is absoluut niet waar. Zie de links naar de indeling hieronder. Op de links/rechts as van het kieskompas is de CU net zo links als de PvdA en staat de PVV in het midden. De CU is alleen op de conservatief/progressief as conservatiever dan de PvdA.
Deze indeling is uitermate geschikt voor een objectieve beoordeling van het politieke landschap en zet jouw verhaal ook op losse schroeven. D66 is de enige partij die op de links/rechts as redelijk in het midden zit.
Bron: http://nl.wikipedia.org/wiki/Bestand:Pol-landschap-2010.gif
Ik hoop dat je nog gaat reageren?
@Rolf Ongetwijfeld heeft de ChristenUnie hier en daar aanleiding gegeven voor het verwijt van linksigheid. Maar nog veel vaker is het ons door anderen aangepraat. Ik hoorde pas dat in 1998 Jack de Vries op een bijeenkomst van de RPF (waarin hij zijn kijk op de kleine christelijke partijen moest geven) vertelde dat vanuit het CDA de RPF (en dat zou later de CU worden) consequent als links zou worden afgeschilderd. Dat was een belofte en een dreigement. En het is vakkundig gebeurd.
Mbt onze laatste verkiezingsprogramma zie je volgens mij een belangrijke beweging ove het hoofd. Bij zorg en onderwijs heeft er een belangrijke verschuiving plaatsgevonden van collectieve regelingen naar onderlinge zorg en eigen verantwoordelijkheid. Tegenover bezuinigingen op collectieve zorg staat investeringen in het faciliteren van informele zorg. Bij onderwijs ging een streep door het woud aan doelsubsidies en is radicaal gekozen voor lumpsum. Niet erg links. Bij immigratie en integratie is ook een verschuiving te zien. Ruimhartig vor echte vluchtelingen, maar kritischer naar anderen die hier aankloppen (via huwelijksmigratie bijv.). En inburgering is aangemerkt als eigen verantwoordelijkheid ipv een gesubsidieerde optie. Links? Mwoah.
Laten we onszelf geen complex aanpraten. De ChristenUnie zal altijd een mengeling hebben van wat anderen linkse en rechtse standpunten noemen. Prima. En prima om daar het debat over te voeren. Maar als maar duidelijk is dat al die standpunten terug te voeren zijn tot diepere, bijbelse waarden. Want daarin klopt het hart van onze politiek. En dat is wat ons verbindt.
@Gert-Jan: Ik praat volgens mij niemand een complex aan en zeker onszelf niet. Als partij zitten we in een fase van evaluatie en het domste wat je dan kunt doen is kritiek naast je neerleggen met zo’n argument. Nog dommer is het om naar anderen te wijzen, alsof Jack de Vries nu de schuld is van ons linkse imago. Eerst waren het de media en nu Jack de Vries. Daar kan ik maar heel weinig mee. Onze partij heeft toch ook een communicatieafdeling?
Natuurlijk heeft de CU linkse en rechtse elementen in zich, maar de balans is nu doorgeslagen. Hugo daagde iedereen uit om met argumenten daarvoor te komen en dat heb ik gedaan. Ik heb er zelf ook helemaal geen probleem mee als de CU vast blijft houden aan bepaalde linkse politieke keuzes, het enige dat ik dan op termijn zal doen is mijn stem en lidmaatschap heroverwegen. Maar dat is geen drama en ik krijg er zeker geen complex van.
Het goede punt in je reactie is de opmerking dat onze politieke en programmatische keuzes terug te voeren moeten zijn tot diepere Bijbelse waarden. Ik daag het kader van de partij uit om dat meer te gaan doen. Dat zal namelijk ook de ruimte geven om vanuit het midden met andere christenen in de politiek samen te gaan werken. Dat zou in de komende tijd wel eens harder nodig kunnen zijn dan we nu vermoeden.
@Rolf Ik schrijf toch ook niet dat jij ons een complex aanpraat? Ik schreef in de wij-vorm, zoals je kunt lezen. Het gesprek over links en rechts wordt namelijk door meer mensen dan jou gevoerd. Mijn punt was een relativering. We moeten inderdaad kritisch naar onszelf kijken, we zijn er al een tijdje mee bezig, maar ik geef aan dat we ons in een politieke krachtenveld bevinden waarin anderen er ook baat bij hebben ons van een stickertje te voorzien dat de lading gewoon niet dekt.
En het verbinden van standpunten met bijbelse waarden is inderdaad de blijvende opdracht, niet alleen voor het kader maar voor de hele partij. Bij het WI doen we niet anders, maar de bijdrage van iedereen op zijn eigen plek draagt daar aan bij. We hebben elkaar inderdaad hard nodig!
@Gert-Jan: Zoals de CU er blijkbaar ook baat bij heeft andere partijen van een sticker te voorzien die de lading niet dekt. Dat schijnt er helaas bij te horen in de politiek. Als je overtuigt bent van je eigen koers, als je zorgvuldig zélf werkt aan je eigen imago met een goede communicatiestrategie en je hebt een trouwe achterban, dan hoef je je geen zorgen te maken om wat een ander van je zegt en dan heb je het ook niet nodig om zelf iets over een ander te zeggen.
Dat kritisch naar onszelf kijken mag wat mij betreft wel wat meer in de openheid, want als gewoon (bestuurs)lid merk ik daar nog maar weinig van.
@Rolf Mee eens! Uitgaan van het eigen verhaal. Maar daarbij verhoud je je natuurlijk wel tot andere partijen en krijg je altijd de vraag naar verschillen en overeenkomsten met andere partijen. Daar moet je zo inhoudelijk en rustig mogelijk op antwoorden.
Het gesprek vindt oa hier plaats, op opiniepagina’s, DenkWijzer, lokaal, bestuurderscongres, maar straks ook op het meicongres. Het LB komt met een stuk waarin het aangeeft hoe het met de aanbevelingen van de cie-Schipper omgaat.
@Rolf @Alex: Dat zijn doorwrochte betogen!
@Rolf: Ik vergeleek op het punt van de hypotheekrenteaftrek met het programma van 2002, niet van 2006. En in 2002 werd die 250.000 wél genoemd.
Dan dat vrijwilligerswerk: dat zou je inderdaad links kunnen noemen, maar zoals gezegd is het niet helemaal eerlijk op basis van zulke uitspraken te bepalen of de partij linksER wordt, omdat er eerder geen stelling over werd ingenomen.
Vervolgens de WW: de maatregel om de werkgevers de eerste maanden te laten betalen, staat tegenover een premieverlaging.
Het ontbreekt mij aan de tijd mij uitvoerig te verdiepen in de landbouwparagrafen. Ik zie inderdaad dat het begrip ‘agrarische hoofdstructuur’ is verdwenen. Er staat echter nog steeds in het programma dat boeren een belangrijke rol kunnen vervullen in het beheer van het landschap.
Met andere woorden: op basis van deze zaken ben ik nog niet overtuigd van een verlinksing, zeker omdat Gert-Jan enkele wezenlijke koerswijzigingen de andere kant op noemt. Daar ga jij overigens niet op in, ik lees bij jou alleen dat Gert-Jan iets zegt wat ‘het domste is wat je kunt doen’ en dat hij ook ‘nog dommere dingen’ zegt. De punten die het meest ‘ontopic’ zijn in zijn betoogje, laat je links liggen.
De ChristenUnie zit inderdaad niet precies op de kruising, daar heb je gelijk in. De ChristenUnie zit iets links van het midden. Maar het is niet waar dat de ChristenUnie zo links is als de PvdA. Kijk bijvoorbeeld maar eens naar hoe de PvdA spreekt over de verhoging van de AOW-leeftijd. Verder verzet de PvdA zich fel tegen marktwerking. En tenslotte zit de PvdA in debatten over immigratie en integratie ook meer naar links. Wel is het zo dat de ChristenUnie op sociaal-economische onderwerpen dichter bij de PvdA staat dan bij het CDA. Dat zet mijn verhaal niet op losse schroeven, omdat het niet de kern is. Ik vraag me af of de ChristenUnie werkelijk steeds linksER wordt. Nu zie ik aan jou wel dat jij je met die vraag serieus bezighoudt, dus zal ik jou ook niet zo snel van borrelpraat betichten.
@Gert-Jan: Mooi! Ik denk dat er ook wel wat kiesverenigingen zullen zijn die met voorstellen gaan komen. Het zou fijn zijn als er voldoende tijd en ruimte gegeven gaat worden voor die inhoudelijke discussie.
@Hugo Scherff: Gert-Jan reageerde inhoudelijk alleen op mijn programmatische argumenten. Uiteraard kun je daar andere programma-onderdelen tegenover zetten, maar het gaat om de totale balans. En die verschuift voor mij onmiskenbaar. Dat hangt uiteraard af van welke onderdelen je het meest belangrijk vindt en daarmee blijft het natuurlijk altijd in zekere zin subjectief. De financiering van de zorg en het onderwijs vind ik persoonlijk wat minder belangrijk dan wat er met dat geld gebeurt.
Het zinnetje uit de landbouwparagraaf dat jij aanhaalt zegt ook genoeg. Als de CU praat over boeren dan gaat het na twee woorden al direct over landschapsbeheer en duurzaamheid. Volgens mij is hun core business de voedselproductie (wordt niet eens genoemd in het programma) en daarmee proberen ze ook nog financieel het hoofd boven water te houden. Landschapsbeheer zit de boeren in de meeste gevallen gewoon in de genen. Je hoeft ze niet te wantrouwen. Uit de paragraaf over ondernemerschap blijkt ook niet echt een warme betrokkenheid bij ondernemers.
Gert-Jan gaat niet in op mijn tweede argument, dat van de politieke profilering of eigenlijk de profileringsdrang. Daar zit namelijk de angel van het probleem. Het programma biedt ondanks mijn bezwaren nog voldoende mogelijkheden om een evenwichtige christelijke politiek te voeren. Het is achter de vraag of onze politici dat ook zo zien.
Wat een uitstekend onderwerp en een prachtige reactie van Alex en Rob! Als politicoloog, docent maatschappijleer en maatschappijwetenschappen en als mede-auteur van een lesboek over politiek, zie ik veel herkenbare punten waarmee de CU inderdaad potentiele kiezers links lijkt te hebben ingehaald. Ik zal proberen mijn reactie kort te houden.
@bird: links-rechts achterhaald is achterhaald. Fukuyama stelde hetzelfde als jij, maar lees de onderzoeken van o.a. het Nationaal KiezersOnderzoek. Kiezers denken nu eenmaal in links en rechts, de media ook en bovendien zijn linkse of rechtse mensbeelden consistent. Iets wat niet helemaal past in het mensbeeld van christenen. Terecht schrijven Gert-Jan en Hugo dat de CU zowel linkse als rechtse standpunten heeft. Dat is in de (seculiere) politiek lastig, omdat je niet goed te positioneren bent. Daar ligt een oorzaak van het imago-probleem. Maar om dat aan te pakken, moet je wel eerst denken in linkse en rechtse mensbeelden! Helaas lijkt dat wel een taboe binnen de CU.
@bird: wat je goed ziet, is dat door de secularisering ‘andere waarden’ belangrijk worden gevonden. @Peter: uit diverse onderzoeken valt inderdaad te concluderen dat de ‘principiele achterban’ (@bird: diegenen met vaste waarden, idealen) uit slechts 4-5 zetels bestaat.
Nog even dat lastige Kieskompas: ik heb het voor twee projecten waar ik aan werk laatst nog geanalyseerd, maar het Kieskompas geeft een vertekend beeld. De ene keer gebruikt Andre Krouwel, de ontwerper, een bepaald rechts standpunt als een voorbeeld van ‘conservatief’; de andere keer is rechts wel ‘sociaal-economisch rechts’. Dus hecht niet te veel waarde er aan. Pas hebben ruim 200 leerlingen van mij zowel Kieskompas als Stemwijzer ingevuld en de laatste bleek beter te passen bij hun verwachtingen.
Het grootste probleem bij de CU is dus niet de positie op de links-rechts as, omdat deze lastige positionering een logisch gevolg is van de Bijbelse uitgangspunten (de genade en de wet , naastenliefde en rechtvaardigheid, links en rechts). Het grootste probleem is de framing. Ik heb een aantal jaar geleden Erik van Dijk gevraagd hoe ik de ideologie van de CU mocht noemen naar mijn leerlingen. Ik stelde o.a. de term ‘sociaal-conservatief’ voor. Dat nooit! aldus Erik. Het moest christelijk-sociaal zijn. Dat zegt, nu jaren achteraf, genoeg: de CU heeft zich getoond als een centrum-linkse partij en niet als een sociale en conservatieve partij.
En waar komen de kiezers op uit (zoals de leerlingen van christelijke scholen bij de scholierenverkiezingen)? Bij de PVV – een partij die zich conservatief profileert. Volgens sommigen is de PVV zelfs de houder van de christelijke natie. Tsja, we weten beter, maar hun framing heeft de CU en het CDA rechts ingehaald. Blijkbaar brengen zij over wat de CU niet kan. Een klein beter meer populisme en wat meer hameren op de rechtvaardigheid (handhaving) kan geen kwaad voor de CU.
Succes!
PS: Alex, mag ik jouw mailadres? Ik ben onder de indruk van je analyse! Mijn adres is vm@jfc.nl
Nog een uitsmijter:
mms://wmvideo.service.rug.nl/adamsappel/020223.wmv
“Een partij zonder ideologie val uit elkaar”.
Excuses voor de taalfoutjes. Hierbij nog een artikel uit het RD waarin het verschil tussen de linkse CU en de rechtse SGP goed wordt toegelicht.
http://www.refdag.nl/nieuws/politiek/cu_links_sgp_rechts_1_503199