Onlangs kondigde Minister Kamp forse bezuinigingen aan op diverse kindregelingen, waaronder de kinderopvangtoeslag en het kindgebonden budget. De beheersbaarheid van de overheidsgaven lijkt in alles de boventoon te voeren en de effecten van de bezuiniging lijken van ondergeschikt belang te zijn. Dit heeft tot gevolg dat minima zodanig worden geraakt dat ze de klappen niet meer kunnen opvangen.
Het beoogde doel van de kindregelingen is het geven van inkomensondersteuning en het bevorderen van arbeidsparticipatie. De kosten zijn in vijf jaar tijd met 3 miljard toegenomen en het einde ervan is nog niet in zicht. Het staat voor mij dus ook vast dat het kabinet actie moet ondernemen om de kosten van de kindregelingen in de hand te houden.
Twaalf kindregelingen
Er zijn nu twaalf ondersteunende regelingen voor gezinnen met kinderen. Ze zijn niet alleen ingewikkeld, maar werken soms ook ineffectief en contraproductief. Zo kan het zijn dat ouders met een uitkering een hogere tegemoetkoming krijgen in de kosten voor kinderen dan ouders met een baan. Logisch zou je zeggen, maar het kan zijn dat het besteedbaar inkomen van iemand die werkt lager uitkomt dan van een gezin dat rond moet komen van een bijstandsuitkering. En dat is niet de bedoeling zijn, werken moet financieel iets opleveren.
Naast inkomensondersteuning en het bevorderen van de arbeidsparticipatie is het van belang dat de regelingen eenvoudiger en effectiever worden ingericht en dat werken loont. Tot zover kan ik prima meegaan met de maatregelen van Minister Kamp die dit ook voorstaat, mede omdat daarmee een stuk dure bureaucratie wordt aangepakt.
Effecten bezuinigingen
Kamp wil drie van de twaalf kindregelingen schrappen en de kinderopvangtoeslag en het kindgebonden budget versoberen. Dit beïnvloedt het te besteden inkomen van met name minima en mensen met een modaal inkomen. Wanneer je als gezin moet rondkomen van een minimuminkomen (€18.460,-) dan tellen alle kleine beetjes. Alleen al voor de kinderopvang gaan gezinnen met een minimuminkomen in 2013 37 euro per maand meer betalen. Daar komt nog het gemis van de fiscale tegemoetkomingen overheen en voor gezinnen met meer dan twee kinderen de bezuiniging op het kindgebonden budget. Het bedrag kan zo oplopen tot circa 60 euro per maand; voor minima te vertalen in een weekbudget voor boodschappen of het mee kunnen doen van kind(eren) aan sport of muziekles.
Daarnaast laat het kabinet zich teveel door de korte termijn effecten van deze bezuiniging leiden. De gevolgen voor de arbeidsparticipatie zijn volgens het kabinet gering. Want volgens het CPB stoppen circa 7000 mensen met werken. Uit een onderzoek van VWM (Voor Werkende Moeders) is echter gebleken dat bij een vergoeding van 5 euro per uur voor kinderopvang 31 procent van de ouders stopt- of mindert met werken omdat het werken (nagenoeg) niet meer loont. En meer werken brengt ook weer meer kinderopvangkosten met zich mee. Dat is erg tegenstrijdig met de doelstelling dat vanwege de toenemende vergrijzing meer mensen betaald aan de slag gaan.
Ook heeft het kabinet bij de bezuinigingen op de kinderopvang geen relatie gelegd met de kwaliteit en veiligheid van de kinderopvang. Er bestaat een reële kans dat de bezuinigingen een negatieve impact heeft op de beroepskracht-kindratio, de werkgelegenheid in de kinderopvang, het hebben van voldoende gekwalificeerd personeel en de pedagogische functie van de kinderopvang. Wat goed is voor het kind wordt door het kabinet in deze discussie niet meegenomen.
Kortom, het is goed om te kijken naar de inzet en besteding van de middelen om gezinnen met kinderen te ondersteunen en de kostbare bureaucratie tot een minimum te beperken. De beschikbare middelen moeten zodanig worden ingezet dat dit ten goede komt aan de gezinnen die de inkomensondersteuning het hardste nodig hebben, zodanig dat arbeidsparticipatie loont en niet onder druk komt te staan. Wat mij betreft dragen de sterkste schouders daarbij de zwaarste lasten.
© foto Andrys Stienstra
