In het rapport van de commissie-Schippers worden vele onderwerpen besproken. In het onderstaande ga ik in op wat de commissie schrijft over het profiel van de ChristenUnie. Ik doe een oproep om de term – waarvan de commissie terecht schrijft dat hij in campagnetijd niet begrepen wordt – in zijn geheel niet meer te gebruiken.
Nadat de commissie in haar rapport schrijft dat uit “kiezersonderzoek blijkt dat potentiële kiezers de ChristenUnie niet als enige partij associëren met de term christelijk-sociaal”, schrijft ze “Dat begrip is daarom eigenlijk niet te gebruiken in een campagne.” Een hele logische gevolgtrekking die de commissie doet. Een term die meer vragen oproept dan ze beantwoordt kan in campagnetijd beter achterwege worden gelaten. De commissie doet overigens geen specifieke aanbeveling in deze richting. De aanbeveling die wel volgt uit deze analyse is vijfde aanbeveling in paragraaf 3.7; “Het christelijk-sociale profiel van de ChristenUnie vraagt om voortdurende politieke actualisering en verbinding met concrete problemen in de samenleving. De partij is in staat bruggen te slaan naar kiezers en naar de samenleving.”
Een brug slaan naar de kiezers en naar de samenleving is één ding, maar als je als ChristenUnie de overkant kunt bereiken, maar je wordt niet verstaan, ben je geen stap opgeschoten. De term ‘christelijk-sociaal’ roept, behalve tijdens campagnetijd, ook daarbuiten vragen op: ‘Is christelijk niet per definitie sociaal?’; ‘Is de ChristenUnie een soort PvdCDA?’. Ja, het profiel van de ChristenUnie vraagt om voordurende politieke actualisering en verbinding met de concrete problemen in de samenleving. Het profiel van elke willekeurige partij vraagt daarom.
In dit stuk wil ik mij aansluiten bij de verschillende oproepen om te stoppen met het gebruik van de term ‘christelijk-sociaal’. Een term die in campagnetijd niet begrepen kan worden, zou je mijns inziens buiten de campagne ook niet moeten gebruiken. Daarbij maak ik een uitzondering voor wetenschappelijke publicaties. De term is de benaming van ons gedachtegoed, dat moet ze blijven. Als politici pleiten voor een verhoging van de ontwikkelingshulp, hoeven ze er niet meer bij te zeggen dat dit christelijk-sociaal is. Ook hoeft dit niet gezegd te worden bij het beschermen van de onderwijs- of godsdienstvrijheid. En een onderwerp als duurzaamheid past niet opeens beter bij de ChristenUnie met een sticker van christelijk-sociaal erop. De ChristenUnie bedrijft christelijke politiek. Noem het dan ook zo. Temeer omdat de commissie terecht schrijft dat “niet de inhoud maar de verpakking van het politieke profiel aandacht vraagt.”
Ik begrijp dat het WI het predicaat ‘christelijk-sociaal’ nog mag gebruiken. Da’s mooi, maar de rest van de partij zou dan wel afstand scheppen tot een lange, rijke traditie die als ‘christelijk-sociaal’ te boek staat (met Groen, Kuyper, Dooyeweerd als aartsvaders) en op de schouders staat van reuzen als Althusius en Augustinus. Dat zou verlies zijn.
Daar komt bij dat het predicaat ‘christelijk’ pretentieuzer is dan christelijk-sociaal. Dat laatste verwijst naar een traditie, dat eerste suggereert een rechtstreeks verband tussen de bijbel en de eigen standpunten.
Natuurlijk moet je ‘christelijk-sociaal’ niet te onpas gebruiken en mag het geen synoniem zijn voor ‘links van het midden’. En natuurlijk moet je het steeds goed blijven uitleggen (ruimte voor de samenleving en haar kringen, geen overheid als abbedil, geen onbeperkt primaat aan de markt) maar er helemaal afstand van nemen, spreekt mij niet erg aan. Zo, nu jij weer
Mee eens.
Ik bedoel dat ik het met Rinze eens ben. En @Gert-Jan: als het gaat om de traditie van Groen, Kuyper en Dooyeweerd, dan past “antirevolutionair” veel beter dan “christelijk-sociaal”, omdat AR volledig en ondubbelzinnig naar die traditie verwijst, terwijl “christelijk-sociaal” nog naar een heleboel andere dingen kan verwijzen. Overigens lijkt antirevolutionair mij te beperkt: in de ChristenUnie zit niet alleen antirevolutionair bloed, maar ook christelijk-historisch en nationaal-gereformeerd bloed. Zelfs, via enkele stromingen in de RPF, wat meer SGP-achtige invloed. AR is dus te beperkt. Christelijk-sociaal is te vaag. Maar dan weer: wat was er ook alweer mis met “christelijk”?
Even een citaat citeren:
“De partij is in staat bruggen te slaan naar kiezers en naar de samenleving.”
Blijkbaar niet. Als de CU in staat was geweest bruggen te slaan, zou de CU geen zetel hebben ingeleverd. Sterker, als de CU vasthoudt aan de manier waarop men de afgelopen jaren met de burger is omgegaan (“wij weten wel wat goed voor u is” houding) zal men alleen maar meer zetels in de toekomst in gaan leveren. De kloof tussen burger en politiek zal dan alleen maar groter worden en de daardoor ontstane problemen ook. De gemiddelde burger heeft er genoeg van om door politici als een klein kind behandeld te worden.
“De ChristenUnie bedrijft christelijke politiek. Noem het dan ook zo.”
Nu zal ik de CU niet bepaald misssen in het politieke landschap maar ik kan me niet voorstellen dat de partijtop van de CU zo suïcidaal is.
Laten we eerlijk zijn, de CU is gewoon een conservatief rechts Christelijk splinterpartijtje. Dat de CU mee mocht regeren had niets te maken met de inhoud van de partij en alles met het feit dat de CU precies het aantal zetels had wat Balkenende IV nodig had zonder dat er een sterke partij achter stond die het het CDA en de PvdA moeilijk kon maken. Tenzij er zich eenzelfde situatie voordoet, zal de CU geen zitting meer hebben in de regering.
Het merendeel van de Nederlandse burgers heeft niets met de CU en als de CU zijn Christelijke profiel nog wat meer gaat benadrukken, zullen meer en meer (jongen en progressieve) Christenen de partij de rug toekeren. Ik kan me dan ook niet voorstellen dat dat is wat de Commissie Schipper erover zegt.
@Remco
Christelijk-sociaal is een positievere benaming en idd breder dan anti-revolutionair. Bovendien verwijst het naar een mooie samenlevingsvisie waar ik me erg bij thuis voel. En ik voel ongemak als ik zou moeten zeggen dat de ChristenUnie ‘christelijke politiek’ bedrijft, daar sluipt al snel de suggestie in dat anderen minder christelijke politiek bedrijven.
@Edward
Ik zie dat jij gelukkig nog zoveel met de ChristenUnie hebt dat je hier nog eventjes je zegje komt doen. Ken jij trouwens een partij waar het merendeel van de Nederlandse burgers wel iets mee heeft?
@ Gert-Jan:
“dat eerste suggereert een rechtstreeks verband tussen de bijbel en de eigen standpunten.”
Dat hoeft de CU niet te suggereren. Dat is de meeste mensen wel bekend.
“Natuurlijk moet je ‘christelijk-sociaal’ niet te onpas gebruiken en mag het geen synoniem zijn voor ‘links van het midden’. ”
Niemand die zich ooit heeft verdiept in de diverse verkiezingsprogramma’s en partijstansspunten zal de CU ooit zien als “links van het midden”. Eerder als “rechts van het conservatisme”.
@ Remco van Mulligen:
“Antirevolutionair” zal nog meer vragen oproepen dan “Christelijk-sociaal”. Zodra deze term dan uitgelegd wordt, zal deze direct synoniem worden gesteld met “conservatief”, wat in Nederland de doodsteek voor je partij is.
En wat er mis is met “Christelijk” heb ik hier boven al uitgelegd.
@ Gert-Jan:
Nee, als we dat soort partijen hadden in Nederland, zouden we geen coalitieregeringen hebben.
Maar het moge duidelijk zijn dat het merendeel van de burgers meer heeft met partijen die rond het midden liggen (CDA, PvdA, VVD) of gematigd progressief zijn (D66, GroenLinks). Al deze partijen hebben meer zetels dan de CU, dus meer stemmen ontvangen en liggen dus beter bij de burger. Eigenlijk waren er bij de vorige verkiezingen slechts 3 partijen die nog slechter lagen bij de burger dan de CU: De PvdD, de SGP en Trots op Nederland.
En ik heb niets, maar dan ook niets, met de ChristenUnie behalve een heleboel onbegrip hoe een groep duidelijk intelligente mensen zo’n vreemde keuze kan maken. De voornaamste reden om hier regelmatig te zitten, is omdat je anders alleen maar berichtjes krijgt als die van Remco van Mulligen van 3.42 uur vanmiddag.
Ik ben het in meerdere opzichten eens met de dubbele gevoelens van Roel Kuiper bij de term “christelijk-sociaal” (http://opunie.nl/opinie/christelijk-sociaal-aan-onderhoudsbeurt-toe/).
Met name het idee dat je daarmee het blikveld lijkt te beperken tot de “sociale” kwesties, en dan ook nog eens gecombineerd met het gevaar dat Rinze beschrijft (de gemiddelde leek zal ‘christelijk’ associëren met CDA en ‘sociaal’ met PvdA, dus “christelijk-sociaal” klinkt als “christelijk links”).
Aan de andere kant verwijst de term wel naar een belangrijke traditie, die teruggaat via o.a. Kuyper naar Augustinus, en die in de tijd dat zij zich ontwikkelde “christelijk-sociaal” werd genoemd. Alleen: dat was toen, en nu is nu. Als wij nu een traditie willen voortzetten zoals die van de ‘soevereine kringen’, dan is dat een conservatief standpunt. Daarom voel ik ook wel veel voor de suggestie van Bast Hengstmengel om de term “christelijk-conservatief” te gebruiken. Sowieso klinkt dat woord me wat beter in de oren, maar da’s persoonlijke smaak
Nadeel van het woord “conservatief” is wel weer dat het ook doet denken aan “gisteren”. De spruitjeslucht van die term is een nadeel, de Spruytjeslucht een voordeel, zullen we maar zeggen.
Christelijk-sociaal is eigenlijk wel een heel mooie term als aanduiding van een traditie, als je maar goed uitlegt dat het óók impliceert dat sociaal zijn niet persé een overheidstaak is maar ook een “christelijke” taak. Vandaar het verbindingsstreepje.
@Edward: Je kunt bij een interne evaluatie van de SP ook wel een VVD-er gaan vragen om uit te leggen wat er mis is met de term “socialistisch”, en die VVD-er zal ongetwijfeld uitleggen dat de grootste fout van socialisme is, dat het geen liberalisme is, maar daar heeft bij de SP niemand wat aan. Kortom, hoewel het je ongetwijfeld bevredigt je voorspelbare antichristelijke verhaal voor de 1000e keer af te draaien, moet ik je teleurstellen: met de boodschap “de CU moet gewoon alles overboord gooien en mijn schreeuwerige simplistische secularisme omarmen” gaat de ChristenUnie intern weinig opschieten.
@Gert-Jan: die schroom kan ik me voorstellen. Het helpt echter niets om er dan maar “sociaal” aan toe te voegen. Tenminste, dat hebben de laatste 10-15 jaar mijns inziens bewezen. De socialistische partij noemt zich ook gewoon socialistisch. Daar heeft niemand moeite mee. Niemand spreekt hen aan op een of andere pretentie, dat zij dus het “ultieme” socialisme verkondigen daar (doen ze ook niet, trouwens). Het geeft aan waar de inspiratie ligt. Het verwijt dat wij wel fftjes namens God kunnen spreken, zullen we altijd krijgen. Of we onze politiek nu christelijk, christelijk-sociaal of antirevolutionair noemen maakt denk ik niets uit. De naam ChristenUnie is al heel mooi gekozen: een unie van christenen. Christenen die zich laten inspireren door de christelijke traditie en hun persoonlijke geloof.
@Edward: Haha, lekker gezellig ben jij. Ineens ben ik het overal mee eens? Ik heb toch de indruk dat ik bij de ChristenUnie een heel andere reputatie heb.
@Alex: Christelijk-sociaal inruilen voor christelijk-conservatief staat gelijk aan het ene probleem inruilen voor het andere. De link met socialisme of sociaaldemocratie die in de eerste term verscholen zit, is onterecht, doet het christelijk politiek denken onvoldoende recht. Maar dat het christelijk politiek denken niet volledig gelijk te stellen is met conservatisme, dat was als ik me niet vergis ook Kuyper al duidelijk. Associatie met die stroming brengt ons dus van de regen in de drup.
Net als Rinze en eerder Roel Kuiper heb ik wel twijfels bij christelijk-sociaal, maar ‘christelijk’ als alternatief vind ik niks. We moeten het onderscheid blijven maken tussen politieke opvatting en persoonlijke overtuiging. Politieke opvatting bestaat uit veel meer dan je persoonlijke overtuiging. Eens met Gert-Jan in die zin dus.
De uitdaging is volgens mij om met een nieuwe term te komen, die meer zegt dan alleen ‘christelijk’. Ik voel me zelf thuis bij ‘christelijk-principiële politiek’. Nog steeds wel wat aanmatigend overigens en voelt een tikje star, maar voorlopig mijn beste optie naast ‘christelijk-sociaal’ waarbij ik me inhoudelijk nog steeds thuis voel. Wie biedt beter?
Ik denk dat je zo’n term niet verkrijgt via een soort prijsvraag-mechanisme. Zoiets moet groeien. Daar heb je mensen met een grootse visie voor nodig. Nu wil ik de eruditie van Kuiper, Schuurman, Segers, etc niet tekort doen, maar als je het op wat langere tijdsduur bekijkt, denk ik dat ik het met George Harinck eens ben dat het orthodoxe protestantisme al minimaal een halve eeuw geen echt grote denkers meer heeft voortgebracht. Na Dooyeweerd niet meer. Wel veel mensen die net onder dat niveau zitten, maar geen mensen die de boel op sleeptouw kunnen nemen naar de toekomst. Van zulke mensen verwacht je ook een nieuwe term.
Remco, eens met je laatste comment. Ik zie ook de bezwaren bij “christelijk-conservatief”, vandaar de smiley bij het opperen van die optie.
Totdat jouw grote denker opstaat zou ik zeggen “christelijk-sociaal” handhaven en goed uitleggen wat het betekent. Of gewoon “christelijk” zeggen – aan elke welwillende luisteraar is prima uit te leggen dat je niet claimt “de” christelijke partij te zijn, maar wel “een” christelijke partij. Onze kerk is ook een christelijke kerk, daarmee doe ik niets af aan het christelijke gehalte van andere kerken
@ Remco van Mulligen:
Geloof me dat ik je begrijp. De ChristenUnie zal er echter ook niet mee opschieten door vast te houden aan een sterk Christelijk profiel in een samenleving die steeds verder seculier wordt en waar religieus meer en meer gezien wordt (en dit bedoel ik echt niet als belediging al zal hij waarschijnlijk wel zo overkomen) als dom, een vergissing of een afwijking. Als je kijkt naar de samenstelling van de huidige Tweede Kamer zijn er 3 keer zoveel zetels voor partijen die een volledig seculiere samenleving voorstaan dan voor partijen die dat niet doen.
Verder weet ik dat je het zeker niet overal mee eens bent. Het was dan ook slechts een voorbeeld.
@ Harmjan:
Persoonlijk denk ik niet dat je met “Christelijk-principieel” veel verder gaat komen. Het is nog steeds een term die uitleg behoeft en die bij een grote groep mensen direct associaties zal oproepen met (medisch-)ethische zaken. En, zoals Remco in een eerdere column al aangaf, op dat punt scoort de CU niet bepaald goed.
@ Remco van Mulligen:
Ook enig idee hoe dat komt? Misschien omdat in veel orthodox (conservatief) Christelijke groeperingen zelfstandig denken niet wordt aangemoedigd?
Ik ken in ieder geval een aantal orthodoxe Christenen die van hun voorgangers in de kerk te horen krijgen dat zelfstandig denken hetzelfde is als twijfelen aan God en twijfelen aan God is gelijk aan kritiek hebben op God.
Dus als kinderen dat op jonge leeftijd al te horen krijgen, hoef je niet te verwachten dat ze later zullen opgroeien als grote denkers.
Heel erg eens met deze oproep van Rinze. Het is goed dat onze partij christelijk-sociaal is, over dat thema schrijft en praat, zich erdoor laat leiden, etc., etc., maar laten we alsjeblieft snel stoppen met het te pas en te onpas gebruiken als de belangrijkste term om ons te profileren.
Wat er gebeurt in marketing terminologie is dat een merk of een term ‘geladen’ wordt. Dat is een proces dat je bewust of onbewust kunt sturen, zodat het voor mensen een bepaald lading krijgt. Dat is dus precies wat er de afgelopen jaren gebeurd is. Door de term christelijk-sociaal op een bepaalde manier te gebruiken heeft het, net als de hele partij, een linksige lading gekregen.
De conclusie is wat mij betreft dus eenvoudig; als we afwillen van dat linksige imago dan kun je niet anders dan ook stoppen met het gebruiken van de term christelijk-sociaal om de CU te profileren. Hoe jammer dat ook mag zijn omdat de term inhoudelijk mooi is. Het is een te beladen term geworden door onze eigen schuld. Stoppen dus.
Van harte eens met Remco als hij aangeeft dat de naam van onze partij al zo veel moois in zich heeft. Die vlag dekt de lading prima.
@Edward: Als je de politiek instapt met het doel zo veel mogelijk zetels te bemachtigen, een “product” te verkopen met een zo groot mogelijke “afzetmarkt”, dan heb je natuurlijk volkomen gelijk. Dan moet je direct alles wat naar geloof riekt afzweren. Maar politiek draait vanuit de CU-visie om idealen, om een visie op de maatschappij en de overheid. Als je ideaal door niet zo veel mensen meer wordt gedeeld, zijn er drie opties:
1. Je zegt “moraal schmoraal” en gaat gewoon lekker economisch kijken met welke mening je de meeste stemmen binnensleept. Dat is de taktiek van Verdonk – een taktiek die, behalve dat ze a-moreel is, ook nog eens keihard kan falen.
2. Je laat je overtuigen door de meerderheid: “verrek, ik zat ernaast, mijn ogen zijn geopend”, etcetera. Om vervolgens bij een van de grote seculiere partijen verder te gaan.
3. Je blijft overtuigd van je visie en blijft die verkondigen, hoe treurig het ook is dat slechts weinigen ‘m delen.
De CU is duidelijk van de laatste stroming. Ik neem aan dat jij daar heel blij mee bent, want kijkend naar de trends, moet je vaststellen dat de christelijke politiek alleen maar marginaler zal worden in de toekomst.
Ik ben het in grote lijnen eens met de opmerkingen van Edward, waaronder: “De ChristenUnie is een conservatief rechts christelijke splinterpartij”. Ik denk ook, zo bezien alle reacties dat de CU weer meer binding moet onderhouden met de traditionele orthodoxe achterban, dat de CU dit zal blijven. Ondanks kabinetsdeelname (met uitermate zwakke ministers), en ondanks dat er misschien wel een vleugje links aan de partij zit t.a.v. sociale thema’s. Maar de CU kan nooit en te nimmer een partij worden waar een grote groep Nederlanders zich in zal weten te herkennen. Daarvoor zijn de opvattingen over mens en maatschappij eenvoudigweg te rigide. De huidige vijf zetels zijn al veel. Meer zal ‘t niet worden. De CU vertegenwoordigt slechts een deel van de orthodoxe kerken (de rest zit bij de SGP), gedoogt een paar orthodoxe Roomsen, en dat is het dan wel. Als christen uit een meer verlichte kerk, en met mij veel andere christenen, kunnen zich mede daarom en door opvattingen omtrent homoseksualiteit, en ethische vraagstukken, niet thuis voelen bij de CU.
Onderzoek fijn, maar ‘t is slechts om de eigen (kerkelijke) achterban weer tevreden te stellen.
Het gaat mij om de verpakking van dat wat wij nu christelijk-sociaal noemen. De naam dekt op dit moment de lading niet. Anti-revolutionair, christelijk-conservatief, christelijk-principieel doen dat ook niet. ‘Christelijke politiek’ komt nog het dichtste in de buurt.
Ik neem dus geen afstand van de basis of van onze “aartsvaders”. Ik wil alleen dat ‘onze’ politici niet meer de term ‘christelijk-sociaal’ gebruiken. De term leidt tot vragen in plaats van dat het duidelijk maakt waar onze politiek voor staat. It’s the verpakking, stupid!
@Marius: Je analyse klopt denk ik in grote lijnen wel en is ook in lijn met Remco’s slotconclusie. De vraag is of dat erg is. Orthodoxe christenen (protestant + RK + evangelisch) vormen inderdaad een minderheid. Net zoals de aanhangers van Groen Links. Of het CDA, PvdA, etc. Allemaal minderheden. De één wat meer invloed dan de ander, maar ook dat kan allemaal snel veranderen hebben we gezien.
Dat je jouw eigen kerk ‘verlicht’ noemt, daar krijg ik dan wel een beetje de kriebels van. Dat klinkt als ‘wij zien alles beter’. Misschien bedoel je het niet zo, maar zo komt het wel over. Overigens denk ik dat ‘verlichte’ kerken sneller aan het verdwijnen zijn dan de orthodoxe.
zou ik toch willen zeggen dat het electoraal gezien interessanter is dat de CU zich op de confesionele/meer behoudende christenen richt.
Op het gevaar af dat ik dan van Remco op mijn kop krijg
@Rolf: Foei Rolf.
Maar je hebt wel gelijk. Orthodoxie heeft, dat wijzen alle cijfers uit, nog de meeste toekomst als je kijkt naar het christelijk geloof. Waar de generatie van de jaren zestig overgegaan is naar een vrijzinniger geloof, zie je dat er bij volgende generaties al bijna niks meer over is van het geloof. Vrijzinnigheid als antwoord op de secularisatie faalt gruwelijk. En zo is het vaak wel bedoeld: als reactie op maatschappelijke ontwikkelingen, om de kerk bij de tijd te houden. Zelfde geldt trouwens voor het evangelicalisme en ik heb de indruk dat ook dat in veel gevallen een tussenstap is op weg naar volledige secularisatie. Algemeen gezegd natuurlijk, en ik wil op mijn beurt weer niet van Alex op m’n kop krijgen.
Eén ding vergeet Marius. Dat is dat in twintig eeuwen christelijke geschiedenis de kerk wel vaker harde klappen heeft gekregen. Tijden kunnen veranderen, onze kennis schrijdt steeds verder voort. Het zou mij niet verbazen als over 100 of 200 jaar ook het secularisme heeft afgedaan. Of men dan weer terugkeert naar de kerk, is natuurlijk maar de vraag. Hangt er vanaf hoe de kerken zich ontwikkelen. Maar mijn punt is vooral: als je de huidige trends als definitief beschouwt, indicatief voor de toekomst, kom je uit bij wat Marius schrijft. De meeste wetenschappers denken daar inmiddels een stuk genuanceerder over. Op een paar dogmatische figuren als Richard Dawkins na, natuurlijk. Kortom, totaal onduidelijk wat de toekomst zal brengen. Maar terugkeer naar het christelijk geloof (in welke vorm dan ook!) kan je, hoe onwaarschijnlijk het nu ook lijkt, niet uitsluiten. En dat brengt dus ook meer draagvlak voor de CU met zich mee. Wat er sinds de jaren zestig is gebeurd, is op het niveau van de geschiedenis van de mensheid niets meer of minder dan een kortstondige revolutie. Je ziet nu al processen van normalisatie beginnen, nieuwe generaties zijn alweer “geloviger” dan hun voorgangers.
De eerste suggestie van bovenstaand artikel en ook in het rapport is dat de politieke identiteit van de ChristenUnie (Christelijk-sociaal) is ingezet en uitgewerkt in de campagne. Dat was echter beslist niet het geval. Ik kan me geen campagne-uiting herinneren waarin dit gebeurde. Fris mijn geheugen op als dat nodig is.
Mijn indruk is eerder dat de kamerverkiezingen een kopie waren van de gemeenteraadsverkiezingen. Zowel als het ging om de campagne als om de verkiezingsuitslag.
Ik verwijt mezelf dat ik niet eerder eens gewezen heb op het feit dat de campagne deze term juist niet gebruikte en uitwerkte met een drietal concrete speerpunten. Zo hebben we onze politieke identiteit niet duidelijk en concreet genoeg neergezet en dat was het echte probleem. De spotjes waren wat dat betreft inderdaad een goede illustratie van de campagne. Te algemeen en niet concreet.
Als we onze christelijk-sociale politieke identiteit opgeven zonder dat we een alternatief voorhanden hebben kunnen we er zeker van zijn dat we in dezelfde spiraal terechtkomen als in 2002 en 2003. Want die situatie kwam precies door het gebrek aan een heldere politieke identiteit. Toen bleek ook glashelder dat ‘christelijk’ geen alternatief is als politieke identiteit.
Wie nu pleit voor het loslaten van de mensen die wel voor dat Christelijk-sociale profiel gekozen hebben om die ene zetel terug te winnen loopt het risico veel meer te verliezen.
@Johannes de Jong: Ik heb het gevoel dat in jouw reactie een paar dingen door elkaar gehaald worden. Niemand pleit namelijk voor het opgeven of veranderen van het profiel. Het is alleen een pleidooi om het woord christelijk-sociaal niet meer of in ieder geval veel minder te gebruiken in de externe communicatie omdat het verkeerde associaties oproept. Dat ligt niet aan de term christelijk-sociaal zelf, maar aan het feit dat onze partij niet in staat is geweest om daar een concrete invulling aan te geven. En daarvoor is het nu te laat.
Vergeet de campagne uitingen, die zijn door bijna niemand gezien. Spotje? Welk spotje? Wat telt in de campagne is wat er gezegd wordt door onze vertegenwoordigers in de media en wat er in persberichten op ons afkomt. Als ze tenminste door de media worden overgenomen.
‘Daarvoor is het nu te laat’?; het is nooit ‘te laat’ om je identiteit neer te zetten. Jij geeft overigens toe dat de campagne inderdaad niet concreet genoeg is neergezet en jij moet me nog steeds overtuigen dat het begrip ‘christelijk-sociaal’ echt duidelijk gebruikt is in de campagne. Als dat niet het geval is kan het het gebruik van ‘christelijk-sociaal’ ook niet de oorzaak van het verlies van een zetel zijn simpelweg omdat het niet gebruikt is. Dat geeft dus alle ruimte om dat wel te gaan doen.
Het slechtste wat we namelijk kunnen doen is ons politiek profiel niet neerzetten en uitwerken, dat zou pas een herhaling van de laatste campagne zijn.
@Rolf: met ‘verlicht’ bedoel ik zeker niet dat dit beter is. Ik zou niet durven. Net zo min als ik de orthodoxe kerken als beter zou willen bestempelen. Met ‘verlicht’ bedoel ik wel dat er kerken zijn die, zonder enige vorm van vrijzinnigheid, de moed hebben om zonder aarzelen open te staan voor een ieder die zichzelf als christen beschouwt, en aan hen geen beperkingen oplegt in hun zijn, doen en laten.
De CU mag van mij best kiezen voor een meer behoudende koers, gericht op de traditionele (kerkelijke) achterban. Consequentie is dat de partij voorlopig klein blijft en slechts in de marge een rol kan spelen.
En consequentie is dat veel christenen zich niet bij de CU thuis zullen voelen, net zo min als bij het CDA, waar de C veranderd is van christelijk naar conservatief.
Dit gezegd hebbend denk ik dat er wel degelijk ruimte is voor een zogenaamde sociaalchristelijke partij, al ben ik ook van mening dat de CU zich beter kan profileren als christelijke partij in plaats van sociaalchristelijk. Het laatste roept enkel verwarring op, en zal in de beeldvorming als ‘links van het midden’ worden gezien.
Een tijdlang heb ik echter wel gehoopt dat de CU die christelijk-sociale partij zou worden, als antwoord op het fletse CDA, maar ook als een thuishaven voor veel christenen van allerlei pluimage in ons land. In tijden van secularisatie vind ik het tamelijk beschamend dat christenen verdeeld zijn, onderling niet met elkaar kunnen/willen samenwerken omdat allerlei, veelal, kerkelijke (leer-)regels dit onmogelijk maken.
Juist in een seculiere samenleving zouden christenen samen moeten werken, ondanks alle verschillen in geloofsopvatting.
Wat niet-gelovigen nu van de kerk én de politiek zien is verdeeldheid, eeuwig onderling gekissebis, en onchristelijk handelen (zie de schandalen binnen de Rooms-katholieke Kerk).
De enigszins zelfgenoegzame opmerking dat de ‘orthodoxie nog de meeste toekomst heeft’, is slechts een tijdelijke toekomst.
Veel Nederlanders geloven immers niet meer. Kinderen groeien op zonder enig besef van wat geloof is. Dat is sociologisch gezien een nieuwe ontwikkeling. Veel dertigers en veertigers (en ouderen) hebben op zijn minst nog iets van geloof meegekregen, ook al doen ze er tegenwoordig niets meer mee. Maar hun kinderen groeien in ‘christelijke leegheid’ op. Die moet je op één of andere manier opnieuw zien te bereiken. Waar komt het ‘nieuwe geloof’ in de toekomst vandaan? Vanuit verdeelde kerken, waar mannenbroeders het voor het zeggen hebben, en die geen flauw idee hebben hoe ze die ‘lege generatie’ moeten bereiken? Vanuit een politieke splinterbeweging die vooral in het nieuws komt als een homo met partner uit een partijfunctie wordt geweerd?
Het mag, maar het zou tegelijkertijd erg zijn als de CU verwordt tot een dergelijke splintergroepering. Bedoeld voor mensen die ‘de waarheid’ al kennen, en die zich verschansen in hun eigen veilige christelijke wereld inclusief hun eigen kerk. Een partij die alleen maar politiek kan en mag bedrijven voor die exclusieve groep mensen, en alleen maar beslissingen kan en mag nemen die hen welgevallig zijn.
Wat ook kan is dat de CU probeert een open partij te zijn voor iedereen die christen is, in alle verscheidenheid. Een veelkleurige partij waarin ruimte is voor de mens en de medemens. Waarin mensen elkaar niet veroordelen of vermanend toespreken als het nog kleuriger wordt. Maar waar één parool geldt: als Christus je lief is, kun je je bij ons thuis voelen. Een partij die zich verhoudt met de samenleving, samen met die samenleving antwoorden wil vinden, én recht wil doen aan die samenleving. Een partij die het niet heeft over ‘Gij zult niet dit en gij zult niet dat’, maar de mens de ruimte biedt. Net zoals Jezus de mens de ruimte liet, en niet veroordeelde.
Maar goed, ‘t zal niet zo snel gebeuren. Wat dat betreft is de tijdsgeest in het nadeel, omdat het naar binnen gerichte, het eigenbelang en behoud, zo centraal staat.
Tot slot:
@ Remco. Ik sta niet pessimistisch ten opzichte van het christelijk geloof. Wat al vanaf het begin van de jaartelling bestaat, en eeuwen en eeuwen meegaat, zal niet verdwijnen. Daarvoor is Gods werk te krachtig. Ik geloof zelfs dat de kerk in de toekomst een belangrijke rol blijft spelen. Daarvoor staat de kerk te veel in een eeuwenlange traditie.
Het lijkt mij dat de term ‘christelijk-sociaal’ helemaal niet past bij de CU. Bij de standpunten die als ‘sociaal’ te kenmerken zouden zijn, zijn namelijk niet de samenleving en de behoeften van de samenleving de uitgangspunten, maar de christelijke moraal. Dat is een belangrijk, zelfs bepalend onderscheid. Ik vermoed dat daaruit ook het onbegrip voor de term ‘christelijk-sociaal’ vandaan komt.
@Kelele Nyingi: Juist niet. De ChristenUnie-achterban hangt immers de christelijke moraal aan en is ervan overtuigd, in tegenstelling tot jij, dat deze moraal bij uitstek sociaal is en de behoeften van de samenleving voorop stelt. Geen enkele misleiding dus. “Christelijke moraal” en “het dienen van het belang van de samenleving” liggen in de christelijke visie in elkaars verlengde.
@Marius: Eigenlijk ben ik het gewoon heel erg met je eens. Vooral als je dit zegt: “een thuishaven voor veel christenen van allerlei pluimage in ons land. In tijden van secularisatie vind ik het tamelijk beschamend dat christenen verdeeld zijn, onderling niet met elkaar kunnen/willen samenwerken omdat allerlei, veelal, kerkelijke (leer-)regels dit onmogelijk maken. Juist in een seculiere samenleving zouden christenen samen moeten werken, ondanks alle verschillen in geloofsopvatting.”
Dat is helemaal precies ook mijn diepste wens. Maar zodra je kiest voor een christelijk-sociaal profiel dat een linksig imago heeft dan sluit je daarmee direct bepaalde christenen uit. Niet op basis van kerkelijke verschillen, maar op basis van een te links sprofiel. En je wilde toch ook zoveel mogelijk christenen binden? Of mogen het alleen christenen zijn met een linkse politieke overtuiging? Met zulke partijen is het in Nederland tot nu altijd nog slecht afgelopen. Dat is ook gelijk mijn antwoord aan @Johannes. Als we echt een christelijke partij willen zijn waar zoveel mogelijk christenen zich thuis voelen, dan kan het niet anders of je komt uit in het politieke midden. Dat midden is nu heel erg leeg en dat verklaart ook de politieke verwarring en politieke verschuivingen onder christenen.
Qua inhoud zit het wel in het midden, vooral als je het kernprogramma leest, alleen in de profilering en communicatie gaat het nogal mis. Geluiden zoals Alex die bijvoorbeeld laat horen op dit forum hoor je eigenlijk nooit vanuit de partij.
@ Johannes: Ik begrijp niet dat je blijft volhouden dat christelijk-sociaal niet de inzet van de campagne was. Er zijn talloze uitspraken en interviews waar ik naar zou kunnen verwijzen, maar ik laat het even bij het persbericht waarin het verkiezingsprogramma werd aangekondigd: http://www.christenunie.nl/k/nl/n8447/news/view/429853/347467/1 : “ChristenUnie schetst christelijk-sociaal perspectief in verkiezingsprogramma: ‘Vooruitzien’”
Het hele programma en de campagne werden in het christelijk-sociale perspectief geplaatst. Dat de uitwerking ongelukkig was ben ik helemaal met je eens, maar daardoor heeft de term christelijk-sociaal nu wel een verkeerde lading gekregen. En dat is echt niet meer goed te krijgen. Dus nogmaals; het christelijke én sociale profiel mag wat mij betreft blijven, maar gebruik de samengevoegde term alsjeblieft niet meer.
Remco, het is niet de samenleving en haar belangen/behoeften die de standpunten van de CU (en haar achterban) bepalen, maar het is de christelijke moraal die de visie op de samenleving en op (de bediening van) haar belangen/behoeften bepaalt. Dat bevestig je nota bene zelf met zoveel woorden. Wat als het dienen van het belang van de samenleving wordt gezien, wordt bepaald door de christelijke moraal; die christelijke moraal is dus het uitgangspunt, niet de samenleving.
@Kelele Nyingi: Heel goed gezien: de ChristenUnie wil inderdaad de belangen van de samenleving dienen. Dat jij dat niet begrijpt is, misschien een beetje lomp gezegd, vooral jouw probleem en niet dat van de CU. Van de CU hoef jij het ook niet te begrijpen, als de christelijke achterban het maar begrijpt.
Beste Rolf,
Goed dat je mijn geheugen even opfrist maar ik vind een enkele uitspraak hier en daar nog steeds geen structurele inzet in een campagne.
Wat mij betreft zetten we onze politieke identiteit wel weer helder en goed uitgewerkt neer. Het is m.i. onzin dat dit niet meer zou kunnen. Het is onze identiteit, die kan je niet met een pennestreep ove. Jij pleit voor het verdergaan als een partij zonder politieke identiteit en dat kan natuurlijk niet.
Ik ben het dan eerder met Roel Kuiper eens die onze identiteit scherper wil neerzetten, dat is een reeel alternatief.
Tenslotte wil ik je erop wijzen dat we in 2002 en 2003 zat pleidooien hoorden om de ChristenUnie op te heffen, dat de partij geen toekomst had etc. etc. Ook toen werd beweerd dat het geen zin had om onze politieke identiteit duidelijk en scherp neer te zetten. We hebben nog steeds 2 zetels meer dan in 2003. Je zult begrijpen dat ik daarom weinig kan met uitspraken als ‘het kan niet meer’. Het kan als je het goed doet en we zullen goed moet nadenken hoe dat moet. Een pleidooi voor het loslaten van onze politieke identiteit zonder dat er een reeel alternatief geboden wordt lijkt me in ieder geval niet de goede manier.
Beste Rolf,
Goed dat je mijn geheugen even opfrist maar ik vind een enkele uitspraak hier en daar nog steeds geen structurele inzet in een campagne.
Wat mij betreft zetten we onze politieke identiteit wel weer helder en goed uitgewerkt neer. Het is m.i. onzin dat dit niet meer zou kunnen. Het is onze identiteit, die kan je niet met een pennestreep wegstrepen. Jij pleit voor het verdergaan als een partij zonder politieke identiteit en dat kan natuurlijk niet.
Ik ben het dan eerder met Roel Kuiper eens die onze identiteit scherper wil neerzetten, dat is een reeel alternatief.
Tenslotte wil ik je erop wijzen dat we in 2002 en 2003 zat pleidooien hoorden om de ChristenUnie op te heffen, dat de partij geen toekomst had etc. etc. Ook toen werd beweerd dat het geen zin had om onze politieke identiteit duidelijk en scherp neer te zetten. We hebben nog steeds 2 zetels meer dan in 2003. Je zult begrijpen dat ik daarom weinig kan met uitspraken als ‘het kan niet meer’. Het kan als je het goed doet en we zullen goed moet nadenken hoe dat moet. Een pleidooi voor het loslaten van onze politieke identiteit zonder dat er een reeel alternatief geboden wordt lijkt me in ieder geval niet de goede manier.
Remco, dat de CU de belangen van de samenleving wil dienen, zijn jouw woorden, niet de mijne. Waarmee ik overigens ook niet wil beweren dat de CU niet de pretentie heeft, de samenleving te (willen) dienen. Ik denk dat ik het wel vrij goed begrijp. Ik denk ook dat jij dat ook doorhebt, maar dat je je daar niet heel prettig bij voelt, omdat het wringt met jouw standpunten (gelet op de toonzetting van je reactie). Het is natuurlijk een standaard dooddoener om de ander onbegrip te verwijten als je het niet met hem eens bent.
Overigens; ging deze hele discussie er nou juist niet over, dat de achterban van de CU het juist niet meer begrijpt…?!
@Johannes de Jong: Volgens mij begrijpen wij elkaar verkeerd, want ik pleit nergens voor het verdergaan zonder politieke identiteit. Ik pleit alleen voor het niet meer gebruiken van de term christelijk-sociaal. Omdat die term door onszelf is uitgehold en niet meer begrepen wordt door de achterban.
Het scherp neerzetten van de politieke identiteit zou ik alleen maar toejuichen. Een mijn pleidooi is om dat vanuit het politieke midden te doen op basis van thema’s die passen bij christelijke politiek. Ook in het midden kun je een scherp profiel neerzetten.
Graag zou ik van je horen waar je weerstand tegen mijn redenering zit. Mijn indruk is dat je de CU graag links van het midden ziet en daarom niet afwil van christelijk-sociaal. Maar als ik me daarin vergis dan hoor ik dat graag.
@Kelele Nyingi: Behoor jij tot de achterban van de CU dan? Dacht dat je, net als Edward, vooral buitenstaander was. Natuurlijk moet de CU ook goed communiceren naar de buitenwacht, maar daar moet dan nog een tweede evaluatie over gedaan worden. Wat de achterban betreft: volgens mij begrijpt die uitstekend dat het dienen van Christus automatisch óók het dienen van mens en samenleving impliceert. Ik vind je punt best interessant, maar niet op dit podium.
@ Remco
Misschien denken anderen daar anders over.
Het staat je overigens uiteraard vrij, mijn bijdragen te negeren. No hard feelings, mijnerzijds.
Beste Rolf,
Het probleem is dat zodra je de term ‘christelijk-sociaal’ loslaat je vervolgens labelloos verdergaat wat in de politieke praktijk en zeker in campagnes zal neerkomen op identiteitsloos. Dat heb ik al een keer meegemaakt (2002/2003) en daar bedank ik dus voor. Dus of we komen met een nieuw begrip dat we kunnen gebruiken of we zetten ‘christelijk-sociaal’ scherper neer.
En, nee, ik heb de overtuiging dat christelijk-sociaal betekent dat je een middenpositie hebt. Concreet: de SGP en het CDA zijn verrechtst, dat is hun keuze maar dat betekent niet dat christelijk-sociaal plotseling links is geworden. Ook internationaal wordt christelijk-sociaal in het midden geplaatst. Het is simpelweg een heldere invulling van de christen-democratie. Ik kan me wat dat betreft erg vinden in een recent artikel van Geert-Jan Spijker op Opunie.
Het is overigens beslist niet waar dat de term niet door de achterban wordt herkend. We hebben nog steeds 5 zetels (niveau van de fusie) en het meeste verlies dat we leden was aan de thuisblijvers (lagere opkomst) en linkse partijen. De voornaamste redenen daarvoor waren een campagne die net niet scherp genoeg gevoerd is en de regeringsdeelname. Beide kunnen direct gelinkt worden aan het feit dat we niet concreet genoeg geweest zijn (of konden zijn in de coalitie) op concrete issue’s. Als we onze identiteit kunnen gaan verbinden met concrete issue’s komen we het sterkste over. Als we simpelweg wat issue’s neerzetten zonder politieke identiteit zal dat echt eclectisch en profielloos overkomen. Het moet duidelijk zijn wat onze richting is en hoe we daar komen. Je hebt beide (richting en ‘hoe’) nodig.
@Johannes de Jong: Het CDA is misschien wat verrechtst, SGP zeker niet, die staat al jaren op dezelfde positie wat rechts van het midden. En CU is linkser geworden. Ook volgens objectieve analyses van bijvoorbeeld André Krouwel.
Je kunt niet zeggen dat christelijk-sociaal bijna per definitie in het midden ligt, dat hangt helemaal af van de manier waarop je het invult.
Je analyse van het rapport deel ik niet. Het netto verlies aan rechts en links verschilt niet zo heel veel en het verschil met het aantal thuisblijvers is ook niet zo heel groot. Het bruto verlies aan rechts is veel groter dan aan links en ook groter dan het aantal thuisblijvers. De motivatie van de thuisblijvers is niet onderzocht, dus daar kunnen we niet zoveel mee, anders dan concluderen dat ze niet voldoende binding (meer) hebben met de partij.
Nu gewoon doorgaan zoals jij voorstelt, met alleen wat scherpere communicatie vind ik het paard achter de wagen spannen.
Het komt op mij ook vreemd over dat je steeds beweert dat als je christelijk-sociaal loslaat de partij vervolgens label-loos is. Ik begrijp dat niet goed. Het woord christelijk-sociaal komt in het kernprogramma van de CU niet eens voor. Maar dat kernprogramma lijkt tegenwoordig bijna niemand van het kader en de top van de partij nog te lezen. Er is de laatste jaren voortdurend gewerkt aan een nieuwe invulling van het profiel van de partij zonder daarbij terug te grijpen op het kernprogramma.
Mijn analyse van het rapport Schipper is dat je bij een wat linksig profiel een heleboel mensen kunt trekken (gebeurde in 2006 en in de peilingen voor mei 2010) maar die mensen rennen allemaal weer hard terug naar links/progressief zodra ze merken dat de CU daarnaast ook nog een christelijke partij is van confessionele signatuur en daarmee naast links ook redelijk conservatief. Daar willen ze niet mee geassocieerd worden.
Maar goed, jouw visie en mening lijken ook die van de top en kader te zijn, dus waarschijnlijk blijven we zitten met een partij waarbij een bepaalde stroming zich steeds minder vertegenwoordigd voelt. We zullen zien wat dat op termijn betekent.
Zelf niet zo’n probleem met christelijk sociaal. In het verleden ook vaak gebruikt zonder linksig beeld. De term hoeft voor mij niet maar vind ik ook geen probleem als hij gebruikt wordt (dan wel consequent). Laten we de term dan niet afpakken door wat de media e.d. er van maken. Zo is er immers ook allerlei interpretatie van conservatief, liberaal, rechts, links, progressief, evangelisch, etc . etc. We kiezen zelf de term, en moeten daarin niet teveel switchen. Verwarrend.
ChristenUnie is trouwens ook een Unie, met variatie aan kerkelijke achtergronden, maar ook politiek niet één pot nat. Zitten immers ook diverse “bloedgroepen” samen. Lokaal tot landelijk zie je discussie stromen vanuit diverse accenten. Ik misschien wat meer conservatiever, mijn partijkameraad wat meer progressiever. De ene keer helt het meer “mijn” richting op, de andere keer, door democratisch partij proces, meer de ander.
Mis trouwens hier iets wat discussie over de spanning tussen waar je vanuit je zelf als partij voor wilt staan en datgene waarmee je zoveel mogelijk stemmen trekt. Tussen waarvoor je eigenlijk bent begonnen als partij en de wensen van de meerderheid van de kiezers?
Kunnen we trouw zijn aan onze oorspronkelijke intenties?
@ Ronald:
Die discussie wordt regelmatig gevoerd waarbij ik aangeef dat het doel van politieke partij is om zetels te winnen om invloed te krijgen waarop diverse mensen stellen dat het meer van belang is dat een partij zich aan zijn idealen en principes houdt dan dat ze invloed probeert te winnen.
Wat tot op heden niemand mij uit heeft weten te leggen, is wat een partij die niet aan invloed wil winnen in vredesnaam in de Tweede Kamer doet, behalve belastinggeld opslurpen. Als je er bewust voor kiest je standpunten zo scherp te stellen dat je nooit echte invloed zal hebben, heb je niets te zoeken in de (landelijke) politiek want dan zul je nooit echt een verschil maken. Dan doe je dus niet wat je taak is als partij en ben je niets meer of minder dan een subsidiespons.
Kan je niet helemaal volgen Eduard. Eigenlijk wel, maar ik deel het niet.
Ik ben actief geworden in de politiek vanuit een bepaalde visie die ik graag een kans wil geven in de Nederlandse politiek. Die visie speelt breder dan alleen in het politieke maar krijgt in het politieke een specifieke toepassing. Het breder profileren van deze visie en die van invloed laten zijn in het inrichten van onze landelijke samenleving voel ik als een verantwoordelijkheid van de partij die ik voorsta.
Mijn doel is dus niet beperkt tot het hoe dan ook verkrijgen van een politieke invloed, zetels in de Kamer. Mocht dat zo zijn dan kan ik me gemakkelijkshalve beter aansluiten bij visies/partijen die meer gangbaar zijn aan wat mensen momenteel in ons land willen.
Laat onverlet dat ik, en mijn partij wel de verantwoordelijkheid dragen om beginselen en visie zo goed als kan aan de man te brengen zodat ze wat kunnen betekenen voor de samenleving en tot eer van God. Primair staat dus de verantwoordelijkheid om bepaalde beginselen waarvan je overtuigd bent dat ze waardevol zijn voor de samenleving politiek in te brengen, niet om hoe dan ook een plekje in de politiek te bemachtigen.
Moet de vraag zal christelijk sociale politiek onbegrepen blijven, niet beperkt worden tot zal christelijke politiek onbegrepen blijven? Ik denk dat er in de samenleving evenveel of zelfs meer vragen leven over datgene wat christelijke politiek zou moeten kenmerken dan wat sociale politiek zou moeten kenmerken. Maar goed, het is maar een vraag van een leek…. Ik denk maar even aan de vele verschillende verwachtingen over de inhoud en en praktisering van christelijke politiek
Ik vermoed dat we ook nogal wat stemmen hebben verloren van kiezers uit 2006 die veel te hoge, zelfs onrealistische of overgeestelijke verwachtingen hebben gehad van de ChristenUnie invloed in de politiek. Een blik in bepaalde kerkelijk media uit 2006 geeft me hierin wat bevestiging…..
Een artikel van Gerard Beverdam in het Nederlands Dagblad van 8 januari, geeft goed de discussie weer die – onder andere via deze website – binnen de ChristenUnie wordt gevoerd.
http://www.nd.nl/artikelen/2011/januari/08/cu-wil-een-bijbels-clubje-blijven
Ja, spraakmakend artikel. Term “bijbels clubje” mocht van mij wel Gideonsbende worden…